Browse > Home / Blog article: Goedkope CO2 opslag in Rotterdam

Goedkope CO2 opslag in Rotterdam

25 juni 2007. Bijdrage geleverd door Peter Polder.

Het kabinet Balkenende IV heeft afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen met 30% te verminderen in 2020 in vergelijking met het referentiejaar 1990. Rotterdam heeft daarbij aansluitend een doelstelling geformuleerd om haar eigen uitstoot met 50% te reduceren in 2025. Meer dan de helft van de Rotterdamse reductie zou moeten komen uit het afvangen en ondergronds opslaan van CO2. Dit is een relatief nieuwe techniek vooral gericht op het vermijden van CO2 uitstoot van kolencentrales. De geproduceerde CO2 tijdens het verbrandingsproces wordt afgevangen bij de kolencentrale door dure chemische processen. Vervolgens wordt zij getransporteerd per pijpleiding naar een verlaten olieveld, gasveld of zoutlaag waarin de CO2 geïnjecteerd wordt zodat zij honderden zo niet duizenden jaren onder de grond blijf en dus niet bijdraagt aan klimaatverandering.

EOR en CO2 opslag

Deze relatief nieuwe techniek staat alleen nog in de kinderschoenen. Er is nog geen enkel project op de schaal van een energiecentrale waar CO2 afgevangen wordt om ze ondergronds op te slaan. Des te opmerkelijker is het daarom dat de milieudienst Rijnmond denkt dat de techniek in Rotterdam veel sneller en goedkoper toegepast kan worden dan toe nu toe gedacht. Zij heeft berekend dat een prijs per ondergronds opgeslagen ton CO2 van 24 euro mogelijk is. Normaal worden de kosten boven de 40 euro per ton geschat. De kosten bestaan vooral uit de inzet van extra energie die nodig is om de CO2 af te vangen en vloeibaar te maken onder hoge druk zodat ze geschikt is voor transport. De lage prijs verwacht door milieudienst Rijnmond is mogelijk door de inzet van restwarmte als energie voor het afvangproces. Restwarmte die omringende bedrijven nu niet gebruiken waardoor Milieudienst Rijnmond aanneemt dat deze gratis, op de benodigde infrastructuur na, voor de afvang ingezet kan worden. Of de individuele bedrijven hiermee akkoord gaan moet echter nog blijken. In de rapportage wordt aangegeven dat er geen onderzoek is gedaan naar de capaciteit en bereidheid van levering van bedrijven.

Het project zou rendabel moeten worden door een vaste inkomstenstroom uit de verkoop van CO2 emissierechten. De prijs voor de uitstoot van een ton CO2 ligt op die markt momenteel tussen de 20 en 26 euro. Daarmee komt het opslag en afvang project bij de lage prijs binnen handbereik, maar mochten de kosten hoger uitvallen doordat bijvoorbeeld restwarmte niet gratis beschikbaar is, dan wordt de financiering moeilijker. Ook is het plan sterk afhankelijk van de prijsontwikkeling op de CO2 markt welke lastig te voorspellen is. Deze markt is sterk afhankelijk van politieke onderhandelingen. Zo is het de vraag of luchtvaart in het systeem wordt opgenomen, of meer landen buiten de EU mee zullen doen, hoe de emissierechten verdeelt gaan worden enzovoorts. Tevens is het afwachten of afvang en opslag van CO2 binnen het handels systeem van het Kyoto protocol opgenomen wordt als volwaardige mogelijkheid.

Maar er zouden ook nog extra variabele inkomsten vergaard kunnen worden volgende de Milieudienst Rijnmond. Door het naar boven brengen van extra olie (Enhanced Oil Recovery = EOR) en gas (Enhanced Gas Recovery = EGR) dankzij injectie van CO2. Deze techniek wordt volop toegepast als het gaat om aardolie, met name in de VS. Voor aardgas is zij echter niet interessant omdat het meeste aardgas al uit het veld gehaald wordt. Dat betekent dat de injectie zich vooral buiten het Nederlandse continentaal plat zal moeten afspelen. Per ton geinjecteerde CO2 in een daarvoor geschikt olieveld kunnen er 2 vaten (1 vat = 159 liter) aardolie extra gewonnen worden. Daarmee komen de inkomsten bij een olieprijs van 30 dollar per vat neer op 45 euro per ton CO2. Deze inkomstenstroom is echter zeer wisselvallig, doordat de periode van extra winning door EOR in een offshore olieveld zich beperkt tot enkele jaren. Daarmee zullen er meerdere velden aangesproken moeten worden. Ook is haast geboden. Een aantal van de olievelden die geschikt zijn voor EOR zullen al in de periode 2008 tot 2012 afgesloten worden. Het merendeel is tegen 2018 niet meer beschikbaar.

