Als voorbereiding op de klimaattop het het Internationaal Energie Agentschap een onderzoek gepubliceerd naar hoe de energiesector zou kunnen veranderen om de totale uitstoot van C02 onder de 450 ppm te houden. Volgens het IEA betekent dit dat de vraag naar fossiele brandstoffen rond 2020 moet pieken. Om dat te bewerkstelligen moeten er tot 2030 10 biljoen dollar
geïnvesteerd worden, wat weer een besparing in brandstofkosten oplevert van meer als 8 biljoen dollar.

De toenemende schaarste aan fossiele brandstoffen en olie in het bijzonder staat bij de VN Klimaattop niet op de agenda. Het
Amerikaanse Global Witness bracht op basis van onder andere adviezen van Peakoil Nederland  een glossy brochure uit om de onderhandelaars in Kopenhagen te waarschuwen voor een onderschatting van het probleem. Heads in the Sand; Goverments ingnore the oil supply Crunch and threaten the Climate.

Een kort overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen rond olie en klimaat.

Op 10 november zal het Internationaal Energie Agentschap haar jaarlijkse World Energie Outlook uitbrengen. Om de regeringsdelegaties van dienst te zijn heeft het IEA enkele weken terug al de samenvatting gepubliceerd. In deze samenvatting is een actieplan voor de energiesector op genomen. Doel van dit actieplan is het geven van een schets van wat er nodig is om de algemeen geaccepteerde doelstelling om onder de 2 graden opwarming en 450 ppm te blijven. In de woorden van het IEA niets meer en minder als een energierevolutie. De twee hoofdconclusies: het gebruik van fossiele brandstoffen moet rond 2020 gaan pieken, en er moet tot 2030 tien biljoen dollar geïnvesteerd worden. Deze investering lijdt wel tot een besparing van meer als 8 biljoen aan brandstofkosten.

Zoals we al eerder aangeven heeft Peakoil Nederland, en andere onderzoekers kritiek op de manier waarop fossiele brandstoffen werken in de scenario’s die de klimaatwetenschappers van het IPCC gebruiken. Naar ons idee zijn de gevolgen van een piek onvoldoende mee genomen en worden winbare reserves aan fossiele brandstoffen overschat. Ook wordt geen rekening gehouden met de effecten van klimaatverandering op de energiesector zelf. Dat hoeft overigens (helaas) niet te lijden tot een mindere CO2 uitstoot. De C02 uitstoot uit olie zal waarschijnlijk stabiel blijven na een piek, doordat alternatieven als teerzandolie, GTL en diesel uit steenkool veel C02 intensiever zijn.

Volgens het Amerikaanse Global Witness steken de regeringsdelegaties hun hoofd in het zand als het gaat om Peakoil. In een onlangs , mede op ons advies, gebaseerd rapport geeft onder meer scherpe kritiek op de adviezen van het Internationaal Energie Agentschap waar het energiebeleid van de meeste westerse regeringen gebaseerd is.

Aan de andere kant van het spectrum maakt OPEC zich juist zorgen om een afnemende vraag naar olie en eist daarom een compensatieregeling.

Effectief betekent de uitspraak dat voor nieuwe kolencentrales nu eerst bepaald moet worden wat de best beschikbare controle technologie voor CO2 zou zijn. Een proces wat naar schatting minstens een jaar zal duren, waardoor er een jaar lang geen vergunningen verleend gaan worden voor kolencentrales in de VS. Waarschijnlijk zal BACT voor CO2 nog niet het afvangen en opslaan van CO2 betekenen omdat die technologie nog niet beschikbaar is. Wel kan het gaan om het nuttige gebruik van de warmte die vrijkomt bij elektriciteitsgeneratie, de laatste efficiënte technologiëen voor kolencentrales, en co-generatie met biomassa. Totdat bepaald is wat BACT betekent zullen 30 vergunningen die verleend zijn door EPA voor nieuwe kolencentrales komen te vervallen. Nieuwe vergunningen moeten worden aangevraagd om te bepalen wat BACT betekent. De appeal board van de EPA heeft echter aangegeven dat de beslissing hierover het beste op nationaal niveau genomen kan worden binnen de termijn van een jaar. Dat geeft de nieuwe President Barack Obama de mogelijkheid om zich te bemoeien met de kwestie, en te bepalen of en hoe kolencentrales in de toekomst gaan passen in het Amerikaanse klimaat- en energiebeleid.

