Namens de Staat der Nederlanden heeft Energie Beheer Nederland (EBN) een 40%-aandeel genomen in de Nederlandse activiteiten van Cuadrilla, DSM en Queensland naar schaliegas of steenkoolgas willen boren in Nederland. Dat betekent dat EBN voor 40% de kosten draagt van de opsporingswerkzaamheden. EBN is wettelijk bevoegd deze participatie bij elke mijnbouwconcessie te vragen. Het kan dit bij proefboringen ook achterwege laten. De participatie door EBN helpt het boren naar olie en gas in Nederland op gang. In het geval van schaliegas helpt het dus een omstreden vorm van fossiele brandstofwinning op gang met een opstartpremie.

Amerikaanse toestanden
Er zijn ook, als investering bezien, vraagtekens te zetten bij de participaties van EBN in de schaliegas bedrijven. Olie analist Arthur Berman vergeleek in augustus 2011 de opbrengst/winst van tal van schaliegasvelden in de Verenigde Staten met het door de betrokken bedrijven naar buiten gebrachte beeld over winstgevendheid en productieverloop. Hij concludeerde dat maar weinig bedrijven winst weten te maken op schaliegas, en dat de productie verwachtingen tot wel 100% worden overdreven. Volgens hem spelen veel bedrijven op de hype rond schaliegas een pyramidespel door steeds nieuwe investeerders binnen te halen die de tegenvallende financiële resultaten maskeren.

Berman’s analyse wordt bevestigd door honderden pagina’s met e-mails en interne documenten van de industrie, overheid en analisten. De New York Times wist hier in 2011 de hand op te leggen. De krant plaatste de e-mails integraal op haar website. In de stukken zijn o.a. advocaten, geologen en marktanalisten sceptisch over de hoge productie verwachtingen van bedrijven. Ze vragen zich af of bedrijven met opzet, en zelfs illegaal, de productiviteit van hun putten en de omvang van hun reserves overdrijven.

Vanuit de Amerikaanse politiek klinkt nu de roep om een onderzoek door de financiële waakhond van de Verenigde Staten, de Securities and Exchange Commission (SEC). Een dergelijk onderzoek zou duidelijk moeten maken of de aardgas-industrie een nauwkeurig beeld heeft geschetst aan investeerders van de winstgevendheid op lange termijn van hun putten en de hoeveelheid gas die de putten kunnen produceren. De SEC wil nog niet zeggen of er een onderzoek komt, maar verschillende bronnen in de industrie zelf bevestigen het bericht dat het onderzoek gestart is.

Nederlandse twijfels
Nederland kent ook experts die twijfelen aan de economische haalbaarheid van schaliegas winning en de business case van bedrijven als Cuadrilla. In een artikel over dalende conventionele gasproductie in Europa, laten Ruud Weijermars (de onconventioneel gas expert van de TU Delft) en Elaine Madsen zich laatdunkend uit over de financiële slagkracht van Cuadrilla. Ze verbazen zich over de deelname van EBN.

De winning van schaliegas of steenkoolgas zal in Nederland vanwege strengere regelgeving, meer omwonenden en hogere arbeidskosten duurder zijn dan in de Verenigde Staten.

Naast de productie uit kleine velden (30 miljard kubieke meter gas) produceert Nederland jaarlijks zo’n 40-50 miljard kubieke meter uit het Slochteren veld. Het EBN wil dat Nederland tot 2030 jaarlijks 30 miljard kubieke meter gas uit kleine velden produceert. Het Slochteren gasveld is dan goeddeels leeg. De huidige verwachting voor het jaar 2030 is echter slechts 12 miljard kubieke meter productie uit kleine velden. Volgens EBN is 400 miljard kubieke meter aan schaliegas gemakkelijk te produceren. Staatstoezicht op de Mijnen meldt dat het ook zou kunnen dat het in Nederland maar om ‘enkele’ miljarden kuubs gaat. De vraag is of EBN niet wat te amechtig haar productie doelstellingen volgt en of het wel genoeg oog heeft voor de financiële risico’s die aan schaliegas kleven.

