Europa zonder vliegtuigen; het kan

19 april 2010. Bijdrage geleverd door Peter Polder.

Een IJslandse vulkaan legt het vliegverkeer plat en toont daarmee aan wat er gebeurt als we niet meer kunnen vliegen. De wereld draait gewoon door, en de alternatieven zijn zo voor handen. De omwonenden van Schiphol genieten van schone lucht en stilte, en de uitstoot van CO2 gaat fors omlaag. IJslandse vulkanen barsten niet zo heel vaak uit, de wederom oplopende olieprijs zal wel een forse impact hebben op de luchtvaart. Geven de afgelopen dagen een kijkje op een Europa waarin vliegen door olieschaarste te duur is geworden?

Als dit incident iets zegt over een toekomst zonder luchtvaart dan is dit het beeld. Het overgrote gedeelte van de gestrande reizigers zijn vakantiegangers. Zij hebben de keuze om een andere bestemming te kiezen, of een andere vorm van vervoer. Dat zal voor toeristische trekpleisters verder weg een probleem zijn, maar voor toerisme dichterbij huis een pluspunt. Zakelijke reizigers blijken massaal over te stappen op video conference en de trein. De video rooms en de de HSL treinen zitten overvol. De grote vraag is natuurlijk of al die mensen die deze alternatief voor het eerst hebben uitgeprobeerd na deze vliegtuigloze dagen dat ook blijven doen.

Sommige sectoren beginnen wel last te hebben van het wegvallen van het vliegverkeer. Bedrijven bijvoorbeeld die afhankelijk zijn van Just In Time Delivery van high tech onderdelen uit Azie, of de rozen die elke dag worden ingevlogen uit Kenia. Maar ook daar zijn de alternatieven denkbaar en haalbaar. Meer voorraden aanhouden, en de productie weer verplaatsen naar Europa.

Het enige wat er zou veranderen is de directe werkgelegenheid die een luchthaven oplevert, en dat is de reden dan de vakbonden en de luchtvaart industrie nu vragen om overheidssteun. Maar zijn de problemen wel veroorzaakt door een IJslandse vulkaan? Of is dit gewoon de nekslag voor een industrietak die op sterven na dood is door oplopende oliepijs en wegvallende vraag na de kredietcrisis.

Reactie's

  • kevinhaast

    Geeft de natuur ons inderdaad voortekenen van wat nog komen gaat? 2004 tsunami, diverse aardbevingen, superstormen, olieschaarste… zucht. Sinds het lezen van 6 Degrees van Mark Lynas ben ik erg pessimistisch zolang er geen grootschalige groene revolutie uitbreekt in de komende 10-15 jaar…

  • Jochem

    Zonder vliegen, het kan niet!

    Vanwege de tijdelijkheid van deze situatie is het te overzien. Denk nu eens aan maanden zonder vliegen en de invloed op “vakantielanden”.

    Hoe gaat Spanje, Frankrijk, Italie en andere Europese vakantie bestemmingen het af wanneer de toeristen niet meer komen aanvliegen? Natuurlijk krijgen deze meer bussen, auto's, treinen etc te verwerken, niet echt heel handig ivm de beriekbaarheid. Ondanks dat zal de klap voor de Europese economie gigantisch zijn.. Maar schaal dit eens op hoe gaat het met de verre bestemmingen, precies berg afwaarts. En dan heb ik het alleen over de vakantie reizen. Schaal dit nu eens op naar het zakelijke verkeer, hotels, werkgelegenheid en ga zo maar door. De globalisering heeft oiv de beschikbaarheid van goedkope energie volledig om zich heen gegrepen en een weg terug is er voorlopig niet. Vliegen is hier een belangrijk onderdeel van waar wij niet zonder kunnen.

  • Gerben

    Tja, Jochem, wat jij schrijft laat precies zien dat het prima kan. Het is niet handig, maar echt dramatisch is het niet. Het vakantieverkeer verplaatst zich vooral: mensen zullen toch wel op vakantie gaan. Een huisje in Drenthe is ook leuk. Of een dagje aan het strand.

  • Jochem

    Nu is het feit alleen dat niet in iedere regio evenveel mensen uit de regio op vakantie (kunnen) gaan. Sommige regio's (Bali) zijn compleet afhankelijk van toeristen die van ver komen, deze regio's zullen een behoorlijke financiele tik krijgen. Niet vliegen kan volgens mij alleen op een afstand van max 1 dag rijden.

