Verkenning kabinetsnota energie

18 jun 2008. Bijdrage geleverd door .

De Nederlandse aardgasproductie is over haar piek heen. De productie van de kleine velden loopt fors terug in de komende jaren. Nederland zal in 2025 een netto importeur worden van aardgas. Dat staat in het vandaag gepubliceerde energierapport van het kabinet Balkenende IV.

Figuur 1 – verwachting Nederlandse aardgasproductie kabinet Balkenende IV

Nederland op de bilaterale olie- en gastour

Als antwoord op de gassituatie en de stijgende olieprijs wil het kabinet meer aandacht gaan besteden aan voorzieningszekerheid. Er zou in principe voldoende olie en gas zijn claimt het kabinet. De uitspraak wordt puur gebaseerd op ondergrondse voorraadcijfers van fossiele brandstoffen, de toekomstige productie wordt volledig genegeerd. Het probleem zou alleen liggen in de concentratie van reserves. Die zijn zo geconcentreerd in een aantal landen dat we bilateraal moeten gaan investeren in voornamelijk Algerije, Rusland, Saoedi-Arabië en Kazachstan. De eerste missie naar Saoedi-Arabië zou al in de planning zitten voor aanstaande zondag. Het wordt niet duidelijk uit de beleidsrapportage waartoe die betere betrekkingen zouden moeten leiden. Gaat het kabinet bilateraal olie- en gascontracten proberen af te sluiten? Een moeilijke doelstelling gezien de competititie met andere energieconsumerende landen zoals China en India. Die competitie wordt niet geanalyseerd in de kabinetsnota. Kunnen wij internationaal wel opboksen tegen economische reuzen in een markt waar de export van olie- en gas onvoldoende toeneemt ten opzichte van de groeiende vraag? Afgezien nog van het zwakste punt in de voorzieningszekerheidsdoelstelling, namelijk het gebrek aan kwantitatieve toetsing van de daadwerkelijke productie- en exportverwachting in de komende 20 jaar van de gekozen landen.

Een even zo belangrijke vraag is wat al die import van olie & gas ons in de toekomst gaat kosten? In een kopje over wat de hoge olieprijs voor Nederland betekent lezen we niets terug over de kosten van de import van 100 dollar+ olie en de daaraan gekoppelde aardgasprijs. Het kabinet rekent nu met een olieprijs van 60 dollar per vat tot aan 2030 in reële termen en beschrijft kort de gevolgen van die olieprijs. Dat is zeer conservatief te noemen is in een wereld waar de energieconsumptie met 50% zou moeten stijgen in de komende 25 jaar, terwijl de olieproductie volgens de laatste inzichten van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) niet boven de 100 miljoen vaten per dag uitkomt in diezelfde periode. Die inzichten zijn helaas nog niet bij het kabinet beland want die maakt nog gebruikt van de rapportage van het IEA uit 2007. Het nieuwe rapport met voortschrijdend inzicht over de olieschaarste moet nog uitkomen in November dit jaar. Over de wenselijkheid van onze olie-afhankelijkheid wordt zodoende nergens gerept. Alleen de biobrandstof doelstelling van 10% wordt in enkele zinnen aangehaald en een zeer korte schets over hybride auto’s wordt gegeven, zonder concrete punten.

Toekomst van elektriciteitsopwekking: kolen, aardgas en windenergie

Het kabinet schetst een beeld waarin centraal en decentrale opwekking van elektriciteit allebei een grote rol blijven spelen. De toekomstige energiemix zou moeten bestaan uit vooral windenergie, aardgas, en kolen met biomassa en co2 afvang en opslag (CCS). De doelstelling voor het aandeel windenergie blijft gehandhaaft op een vermogen van 6000 megawatt op zee en 4000 megawatt op land in 2020 (in totaal 10%-15% van de elektriciteitsproductie). Als het gaat om kernenergie zet het kabinet de deur wat verder open. Het kabinet gaat aan het Nuclear Energie Agentschap (NEA), het Internationaal Energie Agentschap (IEA) en ECN om kostprijsscenario’s voor kernenergie te actualiseren. Deze kunnen dan weer gebruikt worden om een aantal in de energienota beschreven scenario’s verder uit te werken ter voorbereiding van een besluit over kernenergie. In 2009 kunnen we daarmee de eerste harde discussies over kernenergie verwachten. Al lezende is de belangrijkste rol in de toekomst weggelegd voor kolen met co2 afvang en opslag. Het kabinet claimt dat Nederland een industrie- en energiesector heeft die bereid is te investeren in de ontwikkeling van CCS. Die garantie is nergens hard te maken. De Europese elektriciteitsbedrijven zijn tot nu toe zeer terughoudend met het strooien van geld. Kostenplaatjes voor de CCS component van de eerste democentrales zijn per stuk minstens 300 miljoen euro. Tegen 2014 zouden we volgens deze nieuwe nota van het kabinet twee van zulke kolencentrales draaiende moeten hebben. Wie gaat de 600 miljoen euro investeren voor CCS in de komende vier jaar? Is kolen met CCS dan nog wel een interessante optie ten opzichte van andere bronnen? Zeker in het licht van de vervijfvoudiging van de kolenprijs in de afgelopen jaren van 40 naar 150 dollar per ton is dit een prangende vraag. Daar wordt echter nergens over gerept in de kabinetsrapportage. Een situatie die zeer waarschijnlijk niet van tijdelijke aard is omdat er in de komende jaren te weinig kolenexport op gang kan komen om aan de groeiende importbehoefte van vooral China en in mindere mate India en Europa voldaan kan worden.

Energiebesparing: een bevestiging van zetten

Ten opzichte van de vorige energienota uit 2005 heeft het kabinet nu vastgesteld dat we zo snel mogelijk naar 2% energiebesparing per jaar moeten. Dit is de afgelopen jaren voortgekomen uit een sterke druk vanuit de tweede kamer om de ambitie op te schroeven. Het is een grote opgave die we denk ik wel aankunnen vooral dankzij de stijgende energieprijzen die ons dwingen om veel efficiënter om te gaan met energie. Samen met de beleidsinstrumenten die geschapen zijn vanuit Nederland en Europa gaat dat forse besparingen opleveren. De instrumenten bestaan in de vorm van ondermeer meerjarenafspraken industrie, Europese eco-design regelgeving, energieprestatiecertificaten, emissiehandel en uitbreiding warmtenetten.

