Iran, olie, de cijfers en de feiten
13 januari, 2012
Met oplopende spanningen rond de straat van Hormuz, een dreigende olieboycot van de EU en het nucleaire programma van Iran steeg de olieprijs vanaf september 2011 tot waarden boven de 100 dollar eind december en neemt de aandacht voor Iraanse olie weer toe. In de media wordt helaas niet altijd de juiste data gebruikt. Daardoor ontstaan storende fouten. Hieronder een feiten overzicht.
Feiten en cijfers
Iran is volgens de Iraanse cijfers na Saudi-Arabie het land met de grootste oliereserves met 151.2 miljard vaten (10% van de wereldproductie, cijfers van 2010). Het land verhoogde in 2001-2002 haar reservecijfers met 30%. Deels na de vondst van een aantal nieuwe olievelden, deels zonder voldoende uit te kunnen leggen waar die olie vandaan komt. Veel analisten nemen aan dat er politieke motieven achter deze opwaardering schuilen.
Het land produceerde per dag 4,172 miljoen vaten (cijfers van 2009) waarvan het 2,041 (2010) vaten olie per dag exporteert. Iran is daarmee de nummer 3 olie exporteur in de wereld, na Rusland en buurman Saudi Arabie. De olieproductie piekte in 1973 rond de 6 miljoen vaten. Dat heeft verschillende oorzaken. Enerzijds 8 tot 13% daling in productie per jaar in oude velden die over hun piek in productie heen zijn. anderzijds sancties en ongunstige handelsvoorwaarden die verhinderen dat investeringen in de olie-industrie de al jaren afnemende olieproductie opkrikken.
Nog een feit, het land bezit naar eigen zeggen 12 kiloton aan Uranium reserves, dat is bij de huidige techniek het equivalent van 880 miljoen vaten olie. Dat is slechts 0,58% van de geschatte olievoorraden van het land.
Waar gaat de export naartoe
Een groot deel van de Iraanse olieexport gaat richting Azië (cijfers jan-jun 2011). 62% van haar export ging richting China (22%), Japan (14%), India (13%) en Zuid Korea (10%). De afhankelijkheid is ook omgekeerd erg groot. China importeert 11% van haar olie uit Iran, en is tegenstander van sancties en een groot investeerder in de Iraanse olieindustrie. Sommige landen hebben een nog grotere afhankelijkheid van de Iraanse olieexport. Turkije importeert ruim 50% van haar olie uit Iran, Sri Lanka zelfs 100%.
De EU landen die het hardst getroffen worden door een importverbod zijn (cijfers 2011) Griekenland met 20.000 vaten p/d, dat is 14% van de Griekse import. Spanje, met 138.000 vaten p/d, zo’n 13% van de import. Italië met 183.000 vaten p/d, dat betreft eveneens 13% van de import.
Ter vergelijking, Nederland importeert 33.000 vaten p/d, dat is slechts 2% van onze totale olieimport, uit Iran. Door de langslepende Eurocrisis ontstaat een lastig punt voor Griekenland: Iran is een van de weinige olieleveranciers die nog olie durft te leveren. Andere olieleveranciers hebben zich terug getrokken uit angst voor een Grieks faillissement. Ook interessant zijn de recente ontwikkelingen rondom de contracten tussen Iran en China. China heeft afgelopen maand de helft van haar olieimport uit Iran ingewisseld voor Russische olie, in een hard spelletje onderhandelen over oliecontracten.
De Straat van Hormuz
In 2011 voeren elke dag 14 volle tankers door de Straat van Hormuz (en 14 lege terug), met in totaal 17 miljoen vaten olie per dag. Dat is 35% van alle zee gebonden handel en 20% van alle wereldhandel. In de tankeroorlog tussen Iran en Irak (van 1980 tot 1988) verminderde de doorvaart in de Straat van Hormuz met 25%. Daarbij aangetekend dat de Iraanse Revolutionaire Garde zwaar geinvesteerd heeft in anti schip rakketten en snelle speedboten die naar de inschatting van het Pentagon de Straat van Hormuz tussen de enkele dagen en enkele maanden kan afsluiten. In dat geval zal de olieprijs naar verwachting van marktanalisten ergens tussen de $23 en $45 omhoog schieten, afhankelijk van de duur van de blokkade.
Er zijn alternatieven, vooral in de vorm van de Oost-West pijplijn door Saudi-Arabië maar die heeft slechts een totale reservecapaciteit van 2,5 miljoen vaten per dag en voegt 5 dagen varen toe aan schepen met bestemming Azië. Onvoldoende dus om de 17 miljoen vaten die elke dag de Straat van Hormuz paseren een andere route te bieden. De nieuwe Abu Dhabi Crude Oil pijplijn wordt op dit moment afgebouwd en zal 1,5 miljoen vaten olie per dag om de Straat van Hormuz laten vloeien.
Zie voor meer up to date cijfermateriaal ook EIA factsheet over Iran en hun ‘chokepoint‘ overzicht, alsmede de JODI database
Nigeria: aardolie en een ontevreden bevolking
10 januari, 2012
Nigeria produceert dagelijks 2,4 miljoen vaten olie. Het binnenlands oliegebruik, ca. 280.000 vaten per dag, is sinds 1995 niet gestegen. Van de totale produktie exporteert het land ca. 2,1 miljoen vaten per dag. Daarmee komt Nigeria op de 6e plaats in de lijst van de olie-exporterende landen, boven Irak, Canada en Venezuela.
Nigeriaanse olie-export 1980 - 2009 (bron: EIA)
Maar het land heeft te weinig raffinaderijen om in de eigen behoefte aan brandstof te voorzien. Daarom wordt er benzine ingevoerd uit Venezuela en zelfs uit Groot-Brittannië.
Begin januari schafte de Nigeriaanse regering de subsidie op benzine af en daarom verdubbelde voor de Nigerianen de prijs.
De prijsverhoging leidde afgelopen week tot protesten van duizenden veelal jonge Nigerianen.
De demonstranten verwijten de regering dat ze te lang heeft gewacht met de bouw van meer raffinaderijen.
Je zou ook kunnen stellen dat oliemaatschappijen liever ruwe olie uit Nigeria aan hun klanten in Europa en de VS verkopen, dan dat ze in Nigeria de olie raffineren om benzine te maken voor de Nigerianen. Is aardolie belangrijker voor Europa en de VS dan voor de Afrikanen?
De kans dat de onrust de olie export uit het land om laag zal brengen is aanzienlijk.