Wie zich verdiept in de klimaatcrisis en peakoil heeft al snel de neiging depressief te worden. Deze maatschappij heeft zich behoorlijk in de problemen gewerkt, en de effecten die dat gaat hebben zijn overweldigend. Er zijn dan ook legio films en boeken te vinden over hoe erg het allemaal wordt. Vaak eindigen dat soort boeken met een kort en erg ongeloofwaardig verhaaltje over spaarlampen en hybride auto’s. Iedereen voelt op zijn klompen aan dat die de wereld niet gaan redden. Boeken die echt serieus op oplossingen ingaan zijn een stuk zeldzamer. Vaak zijn dat prachtige technologische plannen die er blijkbaar van uit gaan dat ‘iemand’ of ‘ze’ een prachtig plan inwerking zetten om met allerlei mooie technische snufjes of dwingende wetten de wereld te gaan redden. Niet om je nog depressiever te maken, maar dit soort plannen werken in de echte wereld nooit. Simpelweg omdat ze geen enkele rekening houden met hoe politiek werkt, met allerlei belangengroepen en andere machtsblokken die zich verzetten tegen verandering, met de culturele weerzin tegen de noodzakelijke gedragverandering en met het feit dat het ombouwen van onze energie-infrastructuur, onze huizen en onze auto’s naar niet fossiele brandstoffen een enorme investering vragen in geld, tijd en energie. Wie zich dat realiseert heeft soms de neiging bij de pakken neer te gaan zitten.

Niet Rob Hopkins. Nog maar enkele jaren geleden zag hij voor het eerst ‘The end of suburbia’ de inmiddels klassieke peakoil documentaire die vooral laat zien wat er misgaat als de olieproductie binnenkort begint in te zakken. Met een aanstekelijk optimisme begon hij te werken aan oplossingen. Ten eerste bedacht hij dat we niet kunnen wachten op de rest. Wachten tot iemand anders, de regering, het bedrijfsleven het voor ons oplossen, daar is het te laat voor. Het is 5 voor 12. Je zult het zelf moeten doen. Proberen de hele maatschappij te veranderen is onmogelijk. Beginnen in je eigen dorp of stad werkt wel. En wat Rob Hopkins opviel was dat peakoil voor veel mensen een grotere stimulans is om daadwerkelijk hun gedrag aan te passen. De reden daarvoor is simpel. Als je je auto inruilt voor een fiets vanwege de klimaatcrisis dan doe je dat vooral voor de rest van de wereld. Het directe effect is nauwelijks zichtbaar. Als je weet dat de olieprijs toch zo duur wordt dat die auto binnenkort stil staat dan is een fiets kopen een investering in je eigen toekomst.

Maar Hopkins gaat een paar stappen verder als dat. Hij neemt het ecologische begrip ‘veerkracht’ als uitgangspunt voor zijn transitie strategie. Veerkracht betekend dat een (eco) systeem sterk genoeg is om een shock te weer staan. En die veerkracht haalt een systeem vaak uit diversiteit en niet afhankelijk zijn van energiebronnen die van ver komen en uitputbaar zijn. Vertaald naar de maatschappij betekent dat een economie die een flinke crisis kan doorstaan, doordat zij veel gebruik maakt van de eigen omgeving, niet afhankelijk is van fossiele brandstoffen en in geval van nood de meest essentiële zaken zelf kan produceren. Oftewel voedsel, bouwmateriaal en energie moeten (grotendeels) uit de eigen omgeving gehaald kunnen worden. Nog niet zo heel lang geleden (50 à 60 jaar terug) functioneerden ook de westerse economieën op die manier. Daarna is alles weggevaagd door de globalisering, aangedreven door goedkope fossiele brandstoffen.

Nu iedereen zich helemaal blind staart op de klimaatcrisis, wordt die veerkracht vaak uit het oog verloren. En dat is in de ogen van Hopkins een kapitale fout. Je krijgt oplossingen van het onder de grond opslaan van CO2, emissiehandel, tot een revival van nucleaire energie. Net als alleen rekening houden met peakoil zorgt voor oplossingen als teerzanden, het omzetten van steenkool in benzine of het omzetten van eten in benzine. De combinatie van de twee problemen aanpakken lijdt tot een lokalere economie, verhandelbare energiequota, decentrale energie opwekking, lokale munteenheden en een geplande aanpak om fors minder (fossiele) energie te gaan gebruiken.