•    In de Europese Unie richt het kabinet zich onder meer op een CO2-efficiëntienorm voor elektriciteitscentrales, scherpe milieu-eisen aan producten, emissie-eisen aan alle transportmiddelen en een Europees energienet, ook op de Noordzee. •    Het kabinet zet in op doorlichting van de wereldwijde broeikasgasemissiehandel ten aanzien van de betrouwbaarheid van emissierechten, zoals die uit het Clean Development Mechanism.
•    De energie-infrastructuur blijft in publieke handen.

Volledig concept akkoord kunt u hier zelf inzien.

De publieke scepsis over de klimaatwetenschap is hoewel onterecht omvangrijk, vooral onder de conservatieve helft van de Nederlandse bevolking. Politici, beleidsmakers en het bedrijfsleven zoeken als reactie daarop naar een nieuw argument om draagvlak te scheppen voor de drastische stappen die nodig zijn om onze energievoorziening duurzaam te maken. Nu er onder kiezers en consumenten minder bereidheid lijkt te bestaan om uit bezorgdheid voor het klimaat mee te werken aan de energierevolutie , zijn er nieuwe oneliners nodig. Steeds vaker wordt ‘ Ooit raakt de olie op’ ingezet als slogan om draagvlak te scheppen voor duurzame energie. Om daarmee aan te geven dat we hoe dan ook niet door kunnen gaan met het opbranden van fossiele brandstoffen. Daarmee slaat men de plank op een aantal punten mis.

Op de eerste plaats biedt men oplossingen die geen invloed hebben op onze afhankelijkheid van olie. Het huidige energiedebat wordt volledig gedomineerd door CO2. Alle maatregelen van bedrijven en overheden worden gemeten in de hoeveelheid CO2 die niet uitgestoten wordt. En oplossingen worden gezocht in spaarlampen en isoleren, oftewel duurzame elektriciteit en duurzame warmte. Door deze eenzijdige focus in het energiedebat zal vooral bespaard worden op aardgas en steenkool. Vanuit het klimaat gedacht niet onverstandig, maar als het over de beschikbaarheid van fossiele brandstoffen gaat zijn steenkolen en aardgas voorlopig geen urgent probleem. Olie wel. En olie gebruiken we in Nederland voor transport en als grondstof in de chemie, niet voor elektriciteit en warmte.

Het ooit in ‘ooit raakt de olie op’ suggereert dat een nieuwe oliecrisis nog in een verre toekomst ligt. En dat is niet zo. Het Internationaal Energie Agentschap waarschuwt voor een tekort aan olie in 2015. Steeds meer analisten, olie bedrijven en wetenschappers gaan er vanuit dat het aanbod aan olie zijn piek bereikt heeft en permanent gaat dalen. Het is onwaarschijnlijk dat de olie ooit op is, het probleem is meer dat er een productieplafond bereikt is. In de nabije toekomst is er fors minder olie tot onze beschikbaar. Tegelijkertijd neemt het aantal landen dat in staat is olie te exporteren af. Daardoor zijn we nu al sluipenderwijs in een nieuwe oliecrisis terecht gekomen. Dit maal niet veroorzaakt door een oliesjeik die de kraan dicht draait, maar door een complexe kluwen aan geologische, economische en politieke factoren. De pomp staat niet droog, maar we zijn in een cyclus beland van sterk schommelende prijzen en zowel vraaguitval als verminderd aanbod. Zowel de luchtvaart als het wegtransport in Nederland hebben hier nu al veel last van en verkeren in zwaar weer.

Willen we Nederland minder afhankelijk maken van olie dan zullen we moeten investeren in biobased chemie en duurzaam transport. Investeren in CO2 vrije elektriciteit en warmte voorkomt vooral dat er in de toekomst tekorten ontstaan aan aardgas en kolen.

