hoe staat het met de grondstoffen voor zonne panelen. Ik het gelezen dat iridium en nog iets behoorlijk op begint te raken.

Na weer een rekenfoutje (van de website: 8×8+3=67 is fout …), opnieuw:

Citaten uit de McKinsey advertentie:

# As the new sector takes shape, producers of solar components must drive their costs down, utilities must place big bets despite enormous technological uncertainty, and regulators must phase out subsidies with care.

Wat een politiek correcte open deuren. Is er geen Peak Oil en klimaatbeleid – en nog veel meer nodig ?

# The actions these players take will determine the solar sector’s scale, structure, and performance for years to come.

Wat een verrrassing. Maar zouden Peak Oil en de klimaatverandering niet een grotere invloed hebben ?

# Installed global solar capacity will grow by roughly 30 to 35 percent a year, from 10 gigawatts today to about 200 gigawatts in 2020.

Dit is gewoon BAU, met dit percentage groeit de sector nu al jaren, zou dat niet gaan versnellen ? Met hoeveel procent is de mobiele telefoon gegroeid ?

Dit rapport zal geen bedrijf helpen, lijkt mij. Misschien Shell even een klein beetje, want het rapport houdt projectie voor zonne-energie onnodig klein. Ik ken betere adviseurs.

Aanvulling: ik ben het dus met Rembrandt’s voorzichtig geformuleerde conclusie meer dan eens.

@Onno: er is veel zonnetechniek zonder iridium.

@paul, het controle-sommetje heeft volgens mij een time-out er op zitten. Als je te lang over je berichtje doet is het antwoord altijd fout …

Ik bewaar mijn tekst altijd voordat ik hem submit, dan kan je het inpasten als de tekst niet gesaved wordt en je hem via de site kwijt bent.

Iridium is niet zo van belang in zonnepanelen. Er zijn een paar technieken die er gebruik van maken, maar zonder iridium verdwijnen die gewoon om vervangen te worden door nieuwe technieken of je goede oude silicium PV panelen.

De bottle necks zijn op dit moment ;
Aluminium frames. (kosten het meeste energie om te maken)
Glas voor de panelen : Speciaal krasvrij glas met een lage reflectie.
Silicium : De reden waarom de PV panelen nog zo duur zijn, er is al jaren een tekort door de enorme vraag ernaar. Geen feitelijk tekort , want silicium komt extreem veel voor in de natuur, maar kost , net zoals bij aluminium, heel veel energie op vrij te krijgen. Dus heb je speciale ertsen nodig om het goedkoper te verkrijgen.

Er wordt, vooral in China, hard gebouwd aan fabrieken om de bottlenecks op te lossen. Men verwacht dat de prijzen zullen dalen zo rond 2010.

Mind you , we hebben het nu vooral over PV, voor zonnecollectoren bestaat er eigenlijk geen tekort omdat de materialen (muv van weer de aluminium frames) vrij verkrijgbaar zijn en niet echt complex (Alles met een donkere oppervlakte , hittebestendigheid en de mogelijk om er een vloeistof doorheen te laten lopen will do.

Zonne concentratoren, (CSP) installaties hebben meer problemen. Vooral de spiegels en de hitte geleiders zijn momenteel nog lastig en duur. Er zijn nogal wat ideeen over hoe het er uit moet zien maar er zijn geen commerciele successen momenteel te melden. En vooral CSP zal in theorie de enorme volumes aan zonneenergie gaan leveren. (Hoewel aan Duitsland te zien doet PV het absoluut geweldig)

Een rapport dat geen nieuwe richting geeft maar voortgang op de ingeslagen weg promoot.

De ongeveer 15 jaar onder subsidie geleaste zonne-panelen van grote energiebedrijven schijnen massaal naar afrika te gaan. Bewoners van huizen waar ze op liggen willen ze niet overkopen, vooral door lekkage en technische problemen met inverters. Heb daar een apart gevoel bij, zal komen door de subsidie die enkel voor nieuw geplaatste panelen gegeven wordt.