Investeringen, zijn ze voldoende?

Meerdere malen lees ik in het rapport dat het kabinet in de gehele periode van 2008 tot en met 2011 wel 7.5 miljard investeert in het verbeteren van de energievoorziening in Nederland. Het lijkt een groot bedrag, bijna 2 miljard per jaar, maar het komt neer op maar 1.3% van de rijksbegroting. Jaarlijks ontvangt de rijksoverheid op directe basis maar liefst 7 miljard euro uit aardgasbaten, om over accijnzen nog maar niet te spreken. Een heroverweging om op energie meer te investeren als we in de toekomst nog even welvarend willen blijven is verstandig. En dat extra geld moet dan niet in kleine subsidietjes gaan maar naar meer grote innovatieve projecten, eenmalige investeringen voor gigantische energiebesparingen, en meer onderzoek en ontwikkeling. Stop daar geld in en stop met de subsidieregeling duurzame energie. Duurzame energie kan namelijk veel beter via de markt geregeld worden. Het Duitse feed-in systeem waar je fossiele brandstof belast en dat terugvoert naar duurzame energie, geheel marktconform, werkt perfect.

Tot slot: Nova heeft vanavond een energiespecial over de nieuwe kabinetsnota

Kweksma

“Het kabinet rekent nu met een olieprijs van 60 dollar per vat”

Dat is echt de dood in de pot voor echt innovatief beleid!

“Stop daar geld in en stop met de subsidieregeling duurzame energie”.

Waarom Rembrandt? De praktijk wijst uit dat als we de overheid heel veel geld uit laten geven ze met “HSL/JSF/Betuwelijn-achtige” oplossingen komen: heel groot, heel duur, en niemand die er op zit te wachten.

Ik vind juist dat de overheid moet zeggen : we besluiten van rijkswege dat zonnepanelen en windturbines to 1,5 meter doorsnede voortaan zonder bouwaanvraag door particulieren geplaatst mogen worden. De markt zal vervolgens dermate interressant worden dat particuliren zich en masse gaan voorzien van duurzame energie. Daarmee is de overheid “facilitator” ipv uitvoerder, veel efficienter.

Daarnaast moeten ze Shell een eenmalige verlaging van de vennootschapsbelasting in het vooruitzicht stellen als ze voor 1 miljard euro een zonnecelfabriek op de Maasvlakte neerzetten.
http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

@Kweksma

>Ik vind juist dat de overheid moet zeggen : we besluiten van rijkswege dat zonnepanelen en windturbines to 1,5 meter doorsnede voortaan zonder bouwaanvraag door particulieren geplaatst mogen worden. De markt zal vervolgens dermate interressant worden dat particuliren zich en masse gaan voorzien van duurzame energie. Daarmee is de overheid “facilitator” ipv uitvoerder, veel efficienter.<

Dat is hetzelfde als wat ik zeg, de overheid moet de markt zo herscheppen dat de investeringen via de markt geregeld worden i.p.v. uit de overheid.

Met grootschalige innovatieve projecten zou je moeten denken aan energie-opslag, daar gaat de markt niet 1-2-3 in investeren.
michield

Een goed punt vind ik dat de aardgasbaten voor de transitie beschikbaar komen.
Slechte punten zijn: het niet gebruiken van exponentiele extrapolatie, maar een lineaire voor voorraden; het gebruik van een te lage basis prijs voor olie; het niet in beschouwing nemen van flow rate en alles op voorraden gooien (dat is de ergste). Dit ga ik zeker terugkoppelen naar de minister.
http://www2.peakoil.nl Peter Polder

Jammer alleen dat buitenlandse marktpartijen dit trage ministerie al weer voor zijn. Gazprom en algerije sloten gisteren een deel over het uitruilen van aardgas bestemd voor Europa. Dit vooruitlopend op Gaspec, waarover de onderhandelingen binnenkort beginnen. (Zie de FD van gister)

Het openbreken van de FES gelden voor duurzame energie getuigd overigens wel van boerenverstand. Gas is ooit een keer op, en daarom moeten we nu het geld dat we aan gas verdienen in andere energiebronnen stoppen.

Nu maar hopen dat de Tweede kamer een herberekening vraagt van het beleid, op 200 dollar per vat minstens.
analist

Het ministerie van economische zaken is niet een van de beste ministeries als het gaat om ontwikkelen van beleid. Een visie ontwikkelen is al helemaal veel gevraagd.
De trias energetica is een begrip wat nog niet voldoende tussen de oren zit. Eerst besparen, dan zoveel mogelijk duurzaam opwekken en dan zo slim mogelijk met fossiele brandstoffen omgaan.
Er is wetgeving in de maak welke een een op een implementatie van een Europese richtlijn is (Wet implementatie EG-richtlijnen energie-efficientie).
Energiebeleid is een Europese aangelegenheid en niet alleen een Nederlandse aangelegenheid. Het Europese transportnet wordt uitgebreid en de connecteren worden in de toekomst verzwaard. De centraal Europese energiemarkt is al in de maak. De elektriciteitsbeurzen werken samen en er zijn al fusie besprekingen.
De Nederlandse overheid blijft rustig slapen en navel staren terwijl het spel in Brussel in alle hevigheid gespeeld wordt.
Als energieconsulent zoek ik mijn informatie omtrent beleidsontwikkelingen bij de EU. Nederland heeft zaken die in Brussel besloten worden gewoon te implementeren. Het implementeren van Europese richtlijnen gaat op een ontzettend knullige manier in Nederland.
Mijn grote voorbeeldland in deze is Duitsland. De politieke partijen en met name de groenen hebben daar een visie ontwikkeld die ervoor zorgt dat er een evenwichtig energiebeleid komt. De kennisinstituten krijgen geld van de overheid en daarvoor in de plaats moeten zde hun kennis delen en verspreiden via seminars en bijeenkomsten die financieel voor deelnemers interessant is, de deelname kosten zijn niet marktconform zoals in Nederland. Het niveau van de lezingen overstijgt normaal gesproken het Nederlandse niveau.
Rembrandt maakte een terechte en in mijn ogen een goede opmerking met dat de staat facilitair moet zijn en geen uitvoerder. De overheid in de VS vervult de rol van facilitaire overheid waardoor er meer innovatieve ontwikkelingen komen dan in Nederland.
Wat mij bevreemd is dat de Duitse overheid bij presentaties met het peakoil verhaal begint en vertegenwoordigers van de Nederlandse overheid het alleen over realiseerbare doelen hebben.
Soms slaak ik de kreet dat Nederland een divisie van Shell is, vooral als het gaat om gasgestookte- en kolencentrales met CCS.
De stichting peakoil heeft nog veel zendelingenwerk te doen.
koen