Natuurlijk zit er een politieke logica in het ‘olie raakt op argument’. Zeker na de geruchten campagne tegen de klimaatwetenschap is klimaat een links issue geworden. De VVD en PVV achterban is er niet in geïnteresseerd. Voor hen is klimaat een kostenpost. Leuk voor de ijsberen, niet relevant voor ons. De toenemende afhankelijkheid van olie uit Rusland en het Midden Oosten is iets wat hen veel meer aanspreekt. Dat gaat over de auto voor je deur. Wil je de conservatieve helft van Nederland mobiliseren voor de omslag naar duurzame energie, dan is de nieuwe oliecrisis daar een goede invalshoek voor. Alleen dan zul je wel de dynamiek van het probleem moeten doorgronden. Wie het olie argument hanteert moet snappen dat kerncentrales nog windmolens iets gaan veranderen aan de oliecrisis.

De belangrijkste boodschap van het burgerinitiatief: de omslag naar 100% hernieuwbare energie voor 2050 is haalbaar, noodzakelijk en wenselijk. Die omslag is noodzakelijk, omdat bij ongewijzigd beleid ons leefmilieu sterk vervuild raakt, energieprijzen zullen stijgen we eerder in economische recessies terecht zullen komen. De omslag is ook wenselijk, omdat dit grote kansen biedt voor onze internationale concurrentiepositie en werkgelegenheid en we onafhankelijk worden van instabiele regio’s in de wereld. Het burgerinitiatief volgt op de recente publicatie van het voorstel Nederland krijgt nieuwe energie door de samenwerkende partijcommissies.

Steunbetuigingen Iedere burger die dit initiatief steunt, en dus ook vindt dat het huidige energiebeleid van de overheid onvoldoende is, kan zijn digitale handtekening zetten op www.NederlandKrijgtNieuweEnergie.nl . Doel van het burgerinitiatief is om minimaal 40.000 steunbetuigingen te verzamelen. Daarmee kan dit partijoverstijgende voorstel na de
verkiezingen van 9 juni worden voorgelegd aan de nieuw gekozen Tweede Kamer, ter openbare bespreking en besluitvorming. Inmiddels steunen brancheorganisaties als UNETO-VNI, EVO, CleanTech Holland en NLingenieurs het voorstel.

Constructieve nationale dialoog
De initiatiefnemers van het burgerinitiatief zien de oude tegenstelling tussen ecologie en economie als een schijntegenstelling; alle partijen, burgers en bedrijven willen welvaart en welzijn in de 21e eeuw. Daarom willen ze een constructieve nationale dialoog over de Nederlandse energievoorziening, in plaats van de vaak gefragmenteerde en verhitte discussies over energie binnen en buiten hun partijen. Door het formuleren van een nationale doelstelling van 100% hernieuwbare energie in 2050 kunnen volgens de initiatiefnemers de discussies over gevoelige subthema’s, zoals nieuwbouw van kolencentrales, afvang en opslag van CO2 en kernenergie, een stuk effectiever gevoerd worden.

Naast dit burgerinitiatief zullen de partijcommissies de komende weken in debat gaan met de samenleving en bedrijfsleven over de toekomst van de Nederlandse energievoorziening. Zo zijn er binnekort online discussies op www.denationaledialoog.nl . Verder zijn er de komende weken in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht discussieavonden waarin onder meer Herman Wijffels, Jan Terlouw en Roel in ’t Veld in debat gaan met elkaar en met energieredacteuren van diverse landelijke kranten. Op 1 juni vindt een afsluitend verkiezingsdebat plaats in de Oude Tweede Kamer.

Meedoen:
kijk op http://www.nederlandkrijgtnieuweenergie.nl
Zet je handtekening op: http://www.NederlandKrijgtNieuweEnergie.nl .

De Britse energieminster Lord Hunt gaat overleggen met de industrie over peak oil.

