Q&A deel 4: Energiescenario, Technologie & Risico

27 september 2007. Bijdrage geleverd door Rembrandt Koppelaar.

aspo_conf.pngDe vragen van onze reaguurders opgepikt van de experts op de afgelopen ASPO conferentie verschijnen deze week. Elke dag verschijnt het antwoord op een van de vragen.

Piet: “welk energiescenario biedt hoop op een technologische wending met de minste risico’s voor de samenleving?”

De enorme uitdaging die voor ons staat, bestaat uit het opvangen of managen van de aankomende lange afname van aardolieproductie en het voorkomen dat de 2 graden grens van klimaatverandering bereikt wordt. Afhankelijk van de technologische ontwikkeling waardoor alternatieve energiebronnen sneller opgeschaald kunnen worden, zal de nieuwe wereld die ons voorstaat gevormd worden. Als zij te traag verloopt, zal dat tot grote ontwrichting en economische destabilisatie leidden. Dat we te laat begonnen zijn met de transitie is wel duidelijk. Daarom is het belangrijk om tijd te winnen en het risico welke beide uitdagingen bieden in te perken. Dat vereist een combinatie van technieken die nu al beschikbaar zijn, we kunnen niet wachten op verdere technologische ontwikkeling maar moeten nog veel meer investeren, indien nodig ten koste van andere delen van onze economie. Dat was de hoofdboodschap die onderstreept werd door vele presentaties op de afgelopen ASPO conferentie in Cork.

Op welke technieken geïnvesteerd moeten worden, daar verschillen de meningen sterk over. Zelf was ik zeer onder de indruk van de presentatie van Lord Ron Oxbourgh, ex-voorzitter van Shell, Hij opende de tweede conferentiedag, met een breed overzicht van de technieken die hij als kansrijk ziet. Qua vloeibare brandstoffen denkt hij met name aan biobrandstoffen & elektrisch transport. Op het gebied van elektriciteitsproductie denkt hij vooral in termen van steenkolen & hernieuwbare energie. Hij meldde dan ook dat het essentieel is dat we de ondergrondse opslag van koolstofdioxide, het belangrijkste broeikasgas, ontwikkelen. Globaal gezien zal het verbranden van steenkool namelijk niet ophouden. Het gevaar hiervan is echter, zoals directeur van Solar Century Jeremy Leggett in zijn persoonlijke verhaal verwoordde, dat de wereld carbon capture and storage (CCS) als een droomtechnologie gaat beschouwen. Een droom waardoor er te weinig geïnvesteerd zal worden in alternatieve energie omdat men denkt dat we “toch wel door kunnen gaan met de resterende steenkoolvoorraden”. Bijkomend probleem is dat er ook te weinig geïnvesteerd wordt in Carbon Capture & Storage zelf, volgens Jeremy Leggett. Dat werd ook duidelijk uit het verhaal van Gareth Roberts, de CEO van Denbury Resources, een independent oliemaatschappij uit Texas. Zij zijn gespecialiseerd in het opslaan van CO2 in olie & gasvelden, en zien dat de energiemarkt uitgaat van te lage olieprijzen, waardoor CCS niet van de grond komt. Vooral de grote oliemaatschappijen werken niet mee en zijn te afwachtend, doordat ze in hun scenario’s uitgaat van blijvend lage olieprijzen.

Het hoofdthema is als ik het in één zin zou samenvatten, dat we – onze energiebehoeftes, of het nou gaat om warmte, elektriciteit uit transport, in de toekomst gaan dekken uit elektriciteit gehaald uit hernieuwbare energiebronnen en relatief schone steenkool in combinatie met een oorlogsinspanning aan besparing en energie-efficientie. Biobrandstoffen moeten ook een rol spelen, maar gezien de landbouwsituatie in de wereld denk ik dat we momenteel te hard van stapel lopen. Op dat gebied zijn nog sterke doorontwikkelingen nodig, in plaats van implementatie op enorme arealen welke nu plaatsvindt. Aan wind en zon is er geen gebrek. Zeer positief was in dat kader het verhaal van Eddie O’Conner, de CEO van Airtricity de Ierse windenergiegigant met 4000 megawatt aan geïnstalleerde capaciteit. Hij is sterk aan het lobbyen voor het Europese Supergrid, waarmee diverse windmolenparken over heel Europa gekoppeld zullen worden zodat de fluctuaties in opgewekt windenergie heel goed opgevangen kunnen worden. Naar zijn zeggen begint Europa nu warm te open voor dit idee. Hij wordt uitgenodigd door diverse Europese politici en collega bedrijven die het plan ondersteunen.