Een mens zou terug verlangen naar de tijd van de Koningen en Keizers, die snel beslissingen konden nemen zonder dat de helft van het land eerst moest overtuigd worden. Een beetje jammer dat ze zo veel oorlog voerden, en zoveel verkwistten aan kastelen en persoonlijke luxe en genot. Maar het is wel onder die gasten dat de basis van onze infrastructuur werd gebouwd.
http://www.teesingsystems.nl Gerben

Men wil proberen de huidige voorzieningszekerheid in stand te houden. Hierbij weet men duidelijk niet wat men moet doen.
In het internationale energiebeleid leidt dit tot een ogenschijnlijk tegenstrijdig beleid.
Enerzijds moet het energiebeleid gevarieerder:
“er is veel meer variatie in de energiehuishouding mogelijk: naast duurzame bronnen ook meer verschillende fossiele bronnen, uit verschillende landen en via verschillende transportroutes.”

Tegelijkertijd wordt er juist voor een beleid op bilateriaal niveau gekozen:
“Op bilateraal niveau wordt gekozen voor een concrete aanpak richting een beperkt aantal landen die van belang zijn voor de energievoorzieningszekerheid.
De komende jaren wordt in het bijzonder geïnvesteerd in de relatie met Rusland, Kazachstan, Algerije en Saoedi-Arabië.”

Men wil niet van bepaalde landen afhankelijk zijn.
Tegelijkertijd beseft men dat men daar niet onderuit kan en dat men dus moet investeren in goede relaties van de landen waar men van afhankelijk is.
We zitten dus klem.

Ook op andere punten komt de radeloosheid naar voren.

Zo veel mogelijk wordt gestreefd naar marktwerking. De overheid schept de randvoorwaarden.
Hiermee schuift de overheid de verantwoordelijkheid dus zo veel mogelijk af op de markt.
Men vergeet echter dat de rol van de overheid in de markt van doorslaggevend belang is. De overheid rekent er op dat bedrijven investeren.
Bedrijven gaan echter niet investeren, zolang ze niet weten of de overheid wel de juiste randvoorwaarden zal scheppen voor hun product.
Al decennia geldt gebeurt er hierdoor nauwelijks iets.
Het is fascinerend om te zien dat de overheid nog steeds volhardt in haar verwachting dat het voortzetten van diezelfde lijn nu
opeens wel tot een spontane transitie zal leiden.

Fascinerend. 124 pagina’s om te vertellen dat je geen visie hebt en dus af wacht waar de markt naar toe gaat.
Toch wordt er wel degelijk met geld gesmeten. Dat moet ook wel om de Europese verplichtingen te halen.
Iedereen krijgt een beetje. Dan is iedereen even (on)tevreden en kan de overheid weer lekker achterover leunen.

Als we vervolgens in hoofdstuk 2 kijken naar het internationale kader inzake de toegang tot energiebronnen, dan wordt geconcludeerd dat dit niet zo goed in elkaar zit.
Energie producerende landen richten zich meer op de eigen behoeften dan op de verkoop aan de hoogste bieder.
De markt functioneert niet optimaal (vanuit het Nederlandse perspectief).
Vervolgens begint men vrolijk met het volgende verhaal.
“marktwerking als uitgangspunt
Goed functionerende energiemarkten vormen de basis voor een betrouwbare en efficiënte energievoorziening.
Transparantie, eerlijke concurrentie en investeringsbescherming zijn daarbij belangrijke elementen. Goed functionerende internationale energiemarkten vormen ook de basis voor de voorzieningszekerheid
van de EU.”
Eerst concluderen dat de markt niet goed functioneert en vervolgens je beleid baseren op een wel goed fucntionerende markt. Ik snap hier weer geen hout van.

Op dit punt in het verhaal ben ik afgehaakt. Misschien dat iemand anders het sprookje voor me verder wil lezen en er verslag van wil doen.
Lucas Kruijswijk

Rembrandt:

Waar komen die 1000 jaar moeilijk te winnen kolen vandaan (pagina 30)?

Zijn dit kolen waar mijnwerkers naar beneden moeten? Die kunnen niet snel gewonnen worden (zie laatste berichten over Vietnam).

De kolenvoorraden komen sowieso niet overeen met internationale cijfers.

Op pagina 84 mist naar mijn mening een cruciale kolom in de tabel met plussen en minnen. Namelijk de zekerheid van levering (en dan bedoel ik niet de fluctuaties). Duurzaam heeft de zekerheid dat altijd weer een keer gaat waaien of dat de zon gaat schijnen.

Lucas
Marijn

Zag ik nou net op Nova de de wereld olie productie oploopt tot 100 mbpd in 2030 (Bron : Peak Oil) ?
http://www.guldenlijn.nl/windparken/mwiki Henk Daalder

Laten we niet vergeten dat de huidige regering vooral controle wil houden. Daarom wordt de SDE uit de begroting betaalt en niet uit een kWh opslag op de marktprijs, want dan moeten bedrijven ook meebetalen. Nu kan het CDA, via de CDA min van EZ, elk jaar opnieuw besluiten hoeveel SDE subsidie word uitgekeerd.
Als ze dat aan de markt overlaten, dan komen consumenten aan de macht. Die zullen masaal duurzame stroom kiezen als dat goedkoper is dan fossiele stroom.
En eigenlijk is duurzame windstroom nu al goedkoper dan fossiele, zeker als je de tarieven voor de komende 20 jaar bekijkt. En een vergelijking maakt tussen windstroom en fossiele stroom.

De fossiele energie bedrijven willen die omslag voorkomen, of anders zo lang mogelijk uitstellen, dus regelt EZ dat voor ze. Daarom maakt EZ ook geen beleid, EZ is slechts de regelneef voor de grote bedrijven.

