• Home
• De Stichting
• Rapporten
• Media
• Archieven
• Donateurs
• Contact
• Forum

• Alternatieven
• Beleid
• Fossielen
• Klimaat
• Kort nieuws
• Video
• Vrij Woord

IEA: olievraag hoger dan aanbod

Recentelijk werd Aad van Bohemen, de Nederlandse directeur crisisbeheer van het Internationaal Energie Agentschap geïnterviewd door RTL-Z. Hieronder volgt het volledige transcript van dit ontluikende interview waarin van Bohemen spreekt over dreigende tekorten, blijvend hoge prijzen en de noodzaak om te besparen, meer te investeren in alternatieven én olieproductie.

Hoe serieus is de crisis op de oliemarkt?

“We hebben op dit moment wel een zorgelijke situatie, in de zin van dat er meer vraag is dan dat er meer aanbod is. Het is niet zo dat we in paniek moeten raken dat er een acuut tekort aan olie ontstaat. Opzich is er voldoende olie in de wereld. Er is productiecapaciteit die op de markt gebracht kan worden door de producerende landen. Dat moeten ze dan wel doen. Dus zorgelijk, maar ik zou zeggen geen paniek.”

Maar als er meer vraag is dan aanbod dan teer je in op je voorraden, hoelang kan het westen dat volhouden en China?

“Dat gebeurt nu inderdaad al bijna een jaar. Een jaar geleden heeft OPEC besloten om zijn productie terug te schroeven. Opzich kunnen ze dat dus weer omhoog doen. Dus die capaciteit is er nog steeds. Gedurende een jaar zie je dus al dat de vraag groter is dan het aanbod en dat de westerse landen op hun voorraden interen. Het laatste kwartaal is dat interen ook echt zichtbaar geworden in hogere prijzen. Dat kan dus door meer productie opgelost worden, maar dan moeten daar de producerende landen wel toe besluiten.”

Kunnen producerende landen dat wel? Een van de dingen die sommige analisten zich afvragen is of OPEC überhaupt de productie wel kan verhogen?

“Op korte termijn kan dat zeker, ze konden hem anderhalf jaar geleden terugdraaien. Ze kunnen hem ook weer omhoog schroeven. Maar we zien ook dat de vraag op de langere termijn blijft toenemen. Niet alleen in onze landen maar ook in andere landen, China, India. En daar zal niet alleen de reserveproductiecapaciteit voor op de markt gebracht moeten worden, maar ook nieuwe productiecapaciteit voor op de markt gebracht worden. Er zijn heel veel nieuwe velden in ontwikkeling. Nieuwe velden worden ontdekt en tot ontwikkeling gebracht. Waar wij ons wat zorgen over maken is of die tijdig op de markt gebracht worden, en of er voldoende wordt geïnvesteerd in nieuwe productiecapaciteit. Dus of er niet aan meer projecten gewerkt zou moeten worden dan dat er op dit moment gebeurt.”

Bent u optimistisch over de oliemarkt?

“Wij zijn niet optimistisch. We zien een gat in de toekomst tussen de vraag als we niks aan die vraag doen en de productie. Dus er moet iets gebeuren, of er moet meer geïnvesteerd worden in meer productie, of er moeten alternatieve energiebronnen worden gevonden voor olie, of we moeten onze vraag terugdringen. Het zal waarschijnlijk alle drie moeten gebeuren. Dat gaat niet vanzelf, het kan ook nog best wel eens van au gaan. Het kan best zijn dat we een periode ingaan waar prijzen nog wel eens even hoger zijn dan nu, voordat we de nieuwe oplossingen gevonden hebben. In de zin van optimistisch van het zal allemaal wel goed komen, nee.”

Wie gaan de problemen op de oliemarkt het hardst voelen, zijn dat de derde wereld landen?

“Helaas wel ja, de westerse landen zijn inmiddels zo rijk geworden dat we nauwelijks meer gevoelig zijn voor hoge olieprijzen. Pas nu, nu de prijs op 100 dollar ligt zien we een reactie van de vraag maar dan ook nog maar bescheiden. Terwijl in ontwikkelingslanden het energiebudget in het nationaal budget een veel groter aandeel inneemt. En die landen willen groeien en economische groei gaat nou eenmaal altijd gepaard met groei in het energieverbruik. Dus die landen zullen het nog veel harder voor hun kiezen krijgen dan wij.”

Wanneer gaan we meemaken in uw ogen dat er fabrieken niet meer zullen draaien omdat er geen brandstof is?

