De toename in het olieverbruik is zorgwekkend. De Nederlandse overheid doet niets om de aankomende krapte op de oliemarkt het hoofd te bieden. De mondiale aardolieproductie zal in de komende jaren nauwelijks stijgen, en in 2020 fors lager liggen dan nu. Als gevolg van de dalende productie in westerse olieproducerende landen, en de gebrekkige investeringen in aardolievelden in het Midden-Oosten en Rusland door de politieke situatie. Het onderzoek van Peakoil Nederland bevestigd daarmee de waarschuwingen uit het vandaag gepubliceerde World Energy Outlook 2009 van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) . Daarin laat de energiewaakhond uit Parijs zien dat men nog steeds, net als vorig jaar,binnen enkele jaren een tekort aan olie verwacht waar regeringen zich op zouden moeten voorbereiden. Ondanks de economische crisis en gestaag stijgende olieprijzen.

Het Nederlandse beleid scoort wel uitstekend in het beheren van de aardgasvoorraad. Dankzij het energie- & klimaatbeleid gaan de aardgasreserves langer mee. Nederland wordt naar verwachting van Peakoil Nederland pas een netto-importeur van aardgas in 2025, doordat de productie van Slochteren na 2020 snel zal dalen.

Het onderzoek van Peakoil Nederland is gebaseerd op cijfers uit het rapport ‘verkenning Schoon en Zuinig’ van Energie Onderzoeks Centrum Nederland (ECN) en het Planbureau van de Leefomgeving. Daarin zijn de effecten van de beleidsmaatregelen die het kabinet heeft getroffen gekwantificeerd. Peakoil Nederland heeft deze vertaald naar het effect op de energiemix tot aan 2020. Die energiemix is daarna getoetst aan de beschikbaarheid van aardolie, en aardgas.

Het rapport, Schoon en Zuinig, maar ook fossiel arm genoeg? is ook te vinden bij www.peakoil.nl/rapporten.

Hadders beweerd: ‘Zo is de productie van biodiesel is nu al grootschalig. Die bedraagt ongeveer twee miljoen vaten per dag’. Volgens de statistieken van het Internationaal Energie Agentschap werd in 2008 echter een totaal van 1,45 miljoen vaten per dag aan biobrandstoffen geproduceerd. Het aandeel biodiesel daarvan was maar 255.000 vaten per dag. De productie van biodiesel is dus een factor zes lager dan Hadders denkt. De opschaling van biobrandstofproductie is geen gemakkelijke klus. Te vaak wordt de schaalbaarheid van biobrandstoffen sterk overschat door uit te gaan van theoretische studies die alleen maar het mogelijke potentieel berekenen. Zo schrijft Hadders dat biodiesel in ‘potentie twintig tot dertig procent van de wereldwijde vraag naar dieselolie’ zou kunnen dekken. We hebben het echter wel over een wereldwijde consumptie van 23.5 miljoen vaten per dag aan diesel. Uitgaande van twintig procent aan de vraag naar dieselolie gedekt door biodiesel, en het buiten beschouwing laten van de zeer hoge energiekosten die nodig zijn voor de productie van biodiesel, hebben we het over een productie van minimaal 4,7 miljoen vaten per dag aan biodiesel. Dat betekent dat in een gunstig scenario een vertwintigvoudiging van de productie nodig is om een aandeel van 20% te behalen in de dieselconsumptie.

Figuur 1 – wereldproductie van biobrandstoffen van 2002 tot en met juli 2009. Afbeelding afkomstig uit de Oilwatch Monthly van augustus.

In 2014 zal volgens de laatste ramingen van het Internationaal Energie Agentschap de productie van biodiesel circa 350,000 vaten per dag bedragen. Een stijging die in geen verhouding staat met de door Hadders aangehaalde 20% van de markt of minimaal 4,7 miljoen vaten per dag aan biodieselproductie. Het gebrek aan inzicht in de cijfers van de biodieselmarkt, en het gebrek aan algehele cijfermatige onderbouwing van haar verhaal, geeft de boodschap van de VNBI over de mogelijkheden van biodiesel een hoog luchtkasteel gehalte. Het is te hopen voor haar geloofwaardigheid dat de VNBI correcte cijfers gaat hanteren. Dit opdat een betere discussie kan ontstaan over de noodzaak van een bredere energiemix. Een beginsel dat Peakoil Nederland deelt met de VNBI, hoewel er waarschijnlijk verschil van visie is over de invulling van dit beginsel.

Tabel 1 – overzicht van biodieselproductie in 2008 en een voorspelling tot 2014 van het Internationaal Energie Agentschap. Afkomstig uit de Medium Term Oil Market Outlook.

Voor iedereen die een betere grip wil krijgen op de cijfers van vloeibare brandstofproductie, waaronder aardolie en biobrandstoffen, raden we aan om onze maandelijkse nieuwsbrief Oilwatch Monthly te downloaden en lezen. Daarin zijn de laatste statistieken voor de gehele oliemarkt te vinden.