Ik verwacht de grote klap, als zonnestroom voor consumenten goedkoper wordt dan wat ze kopen van de grote fossiele leveranciers. Dan worden PV panelen net zo populair als mobieltjes.
De specialisten verwachten dat de prijs daalt met een e-macht en dat zo rond 2012 de zonnestroom door de maximum consumentenprijs kan dalen, en rond 2017 verder is gedaald en bij het basis tarief aan komt.
Dit zijn optimistische schattingen uit de PV industrie, maar de met een e-macht dalende prijs in onweersproken. Ik denk dat de fossiele elektriciteits producenten met grote zorg naar die dalende prijs van zonnestroom zitten te kijken. En ze hebben de tweede kamer zo ver gekregen dat er een capaciteits tarief komt. Daardoor daalt de consumentenprijs voor stroom, en gaat iedereen een groot bedrag vastrecht betalen. Dan kan de consumentenprijs voor fossiele stroom nog even onder de dalende e-macht van zonnestroom blijven. Het zal niet helpen.
De volgende truc wordt extra OZB belasting voor zonnepanelen, zoals vroeger de hoeveelheid ramen vaneen huis belast was.

Overigens is deze daling ook meteen een soort maximum prijs voor fossiele stroom. En dan kunnen we concluderen dat bijvoorbeeld CO2 opslag altijd te duur zal blijven. Tenzij consumenten ook die CO2 opslag gaan betalen voor de armlastige kolenboeren bij Eon, RWE, Essent etc.

Ik heb nog nooit van iridium gehoord in toepassing van zonnecellen gehoord, of het moet om hele exotische spacedingeskes gaan. (ik weet niet alles, dus ik kan iets over het hoofd gezien hebben)

Ik vermoed dat men hier Indium bedoelt. Dat wordt toegepast in CIS, CIGS (zowel met selenium, als met zwavel, of een combinatie van beide) dunnelaag technologieën. De eersten daarvan beginnen nu eindelijk voorzichtig de teentjes in de hard-core commerciële vijver te steken, maar het is niet van een leien dakje gegaan. Ook Shell zit daar “formeel” nog steeds in, samenwerkingsproject met glasspecialist Saint-Gobain in Torgau, oost Duitsland, maar er komt helemaal niks aan nieuws uit die koker. Berekeningen laten trouwens zien dat vooralsnog met huidige marktverwachtingen Indium nog geen probleem vormt. Wel als CIS achtige technologie een gigantische vlucht gaat nemen, maar daar ziet het voorlopig nog lang niet naar uit.

Würth produceert al, Silicium Number One Q-Cells heeft het met hun CIGS joint venture Solibro ook hoog in de bol, en er staan al diverse startups in diverse fasen van ontwikkeling te trappelen van ongeduld, gesteund met talloze miljoenen aan ontwikkelingssubsidies, klaar om de markt te “bestormen”.

Zal allemaal gezien de blijvend grote vraag naar whatever aan zonnestroom modules mogelijk wel gaan lukken, maar niet voor allemaal. Er zullen dus enkele bedrijven keihard hun kop gaan stoten. Spheral Solar is broke, Nanosolar is nog steeds een “eeuwige belofte” met hun geprinte dunnelaag folie, ook al hebben ze recent een supervaag filmpje van een van hun machines laten zien (geen harde data wat er uit komt…).

Laat onverlet dat er veel aan het gebeuren is, maar alle dunnelaag jongens zullen in een hard gevecht zullen moeten gaan met het enige echte succesnummer, en dat is en blijft het Amerikaanse FirstSolar, die inmiddels met drie productiecomplexen voor hun reeds 10,5% rendement hebbende CdTe modules (geen Indium…) met commerciële en van alle certificaten voorziene modules strooien dat het een lust is. Zijn nu al de op 5 na grootste producent ter wereld, and growing like nuts. Ik heb meerdere CdTe zonnestroomparken in Duitsland gezien van FirstSolar, die worden gezopen daar die modules.

Dat gaat een harde dobber worden voor de volgers, om daar marktaandeel van te pakken.

De “rest”, nog steeds 90 procent, is nog steeds dagelijks verder ontwikkeld silicium based mon0- en polykristallijn Si, met veelbelovende string ribbon van Evergreen als interessante out-of-the-box kandidaat. Daarbovenop komt, als de beloftes van Oerlikon en Applied uitkomen (grid parity in … 2010 wordt beloofd…), een ware hausse aan “goedkope” micro/amorf kristallijn Si modules.