Het tweede deel van zijn boek gaat hij vrij diep in op hoe je mensen verandert. Soms lijkt dat een onmogelijke opgave. Rob Hopkins analyseert wat hij het ‘post petroleum stress disorder’ oftewel wat er met mensen gebeurt op emotioneel vlak als ze door krijgen wat klimaatverandering en peakoil echt betekenen. Veel mensen haken af en kiezen er voor om het te negeren, anderen klampen zich vast aan onhaalbare of irreële oplossingen als waterstof of ‘vrije energie’, en sommigen willen de heuvels in vluchten. Begrijpelijke emoties, maar ze beïnvloeden hoe we omgaan met die problemen sterk. In veel opzichten lijkt ons energiegebruik op een verslaving. En het is daarom interessant om te kijken of afkick methoden die in de verslavingszorg ontwikkelt zijn ook bruikbaar zijn voor energie. Hopkins haalt er het werk van Chris Johnstone bij. Deze psycholoog beschrijft de verschillende stappen in een gedragverandering. Stap een is dat je begrijpt dat je een probleem hebt en daar iets aan moet doen, stap twee is dat je ook gaat nadenken over hoe je kan veranderen, stap drie is dat je je daarop voorbereid, en stap vier is dat je actie onderneemt. Stap 5 is dat je probeert die verandering vast te houden en stap 6 is het besef dat je soms terug kan vallen en de cyclus nog een keer door moet. De strategie van de milieubeweging is vaak gebaseerd op direct van stap 1 en 2 naar stap 4 gaan, en het daar bij laten. Iets dat vaak niet werkt. Een model dat Chris Johnstone daarnaast legt is FRAMES. Waar de F staat voor Feedback, oftewel een eerlijk beeld geven van het probleem van de patiënt (zijn olieverslaving) R voor Responsibility (eigen verantwoordelijkheid) A voor Advice (advies) over hoe daar mee om te gaan, M voor menu van options, meerdere mogelijkheden om van zijn olieverslaving af te komen, E voor Empathy oftewel in plaats van mensen te vertellen wat ze moeten doen, met mensen mee denken over wat ze kunnen doen, S voor Self Efficacy (eigenwaarde) mensen het gevoel geven dat ze de stap kunnen maken.

Centraal hierin is een positieve visie. Oplossingen zijn mogelijk en haalbaar. Doomsday is geen optie. Een van de manieren die de Transtion Initiatives daarvoor gebruiken zijn het samen met buurtbewoners maken van visies op de toekomst van hun eigen dorp of stad met veel minder energiegebruik. Hopkins zet daarbij een interessante vergelijking op tussen ‘klassiek milieuactivisme’ en het transition town model. Weliswaar een extreme versimpeling van de werkelijkheid, maar wel een die daardoor duidelijkheid schaft.

De rest van het boek is een stap voor stap (12 in totaal) uitleg hoe je je eigen transition initiative opzet. Kort uitgelegd (maar lees zeker het hele boek als je aan de slag wilt) betekend dat eerst een intensieve campagne om mensen te informeren en te netwerken, daarna het opzetten van een aantal denktankjes uit de lokale gemeenschap om na te denken over lokale oplossingen, en daaruit het opstellen van een plan om veel minder energie te gaan gebruiken en de lokale veerkracht terug te krijgen, en het door die zelfde groepen opzetten van initiatieven om dat ook daadwerkelijk in gang te zetten. Denk daarbij aan het opzetten van een lokale munteenheid (samen met lokale middenstanders en de kamer van koophandel) of het opzetten van trainingen rond het energiezuiniger maken van het eigen huis.

Kortom, het is een echt doe boek. Een aanrader voor iedereen die niet bij de pakken neer wil gaan zitten en iets wil gaan doen aan de klimaatcrisis en peakoil.

Het boek is nu alleen in het engels te verkrijgen.
Uitgeverij Green Books (www.greenbooks.org.uk)
ISBN 978 1 90032218 8

Bestellen kan via Amazon

Eind 2008/begin 2009 zal een nederlandse editie verschijnen bij uitgeverij Jan van Arkel

De conferentie had als doel oplossingen aan te dragen om CO2 uitstoot te verkleinen binnen de reikwijdte van lokale overheden waarbij IP technologie een belangrijke rol moet spelen. Een voorbeeld was de “groene” bus die met Wi-Fi technologie zorg zou kunnen dragen dat reizigers niet alleen op de hoogte zijn van hun locatie, maar ook een optelsom gepresenteerd krijgen van de CO2 besparing die reizen met openbaar vervoer met zich meebrengt. Dat zou reizigers er toe kunnen zetten de auto vaker te laten staan.