Ook uit dit “rapport” blijkt glashelder, deze regering blijft opzichtig prutsen, om zo weinig mogelijk duurzame energie te realiseren, dat maakt kernenergie bespreekbaar, want er is straks te weinig duurzame energie, dus straks “moeten” we wel kernenergie inkopen, want fossiel stroom is zo duur.
En zolang fossiele bedrijven de antiwindlobby betalen, kunnen die goed lawaai maken bij elk windpark dat ergens gepland dreigt te worden.

Gewoon kijken waar het grote geld verdiend wordt, en waar ze het in willen investeren. Essent heeft net een opdracht van 1 miljard gegeven om de Clauscentrale te upgraden, een bestaande kolencentrale die met die 1 miljard extra investering nog steeds geen CO2 kan afvangen.
Ze hadden beter die 1 miljard in een windpark kunnen investeren, of een zonnecel fabriek.
Maar ja fossielen staan met de rug naar de maatschappij.
Zeg op dat fossiele contract, koop uitsluitend windstroom.
http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

@Lucas

De cijfers zijn afkomstig van de World Energy Council en zijn waarschijnlijk een afronding (140-160 jaar) van de cijfers van 2005 en 2006. Inmiddels klopt dat dus niet meer.

Die 1000 jaar komt waarschijnlijk eruit voort dat ze het totaal aan mogelijk extra te winnen voorraden hebben gepakt. Betreurenswaardig, des te meer omdat de kolencijfers zo lek als een mandje zijn. Er is geen internationale standaard voor het opgegeven van deze reserves en ze veranderen om de paar jaar drastisch.

@Marijn

Ja, binnenkort officiele IEA schatting. Ik weet niet hoe dat grafisch is weergegeven.
http://www.polderpv.nl polderjongen

Wat de laatste opmerking van Rembrandt over de financiering van het Duitse EEG (uitsluitend duurzame elektriciteit) betreft, zie mijn reactie op het identieke bericht op Sargasso:

http://sargasso.nl/archief/2008/06/18/verkenning-kabinetsnota-energie/#comment-302594
http://www2.peakoil.nl Rembrandt Koppelaar

@Polderjongen

Dankje ik moet me er meer in verdiepen. Hopelijk zie ik je a.s. weekend dan kun je het met haarfijn uitleggen!
Marijn

In ieder geval positief dat “Peak Oil” als bron op het scherm is verschenen. De vorige keer was het woord Peak Oil dacht ik niet gevallen.
windfreak

@Kweksma

>Ik vind juist dat de overheid moet zeggen : we besluiten van rijkswege dat zonnepanelen en windturbines to 1,5 meter doorsnede voortaan zonder bouwaanvraag door particulieren geplaatst mogen worden. De markt zal vervolgens dermate interressant worden dat particuliren zich en masse gaan voorzien van duurzame energie. Daarmee is de overheid “facilitator” ipv uitvoerder, veel efficienter.<

Het lijkt me nog beter om zaken als het bouwbesluit verder aan te passen. Zet daar bijvoorbeeld in dat een x hoeveelheid vermogen aan zonnepanelen en zonneboilers verplicht moet zijn en dat de gebouwen hier ook enigszins voor ontworpen moeten zijn. En, geef ook woningcorporaties meer verplichtingen om energie te besparen en op te wekken.
kweksma

Beste webmaster : 0 x 5 + 0 = 0 (gvd)

Helemaal mee eens windfreak

Het bouwbesluit aanpasssen (minimaal x-vierkante meter dak op het zuiden) is erg gewenst. Ik zie regelmatig nieuwbouwprojecten met een lessenaarsdak op het noroden gericht, dat doet echt pijn aan je ogen.
PhiRo

@Kweksma :
Ik hoor de NIMBY’s al brullen. Als mensen al actiegroepen opzetten voor windmolens die ze niet eens kunnen zien, dan denk ik dat een windmolen op ieder dak tot een opstand leidt.
Heb ik trouwens ook een oplossing voor, een ieder die zie tegen windmolens verzet krijgt geen stroom meer. Niet meewerken aan de oplossing, dan ook geen deel van het probleem meer …
Maar even serieus:

Er staan in Den Haag op sommige plaatsen Turby windmolens (Vertikale windmolens ) http://www.turby.nl/
Ze zijn niet klein (Ze steken zo’n 9 meter boven het maaiveld uit) maar ik kan er geen geluid aan ontdekken.Die zijn echt stil. Voor gewone huizen zijn ze te groot , maar op flats en appartementen, overheids en bedrijfs gebouwen passen ze prima.
Het is nu nog een pilot, maar Den Haag wil ze op vele gebouwen gaan plaatsen. Goed begin in ieder geval.
mechanieker

Voor de mensen die vinden dat het kabinet met dit rapport teveel verwacht van ‘goede internationale marktwerking’, besef wel dat we weinig andere keus hebben als klein, afhankelijk land.

We zouden wel zeggen dat – bij het kennelijk ontbreken van voldoende marktwerking – we onze defensie moeten uitbreiden in voorbereiding op het gewapenderhand verbeteren van deze marktwerking, maar kunnen we daar iets mee?

Dat neemt niet weg dat ik voorstander ben van uitbreiding en rationalisering van de westerse activiteiten in Iraq en omstreken. Er moeten veel meer troepen naartoe en de olieproductie moet snel en fors worden opgevoerd. We kunnen de VS dat klusje niet alleen laten opknappen, dat is laf en hypocriet. Eigenlijk moet die hele olieproducerende regio onmiddelijk onder internationale curatele worden geplaatst zodat de olieexport op peil blijft. Als de lokale ‘leiders’ (lees: dictators, zelfverrijkers en vrouwenmoordenaars) niet willen meewerken moeten ze overtuigend worden weggevaagd en vervangen door westerse puppets. Onder internationale curratele zou het bovendien de bevolking in die hele regio heel wat beter afgaan dan nu, maar dan moeten alle OECD landen een vuist maken en de dingen bij de naam noemen. Volgens mij is het draagvlak onder de westerse bevolking anno 2008 al heel wat beter dan het was anno 2004.
kweksma

@mechanieker

Lees alsjeblieft de stukken van Rembrandt over Saoedi Arabie. De productie KAN helemaal niet (ver) opgevoerd worden. Wat denk je dat er gebeurd als we (de oliegebruikers) alle soevereine landen in het midden-oosten trachten te bezetten (lees : de oorlog verklaren): een herhaling van de 1e golfoorlog tot de 10e macht : alle installaties in de hens en helemaal geen olie meer uit die regio.