De inkomsten van het project zijn door deze onzekere factoren niet gewaarborgd en te afhankelijk van de politieke ontwikkelingen. Daarom is er doorlopende steun nodig van de EU of de Nederlandse overheid in tijden van nood om onoverkomelijke financiële problemen te voorkomen.

Bijdrage geleverd door Peter Polder · Gearchiveerd onder Kort nieuws 

Reactie's

  • Zonnecellen in Nederland leveren per Watt 0,75 kWh per jaar of 18,75 kWh in 25 jaar.
    .
    Elektriciteit thuisbezorgd kost ca. 0,7 kg CO2 per kWh
    .
    Zonnecellen besparen dan per Watt 18,75 * 0,7 = 13,13 kg CO2.
    .
    Bij een prijs van 1 Watt per euro besparen zonnecellen 13,13 kg CO2 per euro. Of: 76 euro per ton CO2.
    Bij een prijs van 2 Watt per euro dalen de kosten naar 38 euro per ton.
    Bij een prijs van 4 Watt per euro dalen de kosten naar 19 euro per ton.
    .
    De kosten van CO2 opslag worden geschat op 40 euro per ton. Maar dan hebben we het over ONBEWEZEN technologie.
    .
    Bovendien is er in die prijs geen rekening gehouden met maatschappelijke onrust. Het bezweren van de angsten van bewoners, het maken van bezwerende rapporten, de daling van de huizenprijzen in de buurt van CO2 opslag, al dat soort kosten zijn niet meegerekend.
    .
    Op dit moment is de CO2 besparing per euro bij CO2-opslag niet echt gunstiger, dan wanneer men die euro's in zonnecellen steekt. In 2015 is investeren in zonnecellen veel gunstiger.
    .
    De geschatte kosten van CO2-opslag gaan uit van grootschalige opslag. Zover zijn we nog lang niet. Voordat men klaar is met experimenteren is CO2-opslag gewoon veel duurder dan zonnecellen. Doorgaan met CO2-opslag is daarom gewoon diefstal van de belastingbetaler.
    .
    De prijs van CO2 is gekoppeld aan de prijs van zonnecellen. Dalen de prijzen van zonnecellen, dan daalt ook de prijs van CO2-besparing. Op het gebied van zonnecellen is een revolutie op komst. Denk bijvoorbeeld aan printbare zonnecellen, maar ook aan schaalvergroting.
  • Zaterdag 160808:
    ALS UIT EEN RAMPENFILM
    In de lakfabriek van de firma Dyrup in Mönchengladbach vatten spaanders en karton vlam. Een pas geïnstalleerde, ultra-moderne CO2-blusinstallatie treedt in werking. De uitstromende CO2 dooft de brand, maar het ventiel bleef openstaan. De volledige inhoud van de CO2-tank werd geloosd. Het gevaarlijke gas, reukloos én onzichtbaar, verspreidde zich in de omgeving.
    Buurtbewoner Michael Feldges: “Plotseling blafte onze hond en sprong op. Toen ik met haar naar buiten ging, begon Laika te wankelen. Ik draaide me om, pakte mijn twee jonge kinderen en vluchtte van de fabriek weg”.
    Bouwvakker Bernd Wintzen: “Toen de motor van mijn vrachtwagen stopte, stapte ik uit. Plotseling had ik geen lucht meer. Ik ben neergevallen en kwam pas weer bij in een zuurstoftent”.
    Zo dicht was de gaswolk, dat de motoren van de eerstaankomende brandweerwagens afsloegen. Zes brandweerlieden zonder zuurstofmasker vielen meteen neer. Maar voordat de hulpverleners de bewoners van de wijk Güdderath konden bereiken had het gas hén al bereikt. Degenen die uit het raam keken, zagen mensen op straat plotseling ineenzakken. Een motorrijder kwam tot stilstand en viel om met zijn motor. Ook automobilisten zakten achter het stuur in elkaar of vielen bij het uitstappen op straat. Deze berichten werden door de politie bevestigd.
    Ter plekke moesten meerdere mensen ge-reanimeerd worden. Minstens 107 mensen met ademhalingsproblemen moesten ter plekke worden behandeld. In het plaatselijke ziekenhuis werden 19 mensen opgenomen, één persoon ligt op intensive-care. Een noodarts: “Dat was op het kantje”. Ongeveer 500 hulpverleners van brandweer, politie, Rode Kruis enz waren snel ter plekke. De omgeving in een straal van 2 kilometer rond de fabriek werd afgezet. Uit de omliggende 50 woningen werden de bewoners ge-evacueerd. Er kwamen twee helicopters aan te pas om wat CO2 weg te blazen het was windstil. Brandweerlieden gingen later de deuren langs om de woningen vrij van CO2 te blazen. Een afslag van de A 61 werd afgesloten, het plaatselijke treinverkeer stilgelegd.
    Het is m.i. te danken aan een snelle erkenning van het probleem, de krachtdadige en massale inzet van hulpverleners dat dit “ongeval” niet een echt grote ramp werd. In een dichter bevolkt gebied als Nederland ( bij een minder goed-georganiseerde hulpverlening) zou dat wel eens anders kunnen zijn. Bovendien gaat het bij Shell-Pernis en bij de plannen van Rotterdam om een zeer groot volume van 99% zuiver CO2 en een zeer lang leidingtraject. Al een klein gaatje van 5 millimeter ergens in een CO2-transportleiding kan er de oorzaak van zijn dat mensen in een omtrek van 100 meter binnen 2 minuten sterven.
  • Greenpeace bracht het rapport FALSE HOPE uit: een eye-opener.
    Meer over CO2-onzinnigheden is te vinden op het web-log OVERDRACHTELIJK.