Getallen hier aan vastknopen is very tricky. Rogol (Photon Consulting, die zit diep in de business, i.t.t. McKinsey) is een van de beste voorspellers die van 175 grote producenten de harde (doch geheime) marktdata krijgt en daar zijn analyses op baseert. Hij voorspelt 26 Gigawattpiek potentieel aan productie in 2010, en heeft een weddenschap lopen voor de non-believers. Ik wed niet, maar ik geef hem het voordeel van de twijfel, gezien zijn overtuigende argumenten. En, natuurlijk, de eerdere voorspellingen die weinig insiders geloofden, maar die nog overtroffen werden door de realiteit…

Zeker als ook nog eens het zeer goedkoop en massaal te produceren metallurgische Si de belofte blijkt te zijn die net is gepubliceerd (Photon, eerste modules worden in Amerika afgeleverd met puur metallurgisch Si, Q-Cells is enthousiast over de kwaliteit). Insiders voorspellen het eind van de Si aanbod problemen als alle opstart toestanden met metallurgisch Si zijn overwonnen..

Of de getallen van Rogol (die fel bestreden worden door weer andere bronnen, zonder harde data om het tegendeel te bewijzen) vervolgens ge-extrapoleerd mag worden naar 200-400 GWp in 2020 lijkt me een puur academische vraag die onbeantwoordbaar is. Omdat er zoveel variabelen zijn. Zelfs de beste specialisten kunnen bijvoorbeeld niet voorspellen wat de combinatie van variabele SDE subsidie en saldering voor de “marktwaarde van zonnestroom voor SDE klanten” zal worden in 2009, dus hoe denk je zulke complexe berekeningen voor de wereldproductie van zonnestroom modules voor het ver in de toekomst liggende magische jaar 2020 te kunnen maken? Lijkt me ook niet zinvol om die vraag te “willen” beantwoorden, omdat het moeilijk rekenen is met zoveel variabelen en met zo’n extreem snel toenemend aantal spelers op die dynamische PV-markt.

Dat de potentie er is, is inmiddels klip en klaar door de sector bewezen, die razendsnel groeit. Laten we ze die groei gunnen, en alle drempels, meestal van extreme bureaucratische en “archaïsch-fossiel-atomair verzet” aard, uit de weg ruimen. In Korea gaat een groot bouwconcern voor 3,8 miljard dollar aan productiecapaciteit spenderen, nadat het Noorse REC hun plannen voor Singapore reeds hebben uitgelijnd (investering: 1,62 miljard euro), Spanje heeft nu al meer duurzame elektra dan uit kernenergie, etc.

Wie weet wordt “het” dan nog wel meer dan 400 in 2020…

En dit allemaal natuurlijk buiten alle andere 100% duurzame technologieën. Het kan hard gaan, als de wil er maar is. Grondstoffen zijn vooralsnog voor Si-based groei niet echt de bottleneck. China bouwt als een gek zelfs mega glasfabrieken voor al die modules die gemaakt worden.

McK loopt hier volledig achter de feiten aan. Ze denken dat het marktvolume in2020 de 20 gigawatt per jaar zal bereiken, terwijl dit in werkelijkheid al rond 2010-2012 gaat gebeuren. Bovendien laten ze de markt afvlakken op dat niveau, terwijl de groei momenteel op 50% per jaar ligt, en eerder nog lijkt te versnellen. Hoort een beetje in de categorie IEA/Shell.