“Niet, dat gaan we niet meemaken. In die zin ben ik wel optimistisch, in de zin van dat de mens altijd wel zo slim is geweest dat wanneer zij voor nieuwe uitdagingen wordt gesteld dat ze daar oplossingen voor vindt. Met vallen en opstaan misschien, maar niet zodanig dat we een crunch krijgen dat er fabrieken stilgelegd moeten worden.”

U kent het fenomeen peak oil, wat zijn uw gedachten daarover?

“Peakoil is een theorie die zegt dat we nu ongeveer op de helft zijn van de olieproductie die in de grond beschikbaar is. En dat we dus niet meer kunnen produceren dan we op dit moment doen, dat het eerder zal gaan dalen. Wij geloven dat niet, wij denken dat we weten dat we nog niet op de helft zijn, dat er nog voldoende reserves in de grond zitten in gebieden die nog maar nauwelijks onderzocht zijn. Tot nu toe zijn alleen nog maar de gebieden onderzocht waar de olie redelijk eenvoudig te vinden was. We gaan steeds dieper in de oceanen zoeken we gaan steeds noordelijker zoeken boven rusland. Er wordt nog steeds nieuwe olie gevonden, en we kunnen dus echt nog wel een hele tijd olie vinden.”

Het begint toch nog wel het karakter te krijgen van een enorme wedloop, die je uiteindelijk verliest, op de lange termijn.

“Op de lange termijn raakt de olie op, het is een eindige grondstof. Dus op de lange termijn zullen we naar andere energiebronnen toemoeten. De vraag is hebben we voldoende tijd om die brug te slaan naar andere energie zoals duurzame energie, zonne-energie. Misschien voor the time being ook nog meer kernenergie dan we nu gebruiken. Je zou dat inderdaad een wedloop kunnen noemen, een race tegen de tijd. Zullen we op tijd die andere bronnen aangeboord hebben voordat de olie op is. Wat wij zeggen is dat dat niet zo snel zal gebeuren als die peak oil theorie waar u het zojuist over had voorspelt. We denken dat we meer tijd hebben. Dat wil niet zeggen dat we ons verder geen zorgen hoeven te maken. Zoals ik net uitlegde, er dreigt wel een tekort aan olie.”

We hebben nog niet zo lang geleden paginagrootte advertenties gezien van een aantal grote oliemaatschappijen in alle financieele kranten in de wereld. Waarin toch wel duidelijk werd gesteld dat we zoveel tijd hebben gedaan om de eerste helft op te maken en dat we binnen 30 jaar door de tweede helft heen zijn?

“Ja dat is een oliemaatschappij, er zijn andere oliemaatschappijen die wat optimsitischer zijn. het gaat natuurlijk om het totaalbeeld. Als je kijkt naar de westerse oliemaatschappijen, de voorraden die zij tot hun beschikken hebben, ja die nemen af. Zij worden niet altijd toegelaten tot de gebieden waar nog redelijk veel olie is, het Midden-Oosten, Rusland om naar nieuwe reserves te zoeken. Dus specifiek voor die maatschappij, of specifiek voor de westerse landen, zitten we eigenlijk al min of meer op het plateau van wat we kunnen produceren. Alles wat we extra nodig hebben aan olievraag zal dus uit het Midden-Oosten of Rusland moeten komen.”

Is het niet gevaarlijk voor het IEA om te anticiperen op olievondsten die nog helemaal niet zijn gedaan?

“Het is een ervaring die in de loop der tijd is opgebouwd en waaruit blijkt dat als je in nieuwe gebieden gaat zoeken dat je het daar ook wel weer kan vinden. Tot nu toe is dat ook steeds bewezen. In de jaren ‘80 begonnen we te zoeken in de Noordzee, daar gingen we op 100 meter soms wel 200 meter diep naar olie zoeken. Men noemde dat toen onconventionele olie. Tegenwoordig is het heel normaal om op dat soort dieptes te zoeken, 1000 meter is nu al heel normaal. Oliemaatschappijen zijn bezig om op 3000-4000 meter op de oceaanbodem te zoeken, en vinden daar nog steeds grote velden. Er is dus nog heel veel niet onderzocht, waar dus nog gevonden kan worden.”

Maar, hoe dan ook of er dan wel nieuwe olievelden zullen worden gevonden op 3000-4000 meter diepte of niet, er ontstaat krapte en de prijzen zullen dus over het algemeen omhoog gaan.