    Er is m.i. nog maar één proefproject voor CO2-injectie over: dat van SHELL om onder de woonwijk Carnisselande bij Barendrecht hun afval te pompen.

    CO2 ontstaat daar bij de productie van WATERSTOF. Heel veel.
    Nu zou men zich moeten afvragen WAAROM zoveel H2 en dus CO2?
    En kan dárt niet wat minder?
  • @ Bert

    Ik vind je wel heel erg negatief. Ik denk inderdaad ook dat het idee is om het niet in Rotterdam op te slaan maar opslagruimte in de Noordzee te benutten.
  • Rembrandt
    @Bert

    Het idee is ook niet om het in Rotterdam op te slaan maar in oude olie & gasveld en aquifers op de noordzee.
  • Bert Beirinckx
    Onder de grond CO2 stockeren is pure onzin.

    Rotterdam kan volgens verschillende bronnen maximaal 20 miljoen ton stockeren. Per jaar wordt er 33 miljoen ton uitgestoten in de Rotterdamse haven en aanverwante industrie.

    Dus na een dikke 7 maanden heb je opnieuw hetzelfde probleem.

    De enige oplossing is ofwel een stel wetenschappers aan het werk zetten om kunstmatig fotosynthese toe te passen (wat planten doen) aan een extreem veel sneller tempo dan bomen en planten, ofwel de infrastructuur en wereldbevolking met 70-80% inkrimpen en de vrijgekomen ruimte teruggeven aan de natuur.

    Maar dat laatste hoor ik nog niemand verkondigen, hoewel het de enige enigszins haalbare oplossing is. De mens probeert al jaren kunstmatige fotosynthese toe te passen, tevergeefs.

    De wereldbevolking MOET dus kleiner. Als wij het niet doen, zal het wel op een andere manier verlopen. Enjoy the ride...
  • Bart
    @Peter

    Het zou slecht zijn als investeringen in de ene technologie ten koste gaan van investeringen in andere technologieen. Er moet simpelweg in allebei voldoende geinvesteerd worden.

    In de praktijk lijkt het er echter wel vaak op dat investeringen in bijv. CO2-afvang en -opslag en energy efficiency ten koste gaan van investeringen in duurzame energie. Het probleem hiervan is dat de positie van fossiele opwekkingstechnologieen t.o.v. duurzame technologieen zoals zon en wind versterkt wordt. Dit versterkt vervolgens alleen maar weer de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Dit kan uiteindelijk natuurlijk niet de bedoeling zijn.