De waarschijnlijkheid dat de investeringen op tijd van de grond komen door overheden en bedrijven is denk ik alleen niet erg hoog. Als burgers zouden we het heft in eigen handen moeten gaan nemen, denk ik nu. Dat sluit goed aan bij de spreuk “the rubber lets the road at the local level” welke in Cork uitgesproken werd door Debbie Cook. Zij is bezig om Huntington Beach City te Californië, waar ze de voormalige burgemeester van is, een van de duurzaamste steden van de wereld te maken. Door sterk in te zetten op het lokale niveau van het stadsbestuur waar ze grote streden maakt. Een van de zaken waarop ingezet is is een stadsbrede “Energy Audit” waar letterlijk alles doorgelicht is op het gebied van energie. Zo kwamen ze erachter dat het ophalen en wegbrengen van afval een van de meest energieverslindende kostenposten is, stukken erger dan het normale verkeer van alle andere gemeentediensten. Voor sommigen zal dat idee niet ver genoeg gaan, voor hun is het idee van de transition townsvan Rob Hopkins erg aanlokkelijk. Zijn werken in diverse steden aam het robuust maken van de economie tegen peakoil, klimaatverandering & een mogelijke recessie van de wereldeconomie, door de fundamenten van de lokale economie te verstevigen. Dat kan door veel van de activiteiten die nu gebeuren via het verslepen van grondstoffen op een lokaal niveau te laten gebeuren.

Reactie's

  • http://www.integer-consult.com Paul Metz

    Informatief verslag. Het woord “oorlogsinspanning” spreekt mij aan, maar lijkt Rembrandt’s eigen samenvatting. Of is de term ook gebruikt door een of meer sprekers ?

    De nodige transitie vergt inderdaad een oorlogsachtige aanpak om veel meer snelheid te krijgen dan de vrije markt nu oplevert. De oliepiek consensus van ASPO is nu 2012 en met weinig meer vaten per dag van nu. Dus de huidige grote tekorten nemen verder toe, economische stagnatie en ontwrichting in steeds meer ontwikkelingslanden vragen om alle hens aan dek. Dat inzicht ontbreekt nog, ook na deze ASPO conferentie.

    De spreuk van Debbie Cook begrijp ik niet en er zijn ook in Europa gelukkig heel wat gemeentes die zich van een duurzame energie voorziening proberen te voorzien.

  • Ark

    @Rembrandt, Paul, ik moest ook even naar UsingEnglish.com:
    Where the rubber *meets* the road is the most important point for something, the moment of truth. An athlete can train all day, but the race is where the rubber meets the road.

    CCS heeft ook nog het probleempje dat het pas vanaf 2020 op grote schaal beschikbaar is en nu al wordt gebruikt als vijgeblad om bijv. in Nederland eens een paar grote kolencentrales neer te zetten, “voorbereid op CCS”, ofwel met een stukje grasveld waar de benodigde apparatuur later gebouwd zou kunnen worden.

  • Rembrandt

    @Paul,

    De term oorlogsinspanning is gebruikt door Michael Meacher en als ik me niet vergis ook de Ierse minister voor energie, Eamon Ryan.

    “The rubber meets the road at the local level” gaat over dat we lokaal aan de slag moeten en niet afwachten op regelgeving van de JP’s en Bushes van deze wereld.

  • http://cspxpv.spaces.live.com/ Victor Luijtjes

    Naar mijn idee kan om te beginnen, als men dat supergrid toch gaat leggen deze gelijk doorgetrokken worden naar de Sahara. Het installeren van CSP-velden, die kostentechnisch al aardig richting concurerend (7.5EurocentkWh) gaan zullen daarmee een boost krijgen. Hiernaast zijn ze met CSP technieken CO2 arm te produceren.
    Alleen voor windmolens zou ik een gimiste kans vinden. Wat ik wel van het HVDC-grid begrepen heb is dat hij duur zal worden en de stroomprijs vanuit bijvoorbeeld de Sahara opdrijft tot 0.40Eurocent kWh. dat is gelijk weer een heel ander plaatje waar we tegenaankijken. Maar kwa CO2 toch redelijk hoopvol.

    Het alternatief zonnepanelen zou t.o.v. het supergrid nu al in economische zin voordeliger zijn. Als we er van uitgaan dat het wagenpark electrisch gaat dan kan daar een groot deel van de onregelmatigheid van de windmolenlevering in opgeslagen worden. Ook als de wagen niet gebruikt word kan hij energie opslaan en leveren aan het net, net zoals het uit komt.

    Een oorlogsinspanning op twee vlakken zou geen kwaad kunnen. Hier de huisvrouwen de zonnepaneelfabrieken in en legereenheden die uitgezonden worden de Sahara in om CSP- installaties in elkaar te zetten.

    Nu alleen nog wat zuiniger aan allemaal tot we het punt van moeten minderen weer voorbij zijn.