Om onze kans op olieleverantie uit het midden oosten veilig te stellen, kan je je houding t.o.v. de regimes daar maar beter iets matigen, je trekt een wel erg grote broek aan!
mechanieker

@kweksma.

Ik heb het over Iraq. Het leidt het twijfel dat de productie in Iraq gemakkelijk binnen 1 of twee jaar naar 5mbs kan worden opgeschroefd, dat was namelijk de poroductie geweest in geval van geen oorlog. De nieuwe exploratie en inventarisatieslag geeft aan dat Iraq wel 350 miljard barrel aan reserves heeft, meer dan saudi. De productie zou zelfs tot 10mb/s kunnen worden verhoogt. Dit alles zal Rembrandt niet tegenspreken en heeft hij ook nooit tegengesproken. Aan jou de taak om alsjeblieft Rembrandt’s stukken te lezen.

Overigens, dat ik wellicht een grote broek aantrek is omdat ik verwacht dat er in de komende jaren in de westerse wereld geleidelijk een soort herhaling van Duitsland eind jaren 20′, begin ’30 zal ontstaan, oftewel hyperinflatie, economische ineenstorting, een politiek zwaai naar extreem rechts, etc, en dat daardoor de optie om ten strijde te trekken voor grondstoffen sterk naar voren zal komen.

Ik vind dat we op die ontwikkeling vooruit moeten lopen door zwaar in te zetten op voortdurende militaire overheersing van het midden oosten gebied, in samenwerking met andere olieimporterende landen. De tijd is er rijp voor, en er vallen toch al waanzinnige hoeveelheden slachtoffers wereldwijd t.g.v. de energie- en gerelateerde voedselcrisis dus we hebben niets te verliezen. Ja, we zijn bijna moreel *verplicht* om de olieproductie in de regio te garanderen, goedschiks, danwel kwaadschiks.
http://permacultuurnederland.org Douwe Beerda

Je moet toch ook helemaal niet meer fossiel willen, ik heb de docu gekeken en het is werkelijk tenenkrommend dat zonne-energie niet eens genoemd wordt. Duitsland heeft vanaf 2000 tot nu in 8 jaar tijd het voor elkaar weten te krijgen meer dan 14% duurzame elektriciteit op te wekken met hun regelgeving. Dat is bijna 2% per jaar. Dat overnemen zou al een mooie stap zijn.

Nederland blinkt werkelijk uit in incompetentie, ze kunnen niet eens afkijken en kopieren want zo makkelijk is het.

Niet alleen Econcern maar ook Solland Solar draaien topwinsten door onze omringende landen maar als je ze iets vraagt over Nederland beginnen ze spontaan te huilen. Of van der Hoeven is incompetent door domheid of er trekken nog steeds fossiele en grote bedrijven belangen harder aan het jasje van economische zaken dan de partijen die precies weten hoe ze duurzaamheid echt op de kaart kunnen zetten in Nederland, met wind, zon, en warmtewisseling.
http://home.planet.nl/~windsh/nieuws.html Jaap Langenbach

Uw berekening van de bijdrage van 10.000 MW windenergie in 2020 is wat pessimistisch (15-20%).
Voor 6.000 MW op zee kan gerekend worden met 3.500 volalsturen en dus 21 miljard kWh per jaar. Voor wind op land levert 4.000 MW a 2.500 vollasturen (huidige praktijk) 10 miljard op. Samen 31 miljard is 22% van de 140 miljard die door ECN en MNP voor 2020 verwacht worden.
mechanieker

@beerda, voor een van onze klanten heb ik onlangs gekeken naar de rentabiliteit van een windmolen puur voor het eigen elektriciteitgebruik van het bedrijf. De terugverdientijd viel enorm mee, namelijk 7 jaar inclusief onderhoud etc. Bij gebruik van een tweede-hands turbine (gereviseerd + garantie) was het zelfs 4 jaar.

Windenergie kan inderdaad niet concurreren met de kostprijs van grijze stroom, maar voor particuliere klanten die veel meer betalen dan de kostprijs is een windmolen zeer interessant, mits je er een vergunning voor krijgt natuurlijk, wat een ander verhaal is.
http://www.polderpv.nl polderjongen

@Douwe

mbt de vermeende “competentie” van CDA zegsdame van der Hoeven: forget it but. Zij leest gewoon van papier wat haar ambtenaren (de enige machthebbers op energiegebied in NL, inderdaad ernstig onder de plak zittend van de fossiele, en in verhevigde mate van de atoomboys) haar dicteren. Als haar “spontaan” iets gevraagd wordt, vervalt ze in onschuldig, niets toezeggende small-talk en algemene vaagheden.

Lees een gemiddelde kamerbrief van EZ met de handtekening van de op dat moment toevallig in dienst zijnde minister er onder (ik wens je veel succes, het is vaak om te janken zoveel manipulatie en grove leugens daarin staan), en je weet hoe de vlag er bij hangt. Diegenen die die brieven werkelijk schrijven, dat zijn degenen die decentrale opwekking van duurzame energie het liefst als een Nationaal Verbod zouden willen invoeren…

Let in de NOVA uitzending ook s.v.p. helemaal achteraan op die extreem ranzige, door genoemde brievenschrijvers aan van der Hoeven gedicteerde opmerking over “die vieze Duitse bruinkoolcentrales”. De superhyp0criete (des CDA’s…) van der Hoeven weigert het meest succesvolle ondersteuningsregime voor duurzame elektriciteit (geen subsidie, i.t.t. de SDE), van diezelfde “vieze” oosterburen (lees: EEG) zelfs maar in de mond te nemen, ze haten dat succesvolle systeem bij EZ. Wel accepteert ze smerige poederkoolcentrales van Duitse gigaondernemingen (RWE, E.ON) in ons eigen, arme, dichtbevolkte land. Jopie Wijn liep nog met voordeeltjes voor die kolencentrales te leuren, de …. (vul zelf in).