Ik heb nog nooit van iridium gehoord in toepassing van zonnecellen gehoord, of het moet om hele exotische spacedingeskes gaan. (ik weet gelukkig niet alles, dus ik kan iets over het hoofd gezien hebben)

Ik vermoed dat men hier Indium bedoelt. Dat wordt toegepast in CIS, CIGS (zowel met selenium, als met zwavel, of een combinatie van beide) dunnelaag technologieën. De eersten daarvan beginnen nu eindelijk voorzichtig de teentjes in de hard-core commerciële vijver te steken, maar het is niet van een leien dakje gegaan. Ook Shell zit daar “formeel” nog steeds in, samenwerkingsproject met glasspecialist Saint-Gobain in Torgau, oost Duitsland, maar er komt helemaal niks aan nieuws uit die koker. Berekeningen laten trouwens zien dat vooralsnog met huidige marktverwachtingen Indium nog geen probleem vormt. Wel als CIS achtige technologie een gigantische vlucht gaat nemen, maar daar ziet het voorlopig nog lang niet naar uit.

Würth produceert al, kapitaalkrachtig Silicium Number One Q-Cells heeft het met hun CIGS joint venture Solibro ook hoog in de bol, en er staan al diverse startups in diverse fasen van ontwikkeling te trappelen van ongeduld, gesteund met talloze miljoenen aan ontwikkelingssubsidies, klaar om de markt te “bestormen”.

Zal allemaal gezien de blijvend grote vraag naar whatever aan zonnestroom modules mogelijk wel gaan lukken, maar niet voor allemaal. Er zullen dus enkele bedrijven keihard hun kop gaan stoten. Spheral Solar is broke, Nanosolar is nog steeds een “eeuwige belofte” met hun geprinte dunnelaag folie, ook al hebben ze recent een supervaag filmpje van een van hun machines laten zien (geen harde data wat er uit komt…).

Laat onverlet dat er veel aan het gebeuren is, maar alle dunnelaag jongens zullen in een hard gevecht zullen moeten gaan met het enige echte succesnummer, en dat is en blijft het Amerikaanse FirstSolar, die inmiddels met drie productiecomplexen voor hun reeds 10,5% rendement hebbende CdTe modules (geen Indium…) met commerciële en van alle certificaten voorziene modules strooien dat het een lust is. Zijn nu al de op 5 na grootste producent ter wereld, zeer hard aan het groeien. Ik heb meerdere CdTe zonnestroomparken in Duitsland gezien van FirstSolar, die worden gezopen daar die modules (prijs is dus ook flink aan het stijgen…).

Dat gaat een harde dobber worden voor de volgers, om daar marktaandeel van te pakken.

De “rest”, nog steeds 90 procent, is dagelijks verder ontwikkeld silicium based mono- en polykristallijn Si, met veelbelovende string ribbon van Evergreen als interessante out-of-the-box kandidaat. Daarbovenop komt, als de beloftes van Oerlikon en Applied uitkomen (grid parity in … 2010 wordt beloofd…), een ware hausse aan “goedkope” tandem micro/amorf kristallijn Si modules.

Getallen hier aan vastknopen is very tricky. Rogol (Photon Consulting, die zit diep in de business, i.t.t. McKinsey) is een van de beste voorspellers die van 175 grote producenten de harde (doch geheime) marktdata krijgt en daar zijn mondiale analyses op baseert. Hij voorspelt 26 Gigawattpiek potentieel aan productie in 2010, en heeft een weddenschap lopen voor de (vele) non-believers. Ik wed niet, maar ik geef hem het voordeel van de twijfel, gezien zijn overtuigende argumenten. En, natuurlijk, de eerdere voorspellingen die weinig insiders geloofden, maar die nog overtroffen werden door de realiteit…

Zeker als ook nog eens het zeer goedkoop en massaal te produceren metallurgische Si de belofte blijkt te zijn die net is gepubliceerd (Photon, eerste modules worden in Amerika afgeleverd met puur metallurgisch Si, marktleider Q-Cells is zeer enthousiast over de kwaliteit). Insiders voorspellen het eind van de Si aanbod problemen als alle opstart toestanden met metallurgisch Si zijn overwonnen..

Of de getallen van Rogol (die fel bestreden worden door weer andere bronnen, zonder harde data om het tegendeel te bewijzen) vervolgens ge-extrapoleerd mag worden naar 200-400 GWp in 2020 lijkt me een puur academische vraag die onbeantwoordbaar is. Omdat er zoveel variabelen zijn. Zelfs de beste specialisten kunnen bijvoorbeeld niet voorspellen wat de combinatie van variabele SDE subsidie en saldering voor de “marktwaarde van zonnestroom voor SDE klanten” zal worden in 2009 (NL), dus hoe denk je zulke complexe berekeningen voor de wereldproductie van zonnestroom modules voor het ver in de toekomst liggende magische jaar 2020 te kunnen maken? Lijkt me ook niet zinvol om die vraag te “willen” beantwoorden, omdat het moeilijk rekenen is met zoveel variabelen en met zo’n extreem snel toenemend aantal spelers op die dynamische PV-markt.