Het eerste scenario is, zoals gewoonlijk voor het IEA, gebaseerd op groeiverwachtingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Deze schreef in de World Economic Outlook van afgelopen April dat de wereldeconomie (het BNP) vanaf 2010 weer zal gaan groeien. Eerst met een voorzichte 1.8% maar vanaf 2011 al met 4.2% en daarna met 4.8% per jaar. Dat staat in sterk contrast met dit jaar waar het IMF nog verwawcht dat de wereldeconomie met 1.4% inkrimpt. Volgens het IEA zal zulke groei in de komende jaren gepaard gaan met een toename in de olievraag van een geschatte 83.21 miljoen vaten per dag in 2009 naar 89 miljoen vaten per dag in 2014.

In het tweede scenario wat zelf door het IEA is gemaakt wordt een lagere groei in de wereldeconomie voorzien. Van maar 1.1% in 2010 en tussen de 2.7% en 3% vanaf 2011 tot 2014. De consequentie van zulke lage groei is dat de olieconsumptie met een zeer kleine hoeveelheid toeneemt naar een niveau van 84.93 miljoen vaten per dag in 2014.

Het goed nieuws volgens het IEA is dus dat de wereldeconomie zich vanaf volgend jaar in elk geval zal herstellen. Het slechte nieuws is dat het onzeker is of het een snel en sterk herstel zal zijn of een langzaam en mager herstel. Dat lijkt de boodschap als je de samenvatting van het rapport leest. Even verderop op pagina 18 die weinig beleidsmaker of journalist zal lezen is echter een disclaimer terug te vinden. Daar staat namelijk dat het IEA niet in staat is om met enige waarschijnlijkheid aan te geven dat haar scenarios uit zullen komen. Oftewel de scenarios voor de groei in de olieconsumptie zijn volgens de IEA haar eigen woorden redelijk uit de lucht gegrepen, wat daarmee meteen de waarde van deze scenarios verminderd.

Een andere belangrijke beperking van deze scenario’s is dat complexe verbanden in de economie niet zijn doorgerekend door het IEA. Dit wordt ook wel ‘ceterus paribus’ genoemt genoemd in de economie, wat betekent dat ‘de overige omstandigheden gelijkblijven’ wanneer een variabele zoals de olieprijs wordt veranderd. Zo wordt het dynamische verband tussen de olieprijs en de groei in de wereldeconomie (BNP) genegeerd, en wordt aangenomen dat de elasticiteiten (van vraag, inkomen en prijs) in zowel het hoge als lage groeiscenario hetzelfde zijn. Wederom wordt deze beperking pas genoemd op pagina 18 van het rapport. Het gevolg is dat de toekomst stabiel lijkt omdat het cyclische karakter van de economie niet wordt meegenomen. Er zitten geen terugkoppelingen in het onderliggende model van het IEA voor de olievraag. Dit is terug te vinden in de groeiverwachtingen voor Azië die vanaf 2010 zeer constant met 550,000 vaten per dag toeneemt (figuur 2)

Het Internationaal Energie Agentschap geeft hiermee in haar Medium Term Oil Market Outlook scenario’s voor de verwachte vraag naar aardolie in de komende vijf jaar die conservatief een lichte tot sterk groei extrapoleren.

Umbrella View of Resource Depletion & Human Behaviour from Rembrandt Koppelaar on Vimeo.

Artikelen van Nate Hagens op The Oil Drum over energie en menselijk gedrag

The Psychological and Evolutionary Roots of Resource Overconsumption Revisited, June 25, 2009

Are there demand limits to growth?, April 19, 2009

Advice To Pres. Obama (#2): Yes We Can, But Will We?, January 15, 2009

Can We Be Happy Using Less Energy? Uhhh…. YES!, June 22, 2007

Living for the Moment while Devaluing the Future, June 1, 2007

Why We Disagree on Peak Oil and Climate Change: Part III – Our Belief Systems, May 1, 2007

“Peak Oil” – Why Smart Folks Disagree – Part II, April 2, 2007

Peak Oil – Whom to Believe? Part One – “There’s Plenty of Oil, CERAiously, March 28, 2007

1) Een globale olieschok vanwege stijgende olieprijzen is waarschijnlijk in de periode 2005 – 2010
2) De olieproductie kan maximaal met 1.5% per jaar groeien tussen 2005 en 2010
3) De productie van Non‐OPEC zal haar piek bereiken rond 2008
4) De wereldolieproductie bereikt haar maximum rond 2012

Deze voorspellingen zijn voor zover toetsbaar allemaal uitgekomen. Meer informatie is te vinden in deze presentatie (PDF).

1) De olieprijs is meer dan verdrievoudigd in dollars en meer dan verdubbeld in euro
2) De sttijging van de olieproductie is ondanks verdrievoudiging van de olieprijs tussen 2004 en 2008 niet boven de 1.14% per jaar gekomen. (0.8% in 2005/2006, 0.26% in 2006/2007, en 1.14% in 2007/2008).
3) De Olieproductie van Non-OPEC is op een plateau sinds 2004. Van de 32 grote olieproducerende landen in Non-OPEC zijn er nog maar 7 waar de productie stijgt. Vanwege het plateau van Rusland lijkt de productie van Non-OPEC in 2009 te gaan dalen.
4) Nog niet toetsbaar

Historisch gezien kan ik niet anders dan concluderen dat onze voorspellingen tot nu toe correct zijn geweest. Doemdenkers, of realisten? Misschien word het gezien onze track-record tijd om eens wat serieuzer rekening te gaan houden met toekomstige olietekorten.