Als we het energieprobleem niet oplossen dan koerst de wereld af op een toekomst waarin de opgebouwde menselijke welvaart in gevaar komt. Dat schrijft het Internationaal Energie Agentschap (IEA) in de management samenvatting van haar World Energy Outlook 2008 die we nu al hebben ingezien.

Het rapport komt op 12 november uit en zal voor sterke opschudding zorgen in de internationale politiek. De waarschuwingen die de conservatieven van het IEA afgeven zijn namelijk nog nooit zo zorgwekkend geweest. De olieprijs zal permanent boven de 100 dollar uitstijgen binnen enkele jaren. We worden geheel afhankelijk van OPEC voor productiestijgingen van onze olievoorziening. En zonder radicale omslag zal de CO2 uitstoot zover stijgen dat we een opwarming van 6 graden mee gaan maken.

Wereld stevent af op een olietekort

Ongekend hoge olieprijzen in de laatste jaren maken we mee doordat de olieproductie niet meer stijgt sinds 2005. Het IEA maakt duidelijk waardoor. Uit hun eerste analyse ooit van de 800 grootste olievelden blijkt dat de productie in olievelden die gepiekt zijn jaarlijks met gemiddeld 6.7% daalt. De gelijkblijvende productie geeft aan dat het de olie-industrie in de laatste jaren maar net gelukt is om dit te compenseren. De olieproductie is blijven hangen op een niveau van 85-86 miljoen vaten per dag.

Zoals het er nu naar uitziet zal dit ook maar net lukken in de periode tot aan 2015. Er is tot nu toe geïnvesteerd in 23 miljoen vaten per dag aan extra capaciteit tot aan 2015, waarvan vrijwel alles nodig is om die dalende productie te compenseren. Volgens het IEA dreigt er een gat te ontstaan tussen gewenste vraag en aanbod van 7 miljoen vaten per dag in 2015. En dat gat is niet op te vangen omdat de investeringen in deze extra olievelden in de komende twee jaar van de grond moeten komen. Ook extra inspanningen om de daling af te remmen in al gepiekte velden helpt niet. Dat heeft het IEA al meegenomen in haar schatting van 6.7%. Logisch dus dat het IEA concludeert dat we afsteven op een olietekort waardoor de olieprijs permanent boven de 100 dollar per vat uit zal komen.

Het probleem wordt steeds groter doordat de olie-industrie ieder jaar meer zal moeten investeren om te voorkomen dat de wereldproductie inzakt. De jaarlijkse daling neemt namelijk toe volgens het agentschap naar 8.6% in 2030. Er moeten tussen nu en 2030 dan ook maar liefst zes keer de productie van Saoedi-Arabië bijkomen, en dan nog zal de olieproductie onvoldoende kunnen stijgen om aan de groeiverwachtingen te voldoen. De productie zal wanneer alle investeringen van de grond komen hoogstens kunnen stijgen naar 106 miljoen vaten per dag in 2030. Een stijging van gemiddeld minder dan 1% per jaar in de olieproductie.

Wereld afhankelijk van OPEC voor totale productiestijging van aardolie

De afhankelijkheid van het Midden-Oosten zal gigantisch groot worden in de toekomst bij blijvende afhankelijkheid van aardolie. Alleen in de OPEC landen, vooral het Midden-Oosten, is nog de aardolie aanwezig volgens het IEA om de productie te kunnen laten toenemen. De productie buiten het OPEC kartel zit namelijk op een plateau en zal vanaf 2015 beginnen te dalen. In een tempo wat versnelt richting 2030 waardoor op die termijn meer dan de helft van de olieproductie uit OPEC landen zal komen. De grootste uitdaging zit hem dan ook in het realiseren van voldoende productiestijgingen in de OPEC landen in het Midden-Oosten. De enige regio waar de productie nog fors zou kunnen stijgen. Als het lukt om de investeringen van de grond te krijgen dan zal de productie van OPEC zal kunnen toenemen van 34 miljoen vaten per dag nu naar 53 miljoen vaten per dag in 2030. Het agentschap zet hier zelf al zo zijn twijfels bij met de bewoordingen ‘if they (OPEC) invest enough’ dikgedrukt in het kopje van haar management samenvatting. Het agentschap zegt hiermee tussen de regels door dat de aardolieproductie wereldwijd zal beginnen te dalen tussen 2015 en 2020, als OPEC de productie niet wil of niet kan laten toenemen.

Klimaat op weg naar 6 graden stijging

De wereld zal 45% meer energie verbruiken in 2030 in het huidige groeipad. En die energie gaat zoals het er nu naar uitziet opgewekt worden doormiddel van fossiele brandstoffen. Als we niet snel radicaal handelen dan zijn de gevolgen afschrikwekkend schrijft het agentschap. De gemiddelde temperatuur op aarde zal als de huidige trend doorzet namelijk stijgen met 6 graden Celsius. Er wordt geen tijdspad genoemd waarin de stijging wordt bereikt, wel dat de CO2 emissies zullen toenemen van 28 gigaton nu naar 41 gigaton in 2030. Dit is nauwelijks lager dan de verwachtingen van vorig jaar ondanks hogere energieprijzen en lagere groei in de wereldeconomie die meegenomen is.