Steden spelen een vitale rol om de CO2 uitstoot te verkleinen. Maar liefst 75% van alle energie wordt in steden geconsumeerd en 80% van de uitstoot komt uit de steden, aldus Chambers. In plaats van losstaande iniatieven en oplossingen die per stad worden gerealiseerd, sprak Chambers zich uit voor collectieve oplossingen, waarbij steden met elkaar kennis uitwisselen en oplossingen realiseren. Een van de Cisco aangedragen oplossingen richt zich op ’social-networking’ technologie die samenwerkende partijen op snelle wijze kan ontsluiten.

De Telepresence technologie van Cisco zelf ontbrak uiteraard niet. Volgens Cisco heeft het gebruik van deze technologie binnen het bedrijf zelf al meer dan US$150 miljoen bespaard op reiskosten.

“Corporate social responsibility is just plain good for business”

Dichter bij huis 

De gemeente Amsterdam heeft besloten om vanaf 2010 strenge eisen te stellen aan het gebruik van auto’s voor bouwjaar 1992 door ze de toegang binnen de ring te weigeren. Tevens zullen de parkeertarieven binnen de ring naar 5 euro per uur worden opgeschroefd. De klassieker zal hiermee definitief uit het Amsterdamse stadsbeeld verdwijnen. De duitse stad Keulen was Amsterdam met dit iniatief echter al voor door auto’s van voor het bouwjaar 1997 zwaar te belasten.

Wat dat betreft is de oproep van Chambers mosterd na de maaltijd gezien de samenwerking van internationale steden op dit gebied en lijkt zijn oproep meer op een ordinair verkooppraatje.

Volgens de auteurs is het een zeer ruwe inschatting, maar wel een die de beste analogie vormt met de huidige opwarming vanwege de soortgelijke mechanismes die tijdens het PETM plaatsvonden. De toename in bladschade komt volgens de wetenschappers doordat de schadelijke insectensoorten zich verder verspreiden over de aarde, ‘We think that the warming allowed insect species from the tropics … to migrate north.’ Tevens zouden insecten meer bladeren moeten eten als de temperatuur hoger is waardoor de schade toeneemt, ‘With more CO2 available to plants, photosynthesis is easier and plants can make the same amount of food for themselves without having to put so much protein in their leaves.’ Om de benodigde eiwitten te verkrijgen moeten insecten vanwege het lagere eiwitgehalte in bladeren meer bladeren eten. Het lagere eiwitgehalte zou veroorzaakt worden door de CO2 toename in de lucht.

Ook in het Verenigd Koninkrijk liggen de biobrandstoffen onder vuur. Het Britse parlement (house of commons) publiceerde recentelijk een rapport met de conclusie dat biobrandstoffen meestal een negatief impact hebben op het milieu. In respons verdedigde de EU-commisaris voor energie de doelstelling van 10% biobrandstof in het wegverkeer in 2020. EU-commisaris Andris Piebalgs zei letterlijk dat biobrandstoffen wel degelijk een positieve invloed hebben op het verminderen van broeikasgas emissies. ‘The Commission strongly disagrees with the conclusion of the Environmental Audit Committee of the British House of Commons report, where it says that the overall environmental effect of existing biofuel policy is negative. On the contrary, it is delivering significant greenhouse gas reductions, compared with its alternative, oil.‘ Piebalgs verzaakte het echter om de visie van de Europese commissie met cijfers te onderbouwen.Naast Engeland begint in Nederland het geluid tegen biobrandstoffen ook aan te zwellen. De stichting natuur en milieu concludeert in haar recente rapportage heldergroene biomassa: ‘Voorzichtige calculaties in Duitsland leren dat deze indirecte effecten alle positieve klimaateffecten van biotransportbrandstoffen teniet kunnen doen, met name bij koolzaadbiodiesel en palmolie. De klimaatemissies kunnen er zelfs door verdubbelen – het negatieve klimaateffect van deze biobrandstofketens kan dan twee keer zo hoog zijn als van de diesel die ermee wordt vervangen. Wij vinden dat op basis van het voorzorgsprincipe biomassaprojecten met een dergelijk groot risico niet door de overheid gesteund mogen worden.’