    Volgens mij moeten een dergelijke discussie niet alleen gaan over toerisme, maar dient hij in een breder perspectief te worden gezien. Zakelijk verkeer, technisch urgente producten, mediceinen etc etc. Hoe gaan wij dit oplossen wanneer het vliegen niet meer kan?

  • karelkeyserlei

    Redelijk zorgelijk, dit onzinstukje. Vol met claims die uit de lucht zijn gegrepen.
    Vliegen 'omwonenden' nooit?
    Is de lucht in NL vies? (Neen, wordt schoner en schoner.)
    Sinds wanneer is de industrietak (sic!) vliegen op sterven na dood?
    Waarom zou een vakantiereis erger zijn dan een zakelijke reis?
    Waarom mogen vakantiegangers niet naar de Filippijnen?
    Weet je op hoeveel procent videovergadering komt? (0,01 schat ik)
    Op dit soort stukje kon je wachten. Verzin iets originelers.

  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed

    Prima oplossing zo'n vulkaan. Idioten huurden een auto om die vervolgens in Zuid-Duitsland achter te laten. Een station op piesafstand.

    Bloemen uit Aalsmeer? In het buitenland heeft men ook bloemen, vaak nog veel mooier.

    Groente en fruit uit Ethiopie of Egypte? Eet groenten van het seizoen uit eigen regio.

    @karelkeyserlei, nee ik vlieg niet, ik pak de (nacht)trein. Werkt prima.

    Waarom mogen vakantiegangers niet naar de Filippijnen? Waarom wel? Doe normaal, dan doe je gek genoeg. Hopelijk is die olie snel op.

    @Jochem

    Hoe gaat Spanje, Frankrijk, Italie en andere Europese vakantie bestemmingen? Ik heb die tijd meegemaakt. Toen was er daar nog geen chaos. Er vlogen toen nog geen bussen uit de bocht. Er belanden nog geen rijdende LPG-bommen op een camping. Is het nou echt zo erg om met de nachttrein te gaan? Bevalt mij prima.

    Meer ideëen op: http://klimaatkombi.blogeiland.nl

  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed

    Ooit van de nachttrein gehoord? 's Avonds op de trein en rond een uur of tien de volgende dag op je bestemming 800 km verder en nog uitgeslapen ook, nauwelijks een paar km van je vakantiedoel.

    Medicijnen? maken we hier zelf. Technisch urgente produkten? Standarisering, voorraadje aanleggen.

    Zit er al een stekker aan die vliegende kratten?

  • Jochem

    Tja Ed, wat moet ik daar nou op zeggen, miljoenen vakantiegangers met de trein, ik zie het al voor me. Daarbij worden medicijnen niet allemaal in NL gemaakt, veel producten komen van buiten NL of zelfs de EU.En wat betreft medicijnen, niet alle grondstoffen kunnen lokaal worden gemaakt om tal van redenen. En vaak dienen deze grondstoffen binnen 24 uur te worden verwerkt.

    En standaardiseren, van miljoenen producten en variaties, heb je 150 jaar! Was zal dit met de economische structuren doen. Denk als voorbeeld aan de ontelbare organisaties die een patent hebben een juist een specifiek onderdeel.

    Weer kom ik tot de conclusie dat niet vliegen in de HUIDIGE maatschappij absoluut mogelijk is.

  • Rengers

    In 2050 zal de aarde 9 miljard bewoners tellen tegenover de ruim 6 miljard nu. Per persoon is dan een derde aan energie en grondstoffen beschikbaar, voor zo ver die er nog zijn. We hebben nauwelijks besef van de komende ontwikkelingen, ook voor ons personenvervoer.

    Het personenvervoer per auto in de huidige, vrijwel onbegrensde omvang kennen we nog maar sinds de jaren '70/'80. De combinatie van meer welvaart en meer beschikbare energie en grondstoffen maakten het mogelijk.

    Collectief vervoer – het openbaar vervoer – begon eigenlijk nog maar 100 jaar geleden, toen het railvervoer meer toepasbaar bleek. Railvervoer vraagt maar 10% van de energie van band/wegdek.