Met enorme inspanning is het nog mogelijk volgens het IEA om deze trend om te buigen en de stijging te beperken tot 3 graden Celsius. Door wereldwijd alles uit de kast te trekken op het gebied van energiebeleid, ondermeer handelssystemen voor emissies, sectorakkoorden, en sterk nationaal beleid over de gehele wereld. Hiervoor zijn wereldwijd extra investeringen nodig van 9200 miljard dollar tussen 2010 en 2030, gemiddeld komt dat neer op jaarlijks 0.24% van de wereldeconomie die besteed moet worden aan klimaatbeleid. Die investeringen worden uiteindelijk wel weer terugverdient volgens het IEA dankzij een besparing op de energierekening tussen 2010 en 2030 van circa 9000 miljard dollar.

De door de Europese politiek beoogde 2 graden grens van stijging ziet het IEA als onrealistisch. De schaal die daarvoor nodig is immens en het is onduidelijk of dat technisch wel mogelijk is omdat dit scenario uitgaat van technologieën waarvan nu nog niet eens bekend is of ze technisch wel kunnen werken. De kosten van een doelstelling op de opwarming te beperken tot 2 graden schat het IEA in op 12500 miljard dollar tussen 2010 en 2030, wat neerkomt op jaarlijks 0.55% van de wereldeconomie die wordt besteedt aan klimaatbeleid. Omdat de prijs van elektriciteit in dit scenario zoveel hoger is worden de investeringen maar voor een deel terugverdient. In totaal levert de besparing op energie 5800 miljard dollar op. Netto kost het klimaatbeleid om 450 PPM te bereiken volgens het IEA circa 6700 miljard dollar tussen 2010 en 2030.



  • http://www2.peakoil.nl Peter Polder

    #De door de Europese politiek beoogde 2 graden grens van stijging ziet het IEA als onrealistisch.

    Tja, waarom heeft de EU die grens gezet. Omdat de wetenschappelijke consensus zegt dat er boven de 2 graden opwarming een aantal feedback mechanismes in werking gaan treden die onze bijdrage aan het klimaatprobleem volledig in de schaduw zetten. Boven de 2 graden begint het Amazonewoud te verwoestijnen en versnelt de methaanuitstoot uit de permafrostgebieden. 2 graden is een omslag punt. Het is onmogelijk om de opwarming tot 3 graden te beperken, omdat met drie graden en de feedback mechanismes die daar bij horen automatisch 4, 5 en 6 graden volgt.

    Ergo, het standpunt van de IEA om de opwarming tot 3 graden te beperken is onrealistisch en onwetenschappelijk. De schadepost van 3 graden opwarming of hoger is vele malen hoger als 0,55% van het BNP.

  • Harmen Bos

    Tegenover de kosten van klimaatbeleid staan opbrengsten. Waar iemand iets wil betalen moet er iemand anders klaarstaan om dat geld in ontvangst te nemen. Budgettair is dat dus neutraal. Het idee dat we moeten boeten voor klimaatbeleid is dus niet terecht. Wat we alleen doen is de economie een andere kant op sturen.

  • http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

    @Harmen Bos

    Dat is alleen het geval in een 550 PPM scenario volgens IEA

    Om 550 PM te bereiken

    – 4100 miljard dollar gaat op aan supply side investments
    – Investeringen in demand side zijn circa 3300 miljard dollar tussen nu en 2030 (17 dollar per persoon per jaar gemiddeld)
    – Besparingen leveren tussen 2010 en 2030 7000 miljard op.

    Om 450 PPM te bereiken:

    Supply side investeringen- 6500 miljard dollar
    Demand side investeringen – 6000 miljard dollar
    Besparingen leveren tussen 2010 en 2030 5800 miljard op (minder doordat de kosten van energie hoger zijn vanwege CO2 belastingen e.d.)

  • Rover

    Dat van die internationale opschudding, wil ik nog wel eens zien.
    Voor veel mensen is dit gewoon de zoveelste bevestiging van wat iedereen al weet.
    Tenzij voor de politici de mening van het IEA een doorslaggevende kracht is…

  • Paul 1

    Volgens recent klimaatwetenschappelijk inzicht van James Hansen is niet 450, maar 350 ppm de bovengrens om de kans op meer dan 2 graden stijging van de atmosferische temperatuur aanvaardbaar klein te houden.
    Dat vergt dus nog snellere overgang naar de duurzame energie. Overigens is dat niet zo duur als vaak wordt gesuggereerd: grootschalige zonne- en windenergie zijn goedkoper dan olie boven de $ 50 per vat. Gewoon beginnen en doorgaan.

  • Mickey

    Beetje raar dat ze bij het klimaatscenario kiezen voor business-as-usual met als gevolg +6C temperatuurstijging, terwijl ze tevens zeggen dat business-as-usual (het pad van stijgende CO2-uitstoot) niet haalbaar is vanwege de afnemende olieproduktie. Men kiest duidelijk voor de slechtse scenario’s.