Het zijn allemaal marionetten, daar in Den Haag. Die bungelen aan de touwtjes van lieden wier naam wij niet mogen weten…

@Mechanieker:

Wanneer had je de volgende “Kristallnacht” gewenst?

Ik deel je bevlogenheid over het extreem kortzichtige platwalsen van andere landen zonder voor de gevolgen in te staan, ook al zitten we al lang midden in een energiecrisis van formaat, voor nulkommaniks. Ook al zitten d’r honderd oliedictators op de troon daar. Een verslaafde moet niet zijn dealer rippen. Die moet zichzelf van zijn verslaving afhelpen, desnoods met externe hulp. Cold turkey, indien de zachte methode niet blijkt te helpen…
http://www.guldenlijn.nl/windparken/mwiki Henk Daalder

@Mechanieker
De VS heeft meer dan 600 miljard dollar verschoten in Irak.
met dat geld hadden ze meer dan 100.000 windmolens van 3 MW kunnen bouwen op he tland in de VS en elders in amerika

Daarmee hadden ze dan voor ca 300.000 miljoen gezinnen gratis stroom kunnen opweken.
De amerikanen kennende hadden ze dan ondertussen talloze elektrische voertuigen geknutseld, om die gratis stroom weg te werken.
mechanieker

@polderjongen. Ik ben niet van het kortzichtig platwalsen, ik ben van de wellicht ietwat stoffig aandoende “invasie, verovering en assimilatie” school.

Ik onderken dat de *mens* de grootste bedreiging is van de mens en van de natuur, en dat de mens dus voorbestemd is om anderen mensen te weren, bestrijden of desnoods te onderwerpen. Dat is niet minder dan een essentieel, natuurlijk en tijdloos onderdeel van het volwaardig mens-zijn, zeker nu het olietijdperk ten eind is en we ons weer moeten richten op de onwrikbare implicaties van ons geografische lot.

64 jaar lang hebben de grote natiestaten tegenoverelkaar gestaan als glimlachende desperado’s met de hand losjes op de holster zolang het goud rijkelijk toestroomde zonder dat daar overdreven bloedvergieten voor nodig was. Maar nu klinken de eerste slagen van de dorpsklok, en als de twaalfde slag geslagen is zal na de jongste, oorverdovende uitwisseling blijken wie er deze keer overeind blijft staan. Vandaar dat ik zeg: sla nu toe, hard en beslissend in het voordeel van de westerse beschaving en onze kinderen.

@Daalder. Electriciteit interesseert me geen zier. Dat zal nooit zo’n probleem vormen, behalve als we de derde wereld oorlog niet buiten de landsgrenzen weten te houden. Electriciteit is echt een non-probleem, net als klimaatverandering, vergeleken met de olie. Het gaat altijd en uitsluitend om de olie. Niet alleen voor het legioen hersendode snurkers die elke ochtend in de file naar hun werk moeten, maar in de eerste plaats voor de gemechaniseerde cavelerie die ons moet beschermen, en in de tweede plaats voor de grote mobiele machines die onze wereld leefbaar maken en houden.
PhiRo

@Mechanieker :
Dat was wellicht zo in oude tijden, maar nu iedereen kernwapens heeft lijkt me een oorlog een wat gepasseerd station. Toegegeven, als er oorlog komt is het hele probleem ook opgelost. Dode radioactive vlaktes hebben geen behoefde aan olie.
De methode van overnemen en controleren werkte goed in de 19e/20e eeuw toen het westen superieur was in technologie, wapens en meedogenloosheid. Helaas hebben we dat overwicht allang niet meer. We moeten dus maar roeien met de riemen die we hebben.
Buiten dat trouwens, ook al zouden we “The Empire” herstellen, dan nog is de olie op een bepaald moment op. En begint de kermis weer van voren af aan. Erger nog, dan met 13 miljard mensen ipv 6,5 .
We hebben de vervangers nodig , ze zijn er , er moet alleen grof geld tegenaan, en een verandering in hoe we de wereld behandelen.
mechanieker

@PhiRo, op een kernoorlog mag het niet aankomen natuurlijk. Daar heeft niemand wat aan. Maar er zijn nog genoeg naties zonder kernwapens die staan te popelen om te worden veroverd. In het midden oosten heeft vooralsnog niemand kernwapens behalve israel. De verovering van die regio zal dus geen kernoorlog veroorzaken, mits de buit eerlijk wordt verdeeld onder de kernmogendheden. Dat lijkt me geen probleem. We vormen gewoon een OPIC (organisation of oil importing countries).

Het is verder een misvatting te denken dat we zomaar even vooruit kunnen lopen op het opraken van de aardolie. We moeten *eerst* alle economisch winbare olie nuttig toepassen *voordat* we overstappen op alternatieven die veel duurder zijn, anders schieten we onszelf met betrekking tot de internationale concurrentie gigantisch in de voet. Overstappen op iets dat veel duurder is dan aardolie is economische zelfmoord zonder weerga. Er moet dus *eerst* zekerheid zijn dat de olie inderdaad niet meer onder de break-even prijs kan komen die nodig is voor de economische rentabiliteit van de alternatieven. Met andere woorden, we moeten *eerst* ondubbelzinnig vaststellen dat peak oil daadwerkelijk achter ons ligt, zodat we niet – zoals na de vorige oliecrisis – massaal met onze ‘DUURzame’ bedrijfsmiddelen faillissement kunnen aanvragen. Niet nog eens.
PhiRo

Hi hi , leuke discussie dit

Kernwapens zijn niet echt ons grootste probleem in deze. Buiten het feit dat het nog maar te bezien is of Israel als enige die wapens heeft. (Iran is een goede kandidaat van een aantal “vermiste” ex-USSR kernkoppen in eigendom)
Laten we eens verder gaan in het idee van een bezetting van de OPEC door de OPIC….

Feit is dat je dan een lange bloedige bezetting voor de boeg hebt.
Als je nu al ziet wat een religieus geïnspireerd verzet in Afganistan en Irak kost…. Nu al is de oliewinning een lange strijd tegen facties, rebellen, regeringen en iedereen die verder Kalief wil worden ipv de Kalief.
Dat betekent dat we voor een x aantal jaar olie triljarden uitgeven aan bescherming van de olie-installaties en transport. Buiten de aanslagen op thuis doelen van infiltranten. Ik heb het dan nog niet eens over de mensenlevens aan beide zijden die hier verloren gaan.
Als je dat optelt bij de olieprijs dan kom je niet lager uit dan nu.
Dat is mijn berekening van hoe dat gaat. Ik wil je graag verwijzen naar het boek “How to make war” die je vertelt wat een full scale war kost.