Meer helderheid in deze discussie volgt hopelijk snel. Het officiële onderzoekscentrum van de Europese Commissie (Joint Research Centre) zal binnen enkele weken haar onderzoek naar biobrandstoffen publiceren. Uit een gelekte versie blijkt dat de biobrandstofdoelstelling tussen de 33 tot 65 miljard extra per jaar zal kosten voor de EU-27 waarbij de CO2 besparing waarschijnlijk negatief uitvalt. ‘The paper suggests that the indirect emissions caused by the conversion of land to biofuel production and the displacement of farming could potentially negate the savings from conventional biofuels.’ Het JRC zou dan ook adviseren dat het vanuit klimaatoogpunt veel efficienter is om biomassa te gebruiken voor elektriciteitsgeneratie dan om biobrandstoffen uit voedselgewassen te produceren. Afstappen dus van de Europese doelstelling van 5.75% biobrandstoffen in 2010 en 10% in 2020 in de autobrandstof.

De wetenschappers adviseren om in het internationale voedselbeleid specifiek rekening te houden met de impact van klimaatverandering op verschillende delen van de wereld. “Researcher David Lobell says the world community should focus its efforts where climate threats are likely to make the greatest impacts.”

In de studie is niet gekeken naar de invloed van het veranderende regenpatroon in Europa, de voormalige Soviet Unie en Noord Amerika. Ook hebben de wetenschappers de terugvallende nutriëntenrijkdom van bodems in de diverse landen buiten beschouwing gelaten, wat de uitkomst sterk kan beïnvloeden. “I was intrigued that the Stanford analysis didn’t consider soil quality,” said Dan Richter, a soil scientist at Duke University in North Carolina. Soil, temperature and water are the main factors in agriculture. “How extensively and intensively we can push soils and for how long is not known,” Richter told IPS.”

Bruuske woorden van Marc Davidson, werkzaam voor de UvA en verbonden aan de faculteit menswetenschappen. Volgens Davidsons rationaliseren de congresleden in de V.S. het gebruik van fossiele brandstoffen, net zoals de congresleden van het oude zuiden dat deden aangaande het gebruik van slaven.

Het feit dat congresleden in de 19e eeuw constant hamerden dat het opheffen van slavernij de fundamenten van de maatschappij zouden treffen en ook een bedreiging voor de nationale veiligheid konden vormen, zo redeneren huidige leden van het congress ook omtrent verandering in het klimaat:
Over de afschaffing van slavernij:

“…the course of [the abolitionists] whose precipitate and ignorant zeal would overturn the fundamental institutions of society, uproar its peace and endanger its security, in pursuit of a distant and shadowy good, of which they themselves have formed no definite conception.”
(in: Simms 1852, p 98)

Over de kosten van verandering:

“Their [the slaves'] value, at $400, average, (and they are now worth more than that,) would amount to upwards of 900 millions. The value of their annual increase, alone is 24 millions of dollars; so that to free them in 100 years, without the expense of taking them from the country, would require an annual appropriation of between 33 and 34 millions of dollars. The thing is physically impossible.”
(James Henry Hammond, senator of South Carolina, 1836)

U kunt het stuk van Marc Davidson uiteraard ook zelf geheel lezen.

Met dank aan Catherine Brahic, auteur van het stuk The rhetoric of climate and slavery.

From: Jeroen van der Veer, Chief Executive
To: All Shell employees
Date: 22 January 2008

Subject: Shell Energy Scenarios

Dear Colleagues

“Regardless of which route we choose, the world’s current predicament limits our maneuvering room. We are experiencing a step-change in the growth rate of energy demand due to population growth and economic development, and Shell estimates that after 2015 supplies of easy-to-access oil and gas will no longer keep up with demand.”

In this letter, I’d like to share reflections about how we see the energy future, and our preferred route to meeting the world’s energy needs. Industry, governments and energy users – that is, all of us – will face the twin challenge of more energy and less CO2.

This letter is based on a text I’ve written for publication in several newspapers in the coming weeks. You can use it in your communications externally. There will be more information about energy scenarios in the months ahead.

By the year 2100, the world’s energy system will be radically different from today’s. Renewable energy like solar, wind, hydroelectricity and biofuels will make up a large share of the energy mix, and nuclear energy too will have a place.