Deze opmerkelijke stap volgt op succesvolle lobby heeft Jerremey Legget van Solar Century. Hij wist een coalitie van grote bedrijven achter een gezamenlijke oproep daartoe aan de Britse politiek te smeden. Onder hen Richard Branson van Virgin en enkele openbaar vervoer, en energiebedrijven.

Enige tijd terug publiceerden zij al een gezamenlijk rapport over het effect van peak oil op de Britse industrie.

Welke Nederlandse bedrijven zouden zo’n oproep durven doen? EZ denkt nog steeds dat de olieproductie tot in het oneindige zal door groeien.

De oliepiek lijkt een veelomvattend en globaal probleem waar je als lokale bestuurder weinig mee kunt maar schijn bedriegt. In tal van plaatsen in de wereld wordt er gewerkt aan lokaal olieschaarstebeleid. Beleid gericht op het garanderen van de werkgelegenheid en de bereikbaarheid van een gemeente in tijden van olieschaarste en volatiele olieprijzen. Hoe ziet dat er uit?

Om een groot misverstand uit de weg te ruimen, het is niet geheel identiek aan klimaatbeleid. Het meeste Nederlandse klimaatbeleid is gericht op warmte en elektriciteit, en spaart zodoende alleen aardgas en kolen uit. Geen olie.

Een eerste noodzakelijke stap is een idee krijgen van de olieafhankelijkheid van een gemeente.
Neem de stad Bristol, een Britse havenstad met meer als 400.000 inwoners. In 2009 deed de gemeente een uitgebreid onderzoek naar de olieafhankelijkheid van de stad en haar publieke diensten.
Wat gaat het effect van hoge olieprijzen zijn op de vuilophaal?, welke bedrijfstakken zijn erg afhankelijk van olie?, en welke bedrijven zouden juist een concurrentie voordeel hebben?. Hoe bereikbaar blijft de stad als olie schaars wordt? Een dergelijke risico analyse zou een van de eerste acties moeten zijn van elke Nederlandse gemeente na 3 maart. Het Bristol rapport is hier te vinden.

De Britse versie van de VNG (de Vereniging van Nederlandse Gemeentes) publiceerde vorig jaar een uitgebreide aanbeveling aan lokale overheden omtrent lokaal olieschaarstebeleid. Hoewel het erg is toegesneden op de Britse situatie zijn veel van de aanbevelingen ook van waarde voor Nederlandse gemeenten.

Een aantal relevante tips uit het rapport

* Maak het gemeentelijke wagenpark (bussen, vuilniswagens, dienstauto’s) minder afhankelijk olie. Schakel over op biogas uit lokaal rioolslib en GFT, schakel over op elektrisch rijden.

* Bevorder collectieve bevoorrading van winkels en bedrijven via een gemeentelijk distributiecentrum.

* Stimuleer alternatieven voor de auto: openbaar vervoer en de fiets, ontmoedig autogebruik door parkeerbeleid en de toegang to de stad, en bevorder alternatieven voor benzine en diesel, zoals elektrische auto’s en rijden op aardgas of biogas.

* Betrek burgers en bedrijven bij het ontwikkelen van alternatieven voor oliegebruik.

* Trek werkgelegenheid aan die niet rechtstreeks afhankelijk is van de olieprijs

Zie ook ons rapport over Nederlands Olieschaarstebeleid.

Als voorbereiding op de klimaattop het het Internationaal Energie Agentschap een onderzoek gepubliceerd naar hoe de energiesector zou kunnen veranderen om de totale uitstoot van C02 onder de 450 ppm te houden. Volgens het IEA betekent dit dat de vraag naar fossiele brandstoffen rond 2020 moet pieken. Om dat te bewerkstelligen moeten er tot 2030 10 biljoen dollar
geïnvesteerd worden, wat weer een besparing in brandstofkosten oplevert van meer als 8 biljoen dollar.