  • Bart

    @Victor

    Helemaal eens dat die (HVDC) Supergrid maar beter gelijk doorgetrokken kan worden over heel Europa richting de Sahara.
    Dit is belangrijk voor de ontwikkeling van duurzame elektriciteit in het algemeen, omdat deze energiebronnen niet overal in gelijke mate aanwezig zijn en in het geval van wind en PV ook periodiek van aard zijn. Een Supergrid kan vraag en aanbod over het continent beter in balans brengen en kan fluctuaties in het aanbod van periodieke duurzame bronnen veel beter opvangen dan nu het geval is binnen nationale systemen (d.m.v. een Supergrid zou de penetratie van windenergie in Europa zonder grote problemen opgevoerd kunnen worden tot 25-30%).

    Tot slot wil ik nog wel even opmerken dat de cijfers die je noemt voor CSP-stroom en voor het transport van elektriciteit niet juist zijn. Op dit moment liggen de kosten per kWh voor CSP stroom in de woestijn op zo’n 11-13 €cent en in Zuid-Spanje op zo’n 16-17 €cent. Echter als deze technologie wordt doorontwikkeld dan zou het in 2020-2030 elektriciteit kunnen leveren tegen een prijs van 4-6 €cent per kWh, zeer concurrerend dus. Het transport van elektriciteit over een HVDC-grid kost slechts zo’n 1-1,5 €cent voor een afstand van 5000 kilometer. Het transporteren van elektrciciteit van de Sahara naar Noord-Europa zal de stroomprijs dus zeker niet gigantisch opdrijven. Een veel groter probleem is dat de ontwikkeling van de energiesector in Noord-Afrika ver achterligt bij die in Europa. Deze landen lijken nog lang niet klaar te zijn voor de grootschalige implementatie van een nieuwe technologie als CSP. Pas wanneer CSP vanuit marktprijzen gerekend concurrerend wordt met fossiele technologieen zal deze ontwikkeling waarschijnlijk sneller gaan. Als Europeanen moeten we ons dus serieus af gaan vragen hoe we kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de Noord-Afrikaanse economie en hun energiesector. Dit vraagstuk is nog lang niet opgelost. De EU is momenteel nog nauwelijks serieus met dit probeem bezig. Binnen de EU lijkt men voorlopig nog vooral bezig met de liberalisering van de eigen nationale energiemarkten, die nog steeds te langzaam verloopt.

  • http://cspxpv.spaces.live.com/ Victor Luijtjes

    @Bart

    De CSP-prijs heb ik uit een document waarin de Fresnel werdt onderzocht. Inclusief verzkering, arbeidskosten(naar Egyptische normen) enz. kwam de prijs op 7.5Eurocent/kWh. Maar de 11 tot 13 cent wil ik ook graag van je aannemen. Waat je toevallig ook waar ik zoiets over het HVDC netwerk kan vinden?

    http://www.spg-gmbh.com/UserFiles/File/PDF/Fresnel_trough_cost_compare.pdf

    Ik ben een tijdje bezig geweest met de stelling “energieverslindende industrie naar de Sahara” en daar direct aansluiten op de CSP. Wat kwa CO2 uitstoot wel klopt dat die het veel scheeld, en je kan direct beginnen met bouwen maar er zitten ook maars aan. Waaronder personeelsomstandigheden daar en de werkgelegenheid die die industrie hier brengt. Zo’n HVDCnetwerk scheelt je een verhuizing maar is op zich ook een omvangrijk project waar maar een beperkte hoeveelheid energie door kan. Toch als je kijkt hoeveel groundbased PV zo’n netwerk Nederland scheeld. Zitten we nog met het tijdsbestek waarin alles kan plaats vinden. Als er gelijk begonnen wordt met bouwen ok, maar het kan nog tientallen jaren duren voordat men op gang komt tewijl hij kwa zonne-oplossing de goedkoopste vorm is.
    Ik hoop dus eigenlijk dat het op twee fronten aangepakt wordt. Autonome initiatieven die CSP daar al aantrekkelijk maken en initieren en de bouw van het grid waarop ze later kunnen worden aangesloten.
    Hiernaast moet niet alleen het stroomnetwerk in Afrika een opknapbeurt krijgen. De netwerken hier kunnen ook nog veel economischer en gaan daarmee anders functioneren, ingesteld op het decentrale opwekken(windmolens/zonnepanelen/CSP) en naar ik aanneem het laden van autoaccu’s.
    Nu nog nog de mensen zover krijgen dat ze ook al toekomst gericht gaan kijken naar het aanschaffen van electrische hybrides, ledverlichting, zonnepanelen enz enz zodat ook van die kant een verandering in gang gezet wordt richting steeds verder besparen. Want je maakt mij niet wijs dat iedereen al zijn gloeilampen heeft vervangen terwijl dat toch eigenlijk de eerste stappen zijn.

blog comments powered by Disqus
Creative Commons License