Het tweede punt, dat van alternatieve energie, is imho ook anders te zien:
Wat drijft een prijs op ? Monopolie op de resources.
Als er alternatieven zijn is er concurrentie mogelijk en kan de prijs dalen.
Om nu alternatieve energie bronnen grootschalig te ontwikkeling wordt (en in sommige gevallen is) een concurrerende bron opgezet.
De prijzen van olie dalen dus door duurzame (alternatieve) bronnen. We kunnen nu geen vuist maken (oorlog sluit ik uit op bovenstaande argumenten) dus kan de OPEC, of iedere aanbieder, vragen wat hij wil. We hebben geen keuze. Als we die keuze wel hebben, dalen de prijzen.

Ene punt waar we beiden trouwens geen antwoord op kunnen geven is hoeveel olie er nu echt is en hoe snel we het op de markt kunnen krijgen.
Stel dat we nu echt op de peak zitten…. Dan heeft geen van de maatregelen die jij en ik opperen nog zin. En is duurzaam de enige optie. Als er wel snel heel veel olie op de markt komt en de prijs daalt. Dan kom je in de door jouw geschetste situatie uit dat de duurzame industrie ten gronde gaat.
Gegeven het feit dat de olie ook bij dat scenario eens op raakt is die ontwikkeling van techniek niet voor niets. De bedrijven gaan wellicht failliet (Gewoon ondernemers risico) De techniek is dan wel klaar en getest voor als het echt gaat spannen.

Mijn conclusie is eigenlijk dat we met duurzame technieken ontwikkelen eigenlijk niet stuk kunnen gaan. Ooit (misschien nu al) hebben we het nodig, en dan kan het maar beter helemaal af en werkend zijn. Als vervanging of als monopolie breker….
Lucas Kruijswijk

@mechanieker

Het is goed dat je zelf weer over de prijs begint. Oorlog is echt een vreselijke dure oplossing. Henk Daalder gaf het al aan.

Voor 500 a 600 miljard dollar, had je in combinatie met private geld, de helft van de Amerikaanse fossiele elektriciteitsvoorziening om kunnen zetten naar wind of zon.

Dan hou je een enorme berg kolen en gas over. Deze kun je vervolgens gebruiken om olie uit te maken. Eventueel kun je dit nog met stoom uit thermische zonne-energie solar-upgraden. Hier hoeft geen geld bij, omdat het al kosteneffectief kan.

Het kapitalisme is traag. De kolenprijs zou al hoger moeten zijn, als je de mogelijkheden om het om te zetten in olie mee neemt. Met die hoogte van kolen, zijn de duurzame alternatieven voor elektriciteit al goedkoper.

Verder, is 5% van de Amerikaanse olieconsumptie voor verwarmen. Dit kun je kosteneffectief oplossen met andere technieken (onder andere warmtepompen). Dit verlaagt de energierekening van de Amerikanen. Die 5% is 1 miljoen vaten per dag, is de helft van de Iraakse olie-export.

Al deze dingen zijn een fractie van de prijs van oorlog. De oorlog heeft Amerika als supermacht ernstig verzwakt, vergelijkbaar hoe het Romeinse Empire ten onder is gegaan. Rusland, China en Saudie-Aribie, kopen Amerika nu op. Europa moet niet hetzelfde gaan doen.

Lucas
http://www.guldenlijn.nl/windparken/mwiki Henk Daalder

@Mechanieker

Je mag elektriciteit oninteressant vinden, maar…

Wist je dat Noorse huizen vooral elektrisch worden verwarmd? Noorwegen leeft van de waterkracht, en ze wordenrijk van de export van olie en gas.

Dat elektrisch aangedreven auto’s, over 10 jaar normaler zijn dan mechanisch aangedreven modellen.
Dat veel mensen ook binnen 10 jaar zelf stroom opwekken, thuis of elders, en dat zullen willen verkopen aan de buren, of opslaan in hun elektrische auto.
Energie koop je straks alleen nog als je plotseling heel veel nodig hebt. Of nooit de moeite hebt genomen een zonenstroom installatie of stukje windmolen te kopen en je huis te isoleren.
mechanieker

@Phiro. Oorlog is niet duur, dat lijkt maar zo als je verkeerd rekent zoals men tegenwoordig altijd en overal graag doet. Het meeste geld gaat via de salarissen van de soldaten terug naar het vaderland. Oorlog is gewoon een overheidsinvestering.

Wat *duur* is, is olie van $150, en over 10 jaar $600-$1500!

@Henk Daalder, wist je dat in deze eeuw waarschijnlijk ongeveer 5 *miljard* mensen zullen sterven door honger, ziekte of geweld ten gevolge van dieoff? http://www.dieoff.org

Dat anders de CO2 emissie de komende 30 jaar uitsluitend zal stijgen? http://www.eia.doe.gov/oiaf/ieo/emissions.html

Dat het klimaatprobleem, voedselprobleem en energieprobleem dus al lang onbeheersbaar zijn geworden en over hun tipping points heen, conform de voorspellingen van de CvR?

Pas op dat je je niet van de wijs laat brengen door de ‘ontkenningsfase’ van peak oil bewustzijn. Ik volg dit onderwerp nu ongeveer 4 jaar, maar ik merk dat ik ook af en toe denk:

ACH GOD ZIJ DANK IK VERGIS ME HET KOMT VAST ALLEMAAL GOED!

Nee. Dood, ellende en verderf . Een legerkist stampend op een mensenhoofd. Dat is de toekomst en er moet nog veel gebeuren dus laten we scherp blijven.
Lucas Kruijswijk

@mechanieker

Als je met argumenten komt dat “men verkeerd rekend”, dan heb je geen echte argumenten meer.

Voor windmolens en thermische zonnecentrales geldt hetzelfde. Een groot gedeelte van het geld komt weer terug.

We kunnen beter van Europa een super-energie-efficient fort maken. Goed verdedigt en zeer zuinig met energie en grondstoffen.