  • Harmen Bos

    Het lijkt erop dat niet is geanalyseerd wat de invloed van olieschaarste is op het energieverbruik. Olietekorten zullen recessies entameren zoals je dat nu ook ziet. Dan neemt de energievraag af.
    @Rembrandt: besparing cq. consuminderen kost geen geld. Dat levert direct besparing op. We moeten ons niet laten vangen in het misverstand dat de economie moet boeten voor een schoon milieu. Het is een valse tegenstelling.

  • http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

    @Mickey

    Het IEA kiest niks maar geeft aan wat de trend is als de huidige gang van zaken door zal gaan inzake het verbruik van kolen, olie en gas.

  • http://hans.zaplog.nl/site Hans Verbeek

    De theorie van het versterkte broeikaseffect stamt uit 1988 en is dus 20 jaar oud. In die 20 jaar is er ontzettend veel ontdekt over het klimaat op aarde, bijv. hoe El Nino en La Nina werken en ontstaan. Er zijn ook steeds meer aanwijzingen dat de activiteit van de zon een belangrijke rol speelt bij de temperatuurstijging of daling; tijdens de Kleine IJstijd werden veel kleinere aantallen zonnevlekken waargenomen.

    James Hansen en het IPCC weigeren om hun theorie van het versterkte broeikaseffect aan te passen en zeggen dat de “natuurlijke” effecten verwaarloosbaar klein zijn.
    Volgens mij heeft het IEA te weinig kennis van zaken om zinnige uitspraken te doen over de temperatuursontwikkeling tot 2030.
    Maar ja, hun voorspelling over de wereldolieproduktie slaat de plank ook al jarenlang volledig mis.

  • Harmen Bos

    @Paul
    Professor Schellnhuber van het Climate Impact Research Institute zegt dat we met de CO2 concentratie terug moeten naar pre-indsutrieel niveau. Dat is het enige niveau dat bewezen veilig is (280 ppm).

    “Perhaps it will not matter whether we have 270ppm or 320ppm, but operating well outside the [historic] realm of carbon dioxide concentrations is risky as long as we have not fully understood the relevant feedback mechanisms.”

    http://www.heatisonline.org/contentserver/objecthandlers/index.cfm?id=7109&method=full

  • http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

    @Hans

    Als het gaat om voorspellingen m.b.t. de olieproductie wil ik nog even erin betrekken dat deze studie een trendbreuk is met het verleden. Voor het eerst is op aanbod basis gekeken naar wat mogelijk zou zijn (800 grote olievelden, investeringen etc.).

  • Koen

    De Belgische (Vlaamse eigenlijk) minister van openbare werken wil absoluut meer bossen gaan aanplanten. Hoe zou zo’n minister op van die merkwaardige ideeën komen?

  • http://opwarming.info Bakker

    Er is 150 bij 150 km zonne energie uit de Sahara nodig om de hele wereldbevolking van elektriciteit te voorzien. (huidig verbruik)
    Maar hoeveel zonne energie is er extra nodig om alle olie en gas verbruik te vervangen voor elektriciteit ?
    En is er zoveel koper en grondstoffen voor accu’s aanwezig ?

  • Remco G

    En hoeveel zonne energie is er nodig om 22500 vierkante kilometer zonnecel te maken?

  • Phiro

    Al deze berekeningen zijn harstikke leuk, maar als de reform inhoud dat er massale armoede en honger ontstaat dan zie ik geen reform komen. Als je honger hebt interesseert je de klimaat wissel je namelijk geen ene donder.
    Onze zorgen over het klimaat worden veroorzaakt omdat de veroorzaker van de klimaat veranderingen ons in staat heeft gesteld onze buik te vullen en dan na te denken over iets anders dan de volgende dag doorkomen.
    Een verandering zal gepaard moeten gaan met voldoende welvaart.
    Anders is dit allemaal heel leuk maar onrealistisch.
    Tot dusverre roepen we veel maar doen niet zoveel. De vraag hoeveel het allemaal kost moet de vraag zijn. ‘Hebben we het’, en ‘wanneer starten we’. De rest is gezever.

  • http://www.viesereine.nl Louis Visseren

    Hoe krijgen we voor de klimaatcrisis een soortgelijke verontrusting in de maatschappij als de kredietcrisis heeft laten zien. Bij deze laatste werden in no-time fondsen gevonden en internationale afspraken gemaakt om de crisis te bezweren. En waar gaat deze helemaal om als via de andere weg onze welvaart veel ernstiger wordt bedreigd?

  • Lex

    Het mag dan wel zo zijn dat waar geld wordt uitgegeven ook geld wordt ontvangen maar uiteindelijk worden de prijzen van de grondstoffen hoger en hoger en de prijs van de alternatieven zullen hierdoor ook stijgen. De efficientie vermindering zal hierdoor toch betaald worden. Het gaat dus zeker wel ten koste van de economie.

  • maarten

    We moeten gewoon meer investeren in schone energie en denken aan een toekomst zonder olie. Hierdoor krijgen we namelijk een schoner klimaat. En dat is beter voor de economie.