De toenemende schaarste aan fossiele brandstoffen en olie in het bijzonder staat bij de VN Klimaattop niet op de agenda. Het
Amerikaanse Global Witness bracht op basis van onder andere adviezen van Peakoil Nederland  een glossy brochure uit om de onderhandelaars in Kopenhagen te waarschuwen voor een onderschatting van het probleem. Heads in the Sand; Goverments ingnore the oil supply Crunch and threaten the Climate.

Ali Fassi Fihri, voorzitter van de marokaanse energie maatschappij Office National de l’Etlectricite (ONE), gaf aan dat Marokko pioneert inzake duurzame energie in de regio. De totaal opgewekte energie zal gelijk staan aan het totale energie-verbruik dan Casablanca op jaarbasis verbruikt.  Marokko is het enige land in Noord-Afrika dat zelf geen olie produceert en heeft haar beleid ten aanzien van olie- -en gasimport aangepast door zich te richten op duurzame energie. De onthulling van het project vond plaats in bijzijn van Koning Mohamed VI en Hillary Clinton.
Gevonden via Port Engineering.

Tot twee keer toe heb ik Dhr. de Mos gevraagd inhoudelijk te reageren op alle feedback die wij bij elkaar hadden verzameld. Helaas wacht ik nog steeds op een antwoord van Dhr. de Mos en naar alle waarschijnlijkheid zal er nooit een antwoord komen. Zo gaan die dingen.

Ik kon mijn lach dan ook niet inhouden toen ik onderstaande clip zag waarin de Dhr. de Mos te zien is en het duidelijk wordt dat hij ook al niets van kernenergie snapt:

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Lach er maar om, maar het is natuurlijk wel om te huilen dat deze man die straks mogelijk staatssecretaris of nog erger(!) Minister van Milieu wordt dit dossier gewoon niet snapt. Dat is verder prima, ware het niet dat hij dan binnen zijn partij iets anders moet gaan doen waar hij wel goed in is.

Via Sargasso gevonden.

Minister Van der Hoeven toont zich ingenomen met de overeenkomst. ‘Nederland kijkt met grote belangstelling naar de snelle ontwikkelingen op energiegebied in China. Want hoewel de verschillen tussen beide landen onmiskenbaar zijn, zijn er ook sterke overeenkomsten. Zowel China als Nederland zijn deels afhankelijk van het buitenland voor de levering van energie. En beide landen hebben een duidelijke behoefte aan meer duurzame vormen van energiegebruik. Bij beide uitdagingen kunnen we van elkaar leren, en gezamenlijk onderzoek doen naar schonere technologieën. Dit MoU levert daaraan een bijdrage.’

Kennisoverdracht

In het MoU staan afspraken over gezamenlijke onderzoeksprojecten naar schonere energievormen,kennisoverdracht en uitwisseling van onderzoekers. Maar bijvoorbeeld ook door gezamenlijke investeringen in geavanceerde petrochemische faciliteiten. Ook commerciële samenwerking op het gebied van de nieuwste technologieën maakt deel uit van het MoU.

Om de intenties kracht bij te zetten heeft Van der Hoeven een faciliteit gelanceerd die Nederlandse bedrijven ondersteunt bij het investeren in de Chinese duurzame energiesector. Daarnaast gaat volgend jaar het Joint Scientific Research & Development program van start om gezamenlijke onderzoeksprojecten tussen China en Nederland naar duurzame energie te bevorderen.

Lees ook:

• Nederland blijft onvoorbereid op energiecrisis
• Beleidsondersteuning voor Elektrisch Rijden

Related articles by Zemanta

• Wheels: Car Sales in China Soared in August (wheels.blogs.nytimes.com)
• Volvo may end up in China (dailyfinance.com)

De Franse president Nicolas Sarkozy gaat belastingen op de CO2-uitstoot invoeren. Voor de president is het plan een wapen in de strijd tegen de klimaatverandering.  ”Het is tijd om een groene belasting te creëren” , gaf Sarkozy aan  op de franse televisie ”Onze grootste uitdaging is de klimaatverandering. Al onze landgenoten moeten zich daarover zorgen maken.”