Dat de potentie er is, is inmiddels klip en klaar door de sector bewezen, die razendsnel groeit. Laten we ze die groei gunnen, en alle drempels, meestal van extreme bureaucratische en “archaïsch-fossiel-atomair verzet” aard, uit de weg ruimen. In Korea gaat een groot bouwconcern voor 3,8 miljard dollar aan productiecapaciteit spenderen, nadat het Noorse REC hun plannen voor Singapore reeds in detail hebben uitgelijnd (investering: 1,62 miljard euro), Spanje heeft nu al meer duurzaam opgewekte elektra dan uit kernenergie, etc.

Wie weet wordt “het” dan nog wel meer dan 400 gigawattpiekjes in 2020…

En dit allemaal natuurlijk buiten alle andere 100% duurzame technologieën om gerekend (windenergie zet nu nog vele malen meer kWh op het net en groeit ook extreem hard). Het kan hard gaan, als de wil er maar is. Grondstoffen zijn vooralsnog voor Si-based groei niet echt de bottleneck. China bouwt zelfs als een gek mega vlakglasfabrieken voor al die modules die gemaakt worden.

Het tijdschrift Eppo ontstaat in 1975 na een samenvoeging van het blad Sjors (waar Sjors en Sjimmie al enige tijd in verschijnen) en Pep, beide van dezelfde uitgever. Voor deze gelegenheid is er gekozen om Sjors en Sjimmie wat te moderniseren. Robert van der Kroft gaat de strip tekenen, die voortaan uit humoristische verhalen van een pagina bestaat. Adviseur Martin Lodewijk stelt voor om de Rebellenclub weer tot leven te roepen en hen weer kwajongensstreken te laten uithalen. Ze wonen samen met modetrutje Sally en oude zeurderige Kolonel. Sally maakt geregeld afspraakjes met de gladde charmeur Alfons. Scenariste Patty Klein schrijft het eerste album. Daarna nemen Wilbert Plijnaar en Jan van Die het over. In combinatie met Van der Kroft manifesteert het drietal zich onder het acroniem ‘De Wiroja’s’.

Sjors & Sjimmie worden in de latere Wiroja-strips iets ouder. Het worden tieners die houden van voetballen, computergames en vooral het, met wisselend succes, achternajagen van meisjes. Ook eten ze in hun vrije tijd graag bij McMickeys.

Gedurende het Wiroja-tijdperk ontwikkelt Sjors & Sjimmie zich steeds meer als een jongerenstrip die steeds ingaat op actuele zaken. Zo komen mode-trends maar ook politieke ontwikkelingen langs. Sjors & Sjimmie zijn echter nergens bedoeld als opiniestrip. Alle onderwerpen worden zonder duidelijk standpunt gebruikt om grappen mee te maken.

IEA/Shell zijn ook de betere klanten voor McKinsey, die moet je naar de mond praten.
Het gaat McKinsey natuurlijk vooral om de eigen omzet en de promotie daarvoor

Kan de forum moderator even naar dubbele berichten kijken en het niet ter zake doende spul verwijderen? Ik had mijn bericht al een tijd geleden gepost, maar het werd maar niet zichtbaar. En nu opeens in een keer dubbel. Plus een of ander niet ter zake doend bericht (niet van mijn hand).

Ik vermoed een bug in de post-verwerkende software. Zou naar gekeken moeten worden.

Thanx!

Voor een overzicht van de vraag naar zonne-energie voor de komende drie jaar, zie het door solarplaza gratis ter beschikking gesteld rapport op http://www.solarplaza.com.

De directe link hierbij:
http://www.solarplaza.com/event/globaldemandconference/Global_PV_Solar_Demand_Report.html