Nu al gebruikt Europa veel minder olie per euro van het BNP dan Amerika of China, door onze hoge aczijnen. Daardoor is Europa veel competiever geworden nu de prijzen stijgen.

Lucas
mechanieker

Argumenten die elders breed worden uitgemeten laat ik buiten beschouwing. Windenergie en zonneenergie zijn manieren om een begin te maken met het klimaatprobleem op te lossen – ergens in de verte – maar hebben niets met de oplossing van peak oil te maken.

Een gemiddelde ingenieur in China verdient ca 250 euro per maand. Een ingenieur in europa minimaal 10 tot 20 keer zoveel. De EU kwakkelt erger dan de VS, zowat. China is nog steeds booming. Europa competitief?
Ark

Alleen al de 20 GW windenergie die in 2007 werd bijgeplaatst levert nu naar schatting 50.000 GWh stroom per jaar en spaart daarmee 450 PJ fossiele brandstoffen uit. Dat is het equivalent van 75 miljoen vaten olie ofwel ruim 200.000 vaten per dag. En inmiddels is in 2008 alweer meer dan 10 GW bijgeplaatst, goed voor nog eens ruim 100.000 vaten per dag.
mechanieker

@Ark. Elektrische stroom *is niet* equivalent aan aardolie. Het is dus zinloos om geinstalleerd wind- of zonneenergievermogen uit te drukken in ‘aardolieequivalenten’. Dit is een veel voorkomende en hardnekkige misvatting.

Terzijde: Het is een ding om tot de realisatie te komen dat we midden in een energiecrisis zitten. De volgende noodzakelijk stap is dat men begrijpt in wat voor *soort* crisis we ons precies bevinden. Wel nu: Het is (nog) geen electriciteitcrisis: het is een vloeibare brandstofcrisis. Het een heeft (nog)niets met het andere te maken, wil ik maar benadrukken.
mechanieker

Om even door te gaan met het neo-colonisme. Waarom zouden we niet onze jongens naar Zimbabwe sturen? Kunnen we iedereen een plezier mee doen. Er zijn vele winstgevende investeringsmogelijkheden in dat land. Volgens mij heb je het daar binnen 10 jaar op orde als je per jaar een of twee miljard uitgeeft om een paar honderduizen Zimbabwanen gericht aan het werk te houden. Nog een kwart miljard per jaar om de orde te handhaven en de ergste misdadigers te berechten. Dat geld komt uiteindelijk dubbel en dwars terug!
http://www.polderpv.nl polderjongen

Ik ruik “flaming”. Of is het toch een “troll”?

Oorlogen zijn om minder begonnen…

Misschien toch maar terug naar het onderwerp, dan?
Ark

@mechanieker. Je kunt roepen en *** gebruiken wat je wilt, maar duurzame elektriciteitsopwekking spaart fossiele brandstoffen uit en fossiele brandstoffen zijn in hoge mate uitwisselbaar. Als je goed gelezen had, zag je dat ik stel dat een bepaalde hoeveelheid fossiele brandstoffen equivalent is aan een andere hoeveelheid aardolie.
http://www.permacultuurnederland.org douwe

Er zit wel vooruitgang in de rapporten waar in 2002 zon pv uberhaupt niet werd genoemd, in 2005 het slechts 2 keer werd genoemd maar vooral als lastige energiebrond staat het dit keer in het rapport. Edoch de kwaliteit van dit rapport en de grootte en lengte is toch wel om te huilen. Ik blijf het maar roepen totdat we het hier hebben. Maar de EEG uit Duitsland is en korter, en bevat een eigen hoofdstuk voor alle echt duurzame oplossingen als zon, wind, warmtewisseling, etc. En het doet iets, het stimuleert namelijk duurzame energie. Kunnen we Den Haag niet coupen?
PhiRo

@douwe
Tsja, is er een politieke partij in Nederland die überhaupt vol voorduurzame energie gaat?
Even kort door de bocht:
SP en PvdA willen alleen nivelleren en niet investeren. VVD staat vol achter de olie/kolen/kern industrie. Voor CDA / CU is het geen issue, lijden is namelijk goed. Groen Links zeurt over plantjes en dode vogeltjes in windmolen wieken en heeft geen daadkracht, en wat D’66 betreft : Geen pijl op te trekken. TON en GW hebben het niet op het programma….
Ik zoek eigenlijk naar een Groen Rechts partij. Eentje die de Nederlandse economie groot kan maken met het groots inzetten en onderhouden van een duurzame economie….
guido

“Tsja, is er een politieke partij in Nederland”

Ik begin zelf steeds serieuzer over de partij voor de dieren na te denken.
guido

Een duurzame samenleving is waar je naar toe wilt. Deze partij heeft duurzaamheid erg hoog op de agenda staan.
PhiRo

@Guido :
Lijkt me de moeite waard om eens te bekijken. Zelf heb ik erg het gevoel dat ze een one issue partij is. Maar ik moet ook bekennen hun partijprogramma nooit gelezen te hebben…

In ieder geval moet de politieke oplossing bestaan uit een stroming die niet van de om de 4 jaar verkiezingen afhankelijk is. We zitten nu in een situatie dat de “wil van het volk” wel eens slecht uit kan vallen. Er zijn geen goedkope liters benzine meer en geen 30 euro vakantievluchten. Daar maak je geen electoraat mee. Het wordt tijd voor een 10 jaar durende vakantie van de democratie om een dictatuur van de duurzaamheid te vestigen.
En nee, ik heb geen antwoord op de vraag wie de dictator moet zijn en wie hem bewaakt. …
guido

“Zelf heb ik erg het gevoel dat ze een one issue partij is.”

Dat is ze ook. Dat neemt niet weg dat ze een duidelijke stellingname kent op andere terreinen:

“De sociale, economische en politieke gevolgen van deze toenemende druk op het wereldecosysteem zullen voor iedereen desastreus uitpakken.”

“Elke ontwikkeling die kans biedt op een meer duurzame samenleving zal moeten worden aangegrepen”

http://www.partijvoordedieren.nl/content/view/165

Naar mijn mening betekent dit vrij vertaald: De wereld gaat naar de klote en we moeten iets doen.

De problematiek waar we mee geconfronteerd worden ontstijgt het traditionele links/rechts denken.