De koude gasoorlog met Rusland
29 februari 2008. Bijdrage geleverd door Rembrandt Koppelaar.
Rusland dreigt wederom om de gastoevoer naar doorvoerland Oekraïne met een kwart te verminderen. Ze eist dat Oekraïne haar opgelopen schuld van 1.5 miljard dollar betaalt anders gaat de gaskraan op 3 maart dicht. Aangezien Oekraïne een doorvoerland is van aardgas naar de Europese Unie kan de situatie onstaan dat Oekraïne de gaskraan naar Europa dichtdraait om in haar eigen consumptiebehoefte te voorzien. Dit gebeurde begin 2006 tijdens de Russische-Oekraïnse ‘gascrisis’. De situatie tussen Rusland en Oekraïne speelt al veel langer, maar wordt steeds meer van belang wegens de slinkende Europese gasvoorraden.
Het bovenstaande incident is een storm in een glas water aangezien Oekraïne zeer snel haar schuld zal aflossen. Zelfs als het mocht komen tot het daadwerkelijk dichtdraaien van de gaskraan is er weinig aan de hand gezien de commercieële gasvoorraden van Europa op land in opslagsystemen die in geval van nood kunnen worden aangesproken. In het licht van de grotere ontwikkelingen op de gasmarkt van de afgelopen weken toont het incident echter wel dat de strategie van de Europese Unie om sterk op aardgas in te zetten vanuit klimaatbeleid een gevaarlijke keuze is. Zo gaat Rusland helpen 
met het ontwikkelen van het Iraanse deel van South Pars /North Dome, het grootste gasveld ter wereld met 10% van de gasreserves, wat ligt onder de bodem en water van Iran en Qatar. Ook de Chinese energiegigant CNOOC gaat meehelpen met de ontwikkeling van het veld, met vooruitzicht op Chinese levering. Europa valt hier buiten de boot vanwege de politieke situatie in Iran waardoor de Russische energiegigant Gazprom makkelijk deals af kan sluiten met het land. Tegelijkertijd tekende de Hongaarse Premier Ferenc Gyurcsany een overeenkomst met Gazprom voor het bouwen van de South Stream pijpleiding over de zwarte zee, voor extra gaslevering vanuit centraal-Azië via Rusland naar Europa. Dit ging zonder overleg met het Hongaarse Parlement en heeft de trekjes van een corrupte deal. Vooral omdat de voorwaarden van de overeenkomst niet bekend zijn gemaakt.
De kans dat het vanuit Europa gewenste alternatieve pijpleidingproject doorgang zal vinden wordt hiermee een stuk kleiner. Het gaat om de Nabucco pijpleiding die gas vanuit Centraal-Azië via Turkije om Rusland heen naar Europa zou moeten gaan voeren. De Nederlandse politiek vind Nabucco een prachtpoject en heeft goede moed dat de pijpleiding ook gerealiseerd wordt. Ze toont daarmee een gebrek aan kennis over de gaspijpleidings-oorlog die Rusland voert met de EU. Een van de pijpleidingen zal namelijk maar worden gerealiseerd aangezien er onvoldoende gasstromen op gang kunnen komen op korte termijn voor 2 pijpleidingen. Rusland zal alles in haar macht inzetten om ervoor te zorgen dat zij aan het langste eind trekt. In de woorden van de Russische President Vladimir Poetin volgens AFX Nieuws: ‘There’s always an alternative but it’s worse than cooperation with Russia. You can build two pipelines, you can build three. The question is what you pump through them.. ‘It’s very clear that the project we are proposing can be realised and has supplies guaranteed. If someone wants to dig up the ground and build a pipeline — go ahead, we don’t mind.’
Het omzeilen van Rusland in gasleveringen vanuit Centraal-Azië wordt met deze ontwikkelingen steeds moeilijker. Dat betekent dat Rusland door kan blijven gaan met het goedkoop opkopen van gas van ondermeer Turkmenistan, Kazachstan en in de toekomst Iran, en het veel duurder verkopen aan Europa. De politieke ontwikkeling loopt zo hoog op dat de Verenigde Staten zich begint te bemoeien met de situatie. De ondersecretaris van Buitenlandse Zaken van de VS Matthew Bryza zei: ”It’s European consumers that are paying the bills for shady middlemen to enrich themselves. That’s not in the U.S. national interest.” De alternatieven voor Europa zijn er nauwelijks doordat de groeispurt van de markt voor vloeibaar aardgas (liquified Natural gas = LNG) is opgehouden. De spelers op deze markt waaronder Qatar, Nigeria, Indonesië, Australië, Egypte, Yemen en Oman brengen onvoldoende nieuwe capaciteit naar de markt om aan de groeiende vraag te voldoen.
Dit gaat leidden tot een prijsexplosie na 2010 aangezien dan de Chinese gasimport vanaf dan explosief toeneemt. Van 150 miljard kubieke meter in 2010 naar 1000 miljard kubieke meter per jaar in 2020 (zie figuur links). In Europa duidden de scenario’s erop dat Europa 200%+ meer gas moet importeren in de periode tot aan 2020, van 197 miljard kubieke meter per jaar in 2006 naar meer dan 400 miljard kubieke meter.
Waar gaat dat gas vandaan komen voor al die groei richting 2020? Het blijkt nu al dat er onvoldoende gasstromen op gang komen in de periode tot aan 2012 en een hogere prijs dus in het verschiet ligt.
Volgens onderzoek van Deutsche Bank wordt van de capaciteit van import terminals van LNG in Europa maar 70% gebruikt. En dit zal verder inzakken naarmate 2010 nadert doordat er veel meer import terminals gebouwd worden dan er export op gang komt. In Nederland ondermeer een in Rotterdam en een in de Eemshaven. De capaciteit van deze terminals is nog maar voor de helft gedekt via gascontracten en men heeft moeite om de overige 50% te dekken.
Voor Europa betekenen deze ontwikkelingen dat we er niet vanuit kunnen gaan dat de afhankelijkheid van Rusland kleiner wordt. We moeten meer inzetten op het verbeteren van de banden met Rusland en het verminderen van het benodigde gasverbruik voor warmte en elektriciteit. In Nederland alleen al kunnen enkele gascentrales uitgeschakeld worden in de periode tot aan 2020 via het opvoeren van regelgeving voor energie-efficiëntie en besparing. Dat is zeer gunstig, aangezien het vrijkomende aardgas zodoende voor een hoge prijs ge-exporteerd kan worden. Met het vrijkomende geld kan een gedeelte van de de nieuwe energie-infrastructuur, bestaande uit ondermeer wind-energie, zonne-energie en het toepassen van CO2 afvang en opslag bij kolencentrales gefinancieërd worden, door de overheid en energiemaatschappijen.
Reactie's
-
zoeffirelli
-
http://www.integer-consult.com Paul 1
-
zoeffirelli