Hij is daarmee de eerste europese president die de ernst van een toename in CO2-uitstoot inziet en dit aan de franse burger mededeelt in de vorm van een CO-2 tax.

De belastingmaatregel zal in 2010 worden ingevoerd en zal gaan gelden voro het gebruik- en verbruik van olie, gas en kolen. Voor ton geproduceerde koolstofdioxide zal een een tax van 17 euro gaan worden toegepast. De maatregel zal voor alle fransen gaan gelden, zowel de consument als de industrie.

Polls geven aan dat 2/3 van de franse bevolking tegen de voorgestelde maatregel is. Er zal dan mogelijk een verlaging van andere belastingen gaan worden toegepast om de fransen hierin tegemoet te komen.

Zie ook:
China & Frankrijk sluiten klimaatpact (2007)

Related articles by Zemanta

• Nicolas Sarkozy plans carbon tax on French (telegraph.co.uk)
• France to Impose a Nationwide Carbon Tax (treehugger.com)
• Sarkozy carbon tax to ’save humanity’ (guardian.co.uk)
• France set to impose carbon tax (news.bbc.co.uk)

“Ze hebben een lage productiefactor, een beperkte opslagcapaciteit, ze zijn een gevaar voor de scheepvaart, het zijn gehaktmolens voor vogels en ze schaden ook nog eens het leven in zee.”

De Mos reageert op de plannen van bedrijven en instellingen om de bouw van een groot windmolenpark in de Noordzee te realiseren.

Hieronder vind u een aantal vragen die door Dhr. de Mos in de kamer zijn gesteld:

1. Bent u bekend met het feit dat de huidige windmolens op zee slechts een productiefactor van rond de 28% hebben, op land is dat nog lager, en dat windmolens daarmee een uiterst onconstante energieleverancier zijn? (2) Zo ja, waarom wilt u huishoudens dan toch opzadelen met een onconstante energieleverancier?
2. Bent u bekend dat de huidige windmolens een zeer beperkte opslagcapaciteit hebben, waardoor het hoogspanningsnet overbelast kan raken? Zo ja, vindt u dan ook niet dat overbelasting van het hoogspanningsnet voorkomen moet worden en hoe gaat u dat doen?
3. Wilt u de garantie geven dat de geplande aanleg van het windmolenpark voor de kust van Callantsoog en van alle andere onrendabele windmolenparken niet zal geschieden door middel van subsidies, zodat de belastingbetaler gevrijwaard blijft van al deze ‘malle molen plannen’?

De overige vragen kunt u vinden op de website van de PVV.

We laten graag de specialisten op peakoil.nl alvast antwoorden geven op deze vragen, dat scheelt de kamer wat tijd. Reageer! Alle antwoorden zullen wij compileren en tenslotte aan Dhr. de Mos aanbieden

Ook de recente verandering van de SDE subsidieregeling voor duurzame energie is al meegenomen door ECN en PBL. Het gaat om de betaling van de subsidieregeling die vanaf 2009 niet meer uit het overheidsbudget komt, maar via een opslag in de elektriciteitsprijs zal gaan verlopen. “Voor de Verkenning zijn de uitgangspunten van de SDE anders gekozen dan in 2007. Voor de huidige hoge variant is het bereiken van 35% hernieuwbare elektriciteitsproductie in 2020 uitgangspunt. Hiervoor is structurele financiering nodig via een opslag op het elektriciteitstarief. De geraamde productiekosten per kWh zijn ten opzichte van de beoordeling 10-20% hoger.”