Mankind will have found ways of dealing with air pollution and greenhouse gas emissions. New technologies will have reduced the amount of energy needed to power buildings and vehicles.

Indeed, the distant future looks bright, but getting there will be an adventure. At Shell, we think the world will take one of two possible routes. The first, a scenario we call Scramble, resembles a race through a mountainous desert. Like an off-road rally, it promises excitement and fierce competition. However, the unintended consequence of “more haste” will often be “less speed” and many will crash along the way.

The alternative scenario, called Blueprints, has some false starts and develops like a cautious ride on a road that is still under construction. Whether we arrive safely at our destination depends on the discipline of the drivers and the ingenuity of all those involved in the construction effort. Technical innovation provides for excitement.

Regardless of which route we choose, the world’s current predicament limits our maneuvering room. We are experiencing a step-change in the growth rate of energy demand due to population growth and economic development, and Shell estimates that after 2015 supplies of easy-to-access oil and gas will no longer keep up with demand.

As a result, society has no choice but to add other sources of energy – renewables, yes, but also more nuclear power and unconventional fossil fuels such as oil sands. Using more energy inevitably means emitting more CO2 at a time when climate change has become a critical global issue.

In the Scramble scenario, nations rush to secure energy resources for themselves, fearing that energy security is a zero-sum game, with clear winners and losers. The use of local coal and homegrown biofuels increases fast.

Taking the path of least resistance, policymakers pay little attention to curbing energy consumption – until supplies run short. Likewise, despite much rhetoric, greenhouse gas emissions are not seriously addressed until major shocks trigger political reactions. Since these responses are overdue, they are severe and lead to energy price spikes and volatility.

The other route to the future is less painful, even if the start is more disorderly. This Blueprints scenario sees numerous coalitions emerging to take on the challenges of economic development, energy security and environmental pollution through cross-border cooperation.

Much innovation occurs at the local level, as major cities develop links with industry to reduce local emissions. National governments introduce efficiency standards, taxes and other policy instruments to improve the environmental performance of buildings, vehicles and transport fuels.

As calls for harmonization increase, policies converge across the globe. Cap-and-trade mechanisms that put a cost on industrial CO2 emissions gain international acceptance. Rising CO2 prices accelerate innovation, spawning breakthroughs. A growing number of cars are powered by electricity and hydrogen, while industrial facilities are fitted with technology to capture CO2 and store it underground.

Against the backdrop of these two equally plausible scenarios, we will only know in a few years whether December’s Bali declaration on climate change was just rhetoric or the beginning of a global effort to counter it. Much will depend on how attitudes evolve in Beijing, Brussels, New Delhi and Washington.

Shell traditionally uses its scenarios to prepare for the future without expressing a preference for one over another. But, faced with the need to manage climate risk for our investors and our grandchildren, we believe the Blueprints outcomes provide the best balance between economy, energy and environment.

For a second opinion, we appealed to climate change calculations made at the Massachusetts Institute of Technology. These calculations indicate that a Blueprints world with CO2 capture and storage results in the least amount of climate change, provided emissions of other major manmade greenhouse gases are similarly reduced.

The sobering reality is that the Blueprints scenario will only come to pass if policymakers agree a global approach to emissions trading and actively promote energy efficiency and new technology in four sectors: heat and power generation, industry, mobility and buildings. It will be hard work and there is little time.

For instance, Blueprints assumes CO2 is captured at 90% of all coal- and gas-fired power plants in developed countries in 2050, plus at least 50% of those in non-OECD countries. Today, there are none. Since CO2 capture and storage adds cost and brings no revenues, government support is needed to make it happen quickly on a scale large enough to affect global emissions. At the very least, companies should earn carbon credits for the CO2 they capture and store.

Blueprints will not be easy. But it offers the world the best chance of reaching a sustainable energy future unscathed, so we should explore this route with the same ingenuity and persistence that put humans on the moon and created the digital age.

The world faces a long voyage before it reaches a low-carbon energy system. Companies can suggest possible routes to get there, but governments are in the driving seat. And governments will determine whether we should prepare for a bitter competition or a true team effort.

That is the article, and how I see our challenges and opportunities. I look forward to hearing how you see the situation (please be concise).

