• Home
• De Stichting
• Media
• Rapporten
• Donateurs
• Contact

RSS FEED

• Alternatieven
• Beleid
• Fossielen
• Kort nieuws

Analyse Iran kernenergie kwestie deel #2

De Iraanse regering lijkt vastbesloten om een kernenergieprogramma te
ontwikkelen. De Verenigde Staten ziet hierin niets anders dan verkapte
kernwapenontwikkeling. Maar klopt deze conclusie gezien de
energiesituatie wel? Heeft Iran kernenergie nodig om in haar behoeftes
te voorzien?

Al eerder keken we naar de recente ontwikkeling
van de laatste tijd en de vastgelegde proliferatieverdragen die ook
Iran ondertekend heeft. Nu een analyse van de energiesituatie in Iran.
De volgende keer nemen we de Iraanse oliebeurs onder de loep.

De bevolkingsontwikkeling van Iran is een van de meest opvallende ter
wereld. Na de Iraanse revolutie in 1979 en de oorlog met Irak heeft de
regering geprobeerd om de bevolking sterk toe te laten nemen, met veel
succes. Tussen 1976 en 1990 steeg de bevolking met maarliefst 66%. Als
die sterke groei was doorgegaan dan zat de bevolking in dit jaar op 108
miljoen, maar net zo succesvol als de stimulatie in bevolkingsgroei,
was ook de beperking van die groei in de 90er jaren. In 1993 werden
alle voordelen voor ouders met meer dan drie kinderen afgeschaft.
Tevens is Iran het enige land ter wereld waar je voor het huwelijk
verplicht bent om les te krijgen in anticonceptie. De staatsfabriek
voor condooms produceert er 45 miljoen per jaar, die vervolgens gratis
aan de bevolking verstrekt worden. Ook is het vrij gewoon om de pil te
gebruiken, en laten veel mannen zich steriliseren. Hierdoor gebruiken
ongeveer 75% van de sexueel-actieve Iraniërs moderne
anticonceptie-methoden.

[[popup:iranbevolking.jpg:(thumbnail)::1:center]]
Grafiek 1, Iraanse bevolking 1950-2005, gegevens afkomstig van de VN

Het gevolg hievan op de groeisnelheid van de bevolking was enorm. In
1989 groeide de bevolking nog met 4%, vijf jaar later lag dit rond de
1.2% en tegenwoordig ligt de groei op de 0.7%. Een afname die zich zo
snel ontwikkelde is uniek, het Westen deed er 30 á 40 jaar over om de
bevolkingsgroei zover te reduceren, in Iran kon het in 10 jaar.

[[popup:iranbevolkinggroei.jpg:(thumbnail)::1:center]]
Grafiek 2, Iraanse bevolkingsgroei in percentage 1950-2005, gegevens afkomstig van de VN

Desondanks blijft de energieconsumptie gigantisch stijgen. De laatste
tien jaar verdubbelde de energieconsumptie, een trend die al sinds 1982
gaande is. Tussen 1989 en 2003 lag de groei op 5.6% De oorzaak?
Gestegen inkomsten dankzij olie-export, populatiegroei en urbanisatie.
Dat in combinatie met de hoogste energie subsidies ter wereld, in
absolute en relatieve termen, wil nogal een stijging veroorzaken. In
2003 besteedde Iran 16.5 miljard aan energiesubsidie, 10% van het BBP,
een percentage dat het laatste decennium grotendeels gelijk bleef. Dit
zorgt ervoor dat energie zo goed als gratis is in Iran. Voor LPG,
Kerosine, Diesel en verwarmings-olie ligt de subsidie op 90% tot 98%
van de markprijs. Benzine wordt voor 63% gesubsidieerd en de
elektriciteitssubsidie ligt op 62%. Hierdoor is de Iran een van de
meest energie-inefficiënte landen ter wereld. Per geproduceerde unit
gebruikt de Iraanse industrie ongeveer tweemaal zoveel energie dan het
westen. De Iraanse regering kan de subsidies niet zomaar hervormen
doordat maarliefst 7% van de bevolking rond moet komen van minder dan 2
dollar per dag. Een uitgebreid pakket van compensatie is nodig.

[[popup:iran-energieconsumptie.jpg:(thumbnail)::1:center]]
Grafiek 3, Iraanse energieconsumptie 1970-2030, gegevens afkomstig van het IEA

In Iran gebruikt men eigenlijk maar 2 energiebronnen, olie en gas, goed
voor 98% van het verbruik. De overige 2% wordt voornamelijk opgewekt
door waterkracht en een klein beetje kolen. Het energieverbruik in Iran
lag in 2003 op op 136 Mtoe, vergelijkbaar met het verbruik in Spanje.
De brandstofmix is sterk verandert sinds 1990 doordat het land probeert
om binnenlands olieverbruik te substitueren voor aardgas. Op die manier
kan de olie-export redelijk hoog blijven. De verwachting is dat de
consumptie van aardgas met 3% per jaar blijft groeien. Elektriciteit
wordt voor 70% opgewekt met behulp van aardgas, 16% via olie, 7% via
waterkracht en de rest met behulp van o.a. kolen, import en andere
bronnen. Dit jaar wordt de eerste kerncentrale in gebruik worden
genomen. In de toekomst wil het land naast kernenergie de
elektriciteitsgeneratie van aardgas en waterkracht uitbreiden. Ook zijn
er plannen voor de verdere ontwikkeling van wind, geo-thermische en
zonne-energie.

De aangekondigde plannen voor kernenergie bestaan uit de ontwikkeling
van 20.000 megawatt aan capaciteit tot aan 2020. Het huidige
elektriciteitspark is goed voor 33.000 megawatt. De productie van
elektriciteit lag in 2004 op 165 TWh. Indien de plannen doorgaan zou
kernenergie een significant deel van de elektriciteitsopwekking voor
zijn rekening nemen. Puur vanuit economische overweging is de reden erg
simpel. Aardgas is momenteel de enige significante bron in Iran qua
elektriciteitsproductie. Het land bezit na Rusland de tweede grootste
gasