Het grote olieschaakspel rond Iran

24 feb 2012. Bijdrage geleverd door Peter Polder.

Geschreven door Bas van der Hout

De druk op het internationale geopolitieke schaakspel wordt opgevoerd. De VS en Israël voeren op dit moment de druk op Iran op door economische sancties, zodat Iran steeds meer wordt afgesloten van de rest van de wereld. Nu de oorlogsretoriek harder klinkt, de inzetten flink worden verhoogd, nemen echter ook de risico's behoorlijk toe.

 

Europa gooit eigen ruiten in

Ook tijdens dit conflict ziet Europa blijkbaar geen andere uitweg dan haar eigen ruiten in te gooien. Ook deze keer is Europa wederom bereid om haar eigen belangen in hoog tempo opzij te zetten voor Amerika. Zo heeft de EU de beslissing genomen om vanaf 1 juli de aanschaf van Iraanse olie te verbieden. Dit besluit zou zeer nadelige gevolgen kunnen hebben voor de probleemlanden in de Eurozone, zoals  al eerder hadden vermeldt in het artikel "Iran, olie, de cijfers en feiten", zijn landen als Griekenland (14% olie import uit Iran), Spanje (13%) en Italië (13%) in grote mate van de Iraanse olie afhankelijk. Iran heeft de olie export naar verschillende EU lidstaten per onmiddellijk gestaakt.  De probleemlanden hebben er dus nog een probleem bijgekregen, want waar gaan deze landen in een dergelijk tijdsbestek nieuwe oliecontracten regelen? Ze zullen nu moeten aankloppen bij landen als Saoedi-Arabië om nieuwe oliecontracten te sluiten die waarschijnlijk een stuk minder aantrekkelijk zullen zijn dan de oliecontracten die deze landen hadden met Iran. Een groot risico voor Europa dus. Maar de druk uit Amerika is zo groot dat de EU dus toch een totaal verbod op de import van Iraanse olie laat ingaan vanaf 1 juli.

Economische oorlogsvoering

Het lijkt er sterk op dat de VS en Israël het huidige Iraanse regime omver willen werpen, zodat er een nieuw en mogelijk pro-westers regime voor in de plaats kan komen. Het omver gooien van een regime kan ruwweg op 2 manieren worden gerealiseerd: je doet een militaire inval of je zorgt ervoor dat het volk zelf een revolutie begint. De laatste van deze twee is waarschijnlijk het meest goedkoop en het meest effectief. Amerika lijkt deze kaart nu te spelen. Op dit moment heeft de Iraanse bevolking erg te leiden onder de economische sancties van het westen. De inflatie is sterk opgelopen, en de import van voedsel en benzine is sterk terug gelopen. Iran is politiek onstabiel na het gewelddadig neerslaan van een opstand in 2009.  De nieuwe druk zou er toe kunnen leiden dat ook Iran te maken kan krijgen met een grootschalige volksopstand met een mogelijke omverwerping van de regering tot gevolg. De VS hebben bewezen ver te willen gaan om een regime dat haar niet zint omver te werpen. Het is op dit moment door de financiële sancties bijna onmogelijk voor bijvoorbeeld landen als India (voor 12% van de oliebehoefte van de economie afhankelijk van Iran) om dollarbetalingen te doen aan Iran. Er wordt echter gezocht naar creatieve mogelijkheden om de betalingen toch door te laten gaan. Zo wordt er bijvoorbeeld in euro's betaalt via bepaalde Turkse banken, maar het is onduidelijk of deze manier van betalen nog lang mogelijk is, doordat de EU haar sancties aanscherpt (en Turkije heeft belang bij een goede band met de EU, gezien ze wil toetreden tot de EU). India lijkt nu langzaamaan ook te willen terugschroeven met de import voor Iraanse olie (sommige bronnen spreken over een mogelijke daling van 10% van de totale import van olie uit Iran door India).

VS gaat all in

Nu zelfs China de importkraan van olie uit Iran begint dicht te draaien, wordt duidelijk hoe hard de Amerikanen het spelletje willen spelen.  Onlangs werd China nog even flink duidelijk gemaakt dat de Chinese banken die betalingen zouden doen aan Iraanse banken (of de centrale bank) geen zaken meer zouden kunnen doen met Amerikaanse banken. China lijkt er nu langzaamaan voor te kiezen om niet tegen de VS in te gaan. De VS moet het spel wel hard spelen, omdat de risico's zeer groot zijn. De vraag is echter of alle landen zich aan deze sancties zullen gaan houden, omdat de landen de olie enorm hard nodig hebben.

Wereldreservemunt kan in gevaar komen

Op dit moment lijkt Amerika erin te slagen om een wereldwijde boycot op Iraanse olie te vestigen, maar dit wil niet zeggen dat Amerika dit kan blijven volhouden. Iran produceert een gigantische hoeveelheid olie die de rest van de wereld enorm hard nodig heeft. De grote vraag is dus wat er gebeurt wanneer een aantal Aziatische landen alsnog besluit olie van Iran af te nemen, maar dan via een andere weg om zo de westerse sancties te omzeilen. Voorstelbaar is dat de olie dan met andere valuta of zelfs in goud verhandeld kan gaan worden, wat de positie van de dollar als wereldreservemunt zou ondermijnen. Wanneer een dergelijke handel uit de hand zou lopen, zou dit in het uiterste geval kunnen leiden tot een vertrouwenscrisis in de dollar als wereldreservemunt.

We zullen de komende weken/maanden zien hoe de stukken op het geopolitieke schaakbord zich zullen gaan bewegen. Het blijft de komende tijd dus nog spannend op de oliemarkt.

 



  • Nico Starlight Oorebeek

    Elk nadeel heeft z’n voordeel.
    Om minder afhankelijk te zijn van, in dit geval Iraanse olie gaan landen hopelijk over op duurzame energie.

  • Pingback: Beursbox Forum » Blog Archive » OLIE : EEN SCHAAKSPEL MET HOGE INZET…

  • DIRK

    Druk op iran?????

    nee hoor EU zet alleen druk op zich zelft want hier in nl blijven de brandstof prijzen maar omhoog schieten niet in iran.

  • hicham

    onderleiding van EU …? nee helemaal niet! onderleiding van israel en amerika, kijk amerika ziet het nu ff niet zitte om terug in oorlog te gaan ze moeten nog twee oorlogen verwerken.( irak afganistan) ze willen er nog even mee wachten je ziet dat ook aan amerika. maar ik zeg niet dat ze geen oorlog gaan voeren, dat zulle ze doen maar niet nu. ze hebben vl te vl schrik van iran ze weten niet waar toe iran in staat is. door die sancties willen ze n verzwakken, twee volk tegen de staat keren zo dat ze al bij alle arabische landen hebben gedaan en zuid amerikaanse landen. daar hebbe ze ervaring opgemaakt.

  • Pingback: Olie is hot!! «