    Autoverkeer vraagt naast veel energie – rendement krap 30% – vraagt ook veel grondstoffen. Ruim 40% van het fijnstof van personenauto's bestaat uit slijpsel van vooral banden, remmen en wegdek. Dat maakt duidelijk hoeveel materiaal en grondstoffen nodig zijn. En daarmee welvaart om de reparaties te betalen.

    Onze plannen zijn en worden nog doorgerekend met de langetermijnverwachtingen – CPB 2004 op http://www.cpb.nl/nl/pub/cpbreeksen/bijzonder/55/ – met een olieprijs van rond de $ 25 tot 2040. Inmiddels ligt die prijs – met een krapjes stationair draaiende economie – drie keer hoger. Eind dit jaar verwacht men de $ 100 te bereiken. Naar verwachting zal de stabilisatie pas rond $ 300 plaatsvinden.

    Nu gebruiken we per auto zo'n 4 liter per personenauto per dag. Maar totaal gaat het om 30 miljoen liter of te wel 1.000 tankauto's van 30 ton. Om ook daarvoor alternatieven te vinden is al een ongelofelijke inspanning.

    Duurder zal die energie over 10 jaar zeker al zijn en ook alle grondstoffen. En voor teveel toepassingen om nog op deze schaal te gebruiken. Een krimp van het autopark zal onontkoombaar zijn. Vrijwel zeker een halvering, maar mogelijk ook een krimp tot een derde. Echte inkomensstijgingen zijn immers niet te verwachten.

    Veel van de wegen en andere auto-infrastructuur zullen straks overbodig zijn en we zullen merken dat energie-efficiënte railnet te krap is. Het in de jaren '70 geschetste beeld dat men in de toekomst de energie en welvaart mist om wegen te gebruiken en ook af te breken, komt dan toch in beeld.

    We zullen van economieën met onbegrensde consumptie moeten naar economieën met reparatie en herstel. En ook daarvoor zal – vele malen duurdere – energie nodig nodig blijven.

    Een inzet als “Nederland krijgt nieuwe energie” is ook in dat opzicht altijd nuttig en nodig.

  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed

    Leuk geschreven en ik ben het er nog roerend mee eens ook. Maar maakt dit nou indruk op de olieslaven?

    Ik vrees van niet. Ontelbare smoezen worden verzonnen. Terwijl ik autoloze, nog nooit gevlogen hebbende, het met m'n fietsje toch al weer 65 jaar red.

    Ook de politiek verzint smoezen en het scenario door Rengers beschreven maakt ook op hen geen indruk. Zij staan onder druk van de oliemaffia. Ik heb er al verschillende aangeschreven, maar de meesten reageren niet eens.

    Kijk eens op mijn weblog http://klimaatkombi.blogeiland.nl en klik eens op de items met de tekst: “Rijnlijn”.

    Dat bevestigt de uitspraken van Rengers. Ervaring is de beste leermeester. :D

  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed
  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed

    Vergeet niet Jochem, dat het railnet de laatste 50 jaar drastisch is uitgedund. Dat de vliegclubs met woekerprijzen werken. Niet voor niets wil Ryanair voor een plas laten betalen en wordt er nagedacht over staanplaatsen.

    En is het echt noodzakelijk om 3 keer per jaar op vakantie te gaan? En moet echt iedereen naar Verweggistan op vakantie. Ooit in een 6 persoons couchette gereisd? Niks mis mee. Het is slechts voor één nacht. En nog gezellig ook.

    Inschikken.

    Ik snap echt niet waarom er naar Zürich gevlogen moet worden.

  • http://klimaatkombi.blogeiland.nl Ed

    Tsunami en aardbevingen hebben geen bal met olieschaarste te maken. Wel superstormen. Echt een heel domme opmerking, grenzend aan fundamentalistisch denken.

  • Gert Visser

    Hoewel we de resterende olie feitelijk bitterhard nodig hebben om medicijnen en kunststoffen te maken gaan we vrolijk dor om voor een vakantie of een zakentripje 1000 liter olie te verspillen. Er lijkt behalve dictatuur geen manier om de mensen van dit soort verspilling af te houden. Het blijkt dat onze instincten niet verder reiken dan de zorg voor slechts 1 a2 generaties. Want als de olie op is dan is de wereldbevolking zò gedecimeerd.

blog comments powered by Disqus
Creative Commons License