Het persbericht van het kabinet over haar doelstellingen is hiermee op zijn zachts gezegd misleidend te noemen. Het is in het politieke spel gebruikelijk en logisch dat de feiten op slimme wijze verdraaid worden. Een ingebouwd kwaad van het systeem om beleid te kunnen rechtvaardigen en als Minister staande te blijven als je beleid tekortschiet. Maar deze leugen over de verwachting voor het aandeel duurzame energie in 2020 valt niet goed te praten. In de brief van Minister Cramer van VROM over de rapportage aan de tweede kamer worden de feiten gelukkig wel goed weergegeven. Daarin wordt geschreven dat: “ECN en PBL gaan in hun berekeningen bij de hoge inschatting uit van een voldoende financiering voor 35% duurzame elektriciteit. Voor het realiseren van de 20% doelstelling is echter een grotere inspanning nodig dan die door ECN en PBL verondersteld is, bijvoorbeeld bij groen gas, duurzame warmte en/of een hoger percentage duurzame elektriciteit.”

*Energie Onderzoeks Centrum Nederland (ECN)
** Plan Bureau voor de Leefomgeving (PBL)

Het is sinds lang duidelijk dat ongecontroleerde ruimtelijke ontwikkelingen hand in hand gaan met een toename van het autoverkeer. Nochtans wordt verplaatsingsgedrag niet enkel bepaald door de ruimtelijke structuur op zich. Ruimtelijke structuur kan echter wel facilterend werken voor effecten van andere elementen die de mobiliteit beïnvloeden, zoals financiële factoren of beperkingen in het vervoersaanbod.

De stijgende brandstofprijzen zullen wellicht een stimulans vormen voor een reductie van het brandstofverbruik, die veel sterker zal zijn dan elk overheidsbeleid voorheen. Mensen die zich verplaatsen zullen niet enkel overstappen op zuinigere vervoermiddelen, maar zullen ook proberen de dagelijkse pendelafstanden te reduceren. De ruimtelijke dynamiek zal in toenemende mate het belang van het concept “nabijheid” weerspiegelen. Het ruimtelijk beleid zou erop gericht moeten zijn op deze dynamieken te anticiperen, en ze te faciliteren met het oog op een duurzame ontwikkeling.

In het algemeen zal het functioneren van de ene ruimtelijke structuur gevoeliger zijn voor een moeilijkere toegang tot brandstof dan de andere. Op verschillende schaalniveaus kan een typologie van de ruimte worden ontwikkeld op basis van olieafhankelijkheid. Vervolgens kan het potentieel voor een verdere verduurzaming van een wijk, stadsdeel, regio bepaald worden. Een combinatie van beide kenmerken kan een maat vormen voor de robuustheid van de wijk onder externe wijzingen in het aanbod van brandstof.

Om deze relaties te onderzoeken werd voor Vlaanderen en Brussel een kaart ontwikkeld die de regionale variatie in het energieverbruik voor het woon-werkverkeer weergeeft. De gebruikte data is afkomstig van de federale Sociaal-Economische Enquête uit 2001. De kaart toont een ruime variatie in niveaus van energieverbruik voor vervoer. Voor bepaalde regionale verschillen zijn de redenen duidelijk. In de grote steden, bijvoorbeeld, zijn de woon-werkafstanden kleiner en zijn voetgangers of openbaar-vervoergebruikers meer aanwezig. In andere gebieden merken we fenomenen op die minder evident zijn. In streken met een doorgedreven ruimtelijke mix van wonen en werken kan er in het algemeen gesproken worden van een lager energieverbruik. In landelijke gebieden met een beperkte werkgelegenheid zien we toenemende energieniveaus in de omgeving van opritten van het autosnelwegnet, te wijten aan geïnduceerd pendelverkeer.

Onder meer deze bevindingen bieden ons een kader waarbinnen achterliggende oorzaken diepgaander onderzocht kunnen worden. Dit onderzoek kan op haar beurt leiden tot beleidsaanbevelingen die anticiperen op een minder olie-afhankelijke ruimtelijkeconomische structuur.