    Nogmaals, investeringen in CO2-afvang en -opslag en energy efficiency moeten niet direct ten koste gaan van investeringen in duurzame energie. Investeringen in duurzame energie moeten sowieso omhoog en zijn uiteindelijk veel belangrijker.
  • Als de prognoses van DCRM kloppen wordt het inderdaad rond de 2 cent extra per Kwh. Ik betwijfel alleen of dat op de korte termijn haalbaar is. Een prijs van 3 of 4 cent per kwh lijkt me realistischer (alle onderzoeken naar Co2 opslag gaan daar tot nu toe van uit)

    Overigens gaat de fossiele brandstoffen industrie er vanuit dat CO2 opslag (een deel) van de oplossing is die het mogelijk maakt om nog tot 2100 door te gaan met het verbranden van olie, gas en steenkool.
    Nu lijkt me dat vanwege depletion al onhaalbaar, maar het betekend ook dat de miljoen aan investeringen die gedaan worden voor een "tussen oplossing" niet beschikbaar zijn voor de transitie naar duurzame energieopwekking.
  • Bart
    @Ark

    Bedankt voor deze cijfers.

    CO2-afvang en -opslag is wat mij betreft een overgangstechnologie. Aangezien voorlopig de meeste nieuwe opwekkingscapaciteit voor elektriciteit nog steeds van kolen en gas zal komen, lijkt het mij (uitgaande van jouw cijfers), toch zeker nuttig om fors in deze technologie te investeren. Het kan een behoorlijke bijdrage leveren aan de reductie van CO2-uitstoot.

    Wel is het van belang dat de investeringen in deze technologie niet ten koste gaan van investeringen in duurzame energie. Dit is uiteindelijk natuurlijk veel belangrijker. Op dit moment wordt er overigens sowieso nog veel te weinig geinvesteerd in de ontwikkeling en implementatie van duurzame technologieen. Bijvoorbeeld: van alle publieke financiering voor R&D op het gebied van energie in Europa gaat momenteel niet meer dan zo'n 15% naar duurzame energie.
  • Ark
    @Bart. In het artikel worden prijzen genoemd van 24-40 Euro per ton CO2, ofwel 2,4-4,0 cent per kg. Een gemiddelde fossiele kWh brengt ca. 0,5 kg CO2 in de lucht, dus het gaat om 1,2-2,0 cent per kWh. Voor kolen ligt de emissiefactor wat hoger, maar de kostprijs van een kWh wat lager, dus dit kun je wel ongeveer aanhouden als "meerprijs". Ruwweg: als de techniek door de kinderziekten heen is 2 cent, met een perspectief voor daling naar 1 cent.

    Het blijft wel een noodoplossing, want in tegenstelling tot energiebesparing en duurzame energie kost dit alleen maar meer fossiele brandstof.
  • Bart
    @Paul

    Die vraag lijkt me inderdaad de eerste die van belang is. Ik heb simpelweg aangenomen dat het technisch gezien in principe mogelijk moet zijn om dit goed te kunnen doen. Als CO2-afvang en -opslag nog niet goed genoeg functioneert, dan is de enige manier om te zorgen dat dit wel gaat gebeuren door te investeren in de ontwikkeling van deze technologie. Vervolgens lijkt mij dat de twee vragen die ik hierboven eerder al gesteld heb relevant zijn. Juist om te bepalen in hoeverre verdere investeringen in CO2-afvang en opslag zinvol zijn. Dit is voor mij nog steeds een vraag waar ik niet zoveel inzicht in heb en waar ik graag meer inzicht in zou willen hebben.
  • Bart,

    Mijn eerste vraag is: werkt het goed ? Er lopen een paar proeven en voorlopig is de techniek nog onbewezen.
  • Bart
    Er zijn twee zaken die ik mij afvraag:

    1) Wat is het effect van CO2-afvang en -opslag op de kWh-prijs van elektriciteit?

    2) Wat zijn de verwachtingen voor de kostenontwikkeling van deze technologie in de toekomst?
blog comments powered by Disqus
Creative Commons License