Regards

Jeroen van der Veer
Chief Executive

“Taking action is not cost free, although we think we can limit the cost of our proposals to around 0.5 percent of gross domestic product,” aldus Barosso tijdens een werkoverleg in Londen.

De schatting van Barroso, die voor de volgende 12 jaar van toepassing zou zijn, gaat uit van een pakket maatregelen dat Brussel aan alle 27 europese lidstaten wilt voorstellen. Dit pakket zal aanstaande woensdag worden gepresenteerd.

De 20% doelstelling voor het verminderen van kooldioxide-emissies in 2020 werd eerder geschat op 1,0% van het Europese BBP, oftewel 120 miljard euro per jaar. Leiders van de EU werden het vorig jaar in Maart met elkaar eens dat dit doel de beste manier was om vanuit Europa de opwarming van de aarde te bestrijden.

“Our proposals should reduce Europe’s reliance on imported gas and oil by around 50 billion euros by 2020. These are figures with a real impact on our growth and prosperity.“

In de media gaan wilde verhalen rond over ‘ een kwart van de wereldwijde oliereserves’ die er volgens de United States Geological Survey te vinden zou zijn. Maar die claim klopt niet als we de USGS studie erop na slaan. Een kwart wordt nergens vermeldt en is daarmee opgeklopte media praat. Wat zijn dan wel realistische vooruitzichten voor de olie industrie in het gebied?

Ten eerste, hoeveel olie ligt er nu werkelijk onder de Artische Zee? Niemand die het echt weet. Systematisch onderzoek is namelijk nog zo goed als niet gedaan. De twee meest relevante studies zijn van het United States Geological Survey en Fugro / Wood Mackenzie. Beiden hebben het over ongeveer 10% van de wereldwijde olie- en gasreserves, oftewel ongeveer 233 miljard vaten (olie equivalent) . Zeker 80% daarvan bestaat uit aardgas en maar 20% of minder uit olie. Niet zoveel als er in de media beweerd wordt, maar zeker ook niet weinig. Het USGS is op dit moment bezig met een systematische studie naar de aanwezige reserves in een gedeelte van het continentaal plat van Groenland. In een oud onderzoek werd verwacht daar 44 miljard vaten olie ‘te vinden’ in de nieuwe studie bleven er maar 9 miljard van over. Opmerkijk is dat de Denen pas een aantal maanden geleden de eerste leases hebben uitgegeven voor exploratie naar olie en gas in Groenland.

Dan de vraag hoe winbaar de reserves daar zijn. De omstandigheden blijven extreem. De zeebodem ter plaatse ligt enkele kilometers diep, de zee zal zeker in de winter deels blijven bevriezen en zowel de temperatuur als de wind zijn schadelijk voor apparatuur en personeel. In een reactie op de Noordpool hype van afgelopen zomer stelde Shell dat winning alleen haalbaar is bij 200 dollar per vat. De vraag is ook of een na het zeeijs instortende ijskap op Groenland er niet dermate veel ijsbergen rond drijven dat het extreem gevaarlijk wordt voor platforms en schepen.

Vooral Shell, Statoil en Exxon mobille hebben veel expertise in olie en gaswinning in het Artische gebied. Shell is bijvoorbeeld al actief in de Beaufortzee en bij Sakalin. Verschillende offshore bedrijven, ondermeer het Nederlandse Heerema zijn bezig met het ontwerpen van boorplatformen, tankers en andere infrastructuur die bestand zijn tegen de extreme omstandigheden in het Artisch gebied.

Millieuorganisaties, ondermeer GreenPeace en Wereld NatuurFonds zijn ondertussen bezig met een campagne om de Noordpool te vrijwaren van grondstoffenwinning. Net als voor de zuidpool streven zij naar een mortorarium. Hoe houdbaar een dergelijk streven is, is onduidelijk. Recent deed Chili een claim op een deel van de Zuidpool. Het is natuurlijk ook een pervers soort feedback loop om de door fossiele brandstoffen veroorzaakte klimaatverandering te gebruiken om nog meer fossiele brandstoffen te winnen.