“Ja dat soweiso. Niet alleen vanwege schaarste maar ook simpelweg omdat het heel duur is om op zo’n grote diepte olie te zoeken. Dus een oliemaatschappij zal dat alleen doen als die beloont wordt met een fikse prijs. En dan hebben we het niet meer over de 10 a 20 dollar waar we het zes jaar geleden over hadden. Dan hebben we het over de 60 of 70 dollar die nodig is om dat soort risicovolle projecten tot ontwikkeling te brengen.”

We kijken nu naar een olieprijs van 90 a 100 dollar?

“Daar zit een premie op die naar onze mening wordt veroorzaakt door de tijdelijke schaarste waar we nu in zitten. Dit is niet een structurele olieprijs die nodig is om nieuwe projecten op de markt te brengen.”

Dit is het werk van speculanten wat nu gebeurt?

“Dat wordt gezegd, ik denk dat dat opzich wel klopt. Maar een gelegenheid die geboden wordt om te speculeren is de in onze ogen kunstmatige krapte die nu op de markt is door OPEC. Door onvoldoende hun productiecapaciteit op de markt te brengen.”

En die kunstmatige krapte heeft te maken met onvoldoende dollars?

“Ja ik kan niet in hun geest kijken van wat ze hiermee beogen. Als je de laatste uitlatingen ziet en je die moet geloven zijn ze zelf ook niet gelukkig met deze hoge olieprijs. Wat we nu voor het eerst zien het afgelopen kwartaal is toch wel vrij bijzonder. De wereldwijde vraag naar olie loopt terug, dat had OPEC niet verwacht dat hadden wij ook niet verwacht. Maar dat is wel een effect van deze hoge prijzen en ik kan me niet voorstellen dat OPEC daar gelukkig mee is. Dat de wereldwijde vraag gaat teruglopen. Want uiteindelijk, ze hebben veel olie die ze nog op willen pompen en verkopen. Bij deze hoge prijs gaan mensen zuiniger rijden, gaan minder rijden. Gaan ook harder zoeken naar alternatieven voor olie. Misschien nog wel harder dan OPEC zelf zou willen.”

Uw functie is hoofd crisisbeheersing, wanneer is het crisis voor het IEA?

“Als er een plotseling tekort is aan olie, dan hebben we het niet waar we het net over hadden, een geleidelijke onbalans tussen vraag een aanbod. Maar als er ergens een incident een oorlog of wat dan ook is en er is tijdelijk een tekort aan olie. Dan hebben wij mechanismes vooral strategische olievoorraden om in zo’n geval olie op de markt te brengen en het verschil tussen vraag en aanbod aan te vullen. Naargelang de grootte van zo’n tekort kunnen we dat een jaar volhouden, kunnen we dat twee jaar volhouden. Er zijn in ieder geval heel veel strategische voorraden. Maar ze zijn niet genoeg om in lengte van jaren een gat tussen vraag en aanbod te dekken. En daarom zullen we ze in de situatie van zo’n geleidelijke onbalans ook niet gaan inzetten.”

Naarmate de olieprijzen stijgen en de energiehonger van de grootmachten in de wereld groter wordt. Zien we die grootmachten zich ook steeds agressiever opstellen. Hoe ziet u Europa zich handhaven in zo’n wereld?

“Opzich is dat van alle tijden. Dat energiepolitiek en geopolitiek dat die met elkaar verweven zijn. Daar is een prachtig boek over geschreven hoe dat al aan het einde van de 19de eeuw speelde. Hoe de 1ste en 2de wereldoorlog uiteindelijk door de energiesituatie zijn beslist. Dat heeft altijd al gespeeld. Voor Europa specifiek, we hebben gelukkig nog aardgas wat gas, we hebben niet veel olie meer. De Noordzee raakt leeg, betekent dus dat we meer en meer afhankelijk zijn van importen buiten Europa. Opzich is dat helemaal niet erg, de wereldhandel bestaat eenmaal uit het feit dat er van het ene product op plaats A meer is dan op plaats B en dat het daartussen verhandelt wordt. We telen hier ook geen koffie maar we drinken het wel. Dus opzich is dat geen reden voor zorg, waar je wel natuurlijk in moet investeren is in goede relaties met die landen waar de energie dan zit. En daar valt voor Europa zeker een rol te spelen richting Rusland, richting de Kaspische regio en het Midden-Oosten. Om te zorgen dat we goede relaties hebben met die landen.”

Reactie's