Zie voor meer achtergrondinformatie:

An oil & Gas Shangri-la in the arctic
Arctic expectations feel the chill

Recentelijk spreekt Hansen zich steeds sterker uit over klimaatbeleid. Naar zijn visie moeten we überhaupt stoppen met de bouw van kolencentrales. Anders wordt de temperatuurgrens waarbij de klimaateffecten dramatisch worden overschreden. Dat zou bij een grens van 450 deeltjes CO2 per miljoen in de atmosfeer gebeuren volgens de huidige consensus van het IPCC. Bij de huidige uitstoot overschrijden we die grens binnen 10 à 15 jaar, aangezien er nu al 383 ppm CO2 in de atmosfeer zit. Het IPCC is echter te optimistisch aangezien de feedbackgrens rond de 350 ppm ligt, volgens Hansen. Dat zou blijken uit een aantal recente onderzoeken. Oftewel we zouden de feedbackgrens al overschreden zijn en de schade van klimaatverandering die we mee gaan maken zal veel hoger zijn. Het opwarmingseffect valt niet meer tegen te houden alleen maar af te remmen. Het is te hopen dat Hansen geen gelijk krijgt, zoals in het verleden wel het geval was. Voor het huidige klimaatbeleid zelf maakt het eigenlijk weinig uit, de kern blijft dat we zo snel mogelijk de uitstoot van CO2 moeten verminderen.

Wetenschappers verwachten zeespiegelstijging van 1.6 meter deze eeuw.
Voor het eerst is het gelukt om de zeespiegelstijging tijdens de globale opwarming in de laatste interglaciale periode in kaart te brengen. In deze periode, tussen de 119.000 en 124.000 jaar geleden, stond de zeespiegel gemiddeld vier meters hoger dan nu. De snelheid van zeespiegelstijging tijdens de opwarming destijds kwam overeen met 1.6 meter per eeuw. Dat blijkt uit een nieuwe publicatie in het journal Nature Geosciences. De temperatuurstijging op aarde zal deze eeuw naar verwachting soortgelijk verlopen als tijdens de globale opwarming in de laatste interglaciale periode. Daardoor verwachten de wetenschappers dat het waarschijnlijk is dat de zeespiegelstijging deze eeuw dus ook 1.6 meter zal bedragen. Deze nieuwe studie geeft aan dat de zeespiegelstijging veel hoger zal zijn dan verwacht door het IPCC eerder dit jaar. In haar laatste rapportage gaf ze aan dat de zeespiegel maximaal 58 centimeter zou stijgen deze eeuw.

Koraalriffen verdwijnen in de 21ste eeuw.
Als de concentratie van CO₂ in de atmosfeer boven de 500 deeltjes per miljoen uitkomt dan zullen de meeste koraalriffen verdwijnen volgens een nieuwe publicatie in Science. Dat heeft tot gevolg dat de visvangst sterk af zal nemen. In Azië alleen al voorziet het ecosysteem van koraalriffen een kwart van de jaarlijkse visvangst. Wat overeenkomt met de proteïnevoorziening van 1 miljard mensen. De oorzaak ligt in de temperatuurstijging van het zeewater en de chemische reactie van CO₂ met de zee. CO₂ reageert in de zee met water tot carbonzuur (HCO₃^-) en een waterstofion (H⁺). Het Waterstofion dat in de reactie wordt gevormd reageert vervolgens weer met carbonaat (CO₃^2-) tot carbonzuur (HCO₃^-). Hierdoor verzuurt de zee beetje bij beetje. Voor de opbouw van koraal is carbonaat CO₃^2-) nodig wat samen met Calcium (Ca²⁺ reageert tot koraal (CaCO₃). Maar die laatste reactie vindt door de verzuring steeds minder plaats. Tegen het einde van de eeuw zal de zee daardoor in zuurgraad (pH) met 0.4 dalen. Vanaf 2050 zal hierdoor geen koraalrif meer worden gevormd. Ook de temperatuurstijging van de zee heeft veel invloed. Bij een zeetemperatuurstijging boven de 2 tot 3 graden kunnen zelfs de meest warmteresistente koraalsoorten niet overleven.

China heeft vanaf 2030 al haar beschikbare waterbronnen in gebruik.
De Chinese overheid heeft voor het eerst uitgerekend wat de gevolgen zijn van toenemende bevolking- en welvaartsgroei op het waterverbruik, in combinatie met de veranderingen in het klimaat. Inclusief alle waterbesparende technologieën zullen hierdoor alle beschikbare waterbronnen in 2030 in gebruik zijn. Vanaf dat punt wordt water een sterk limiterende factor voor verdere Chinese welvaartsexpansie. Nu al heeft China op lokaal niveau in sommige provincies last van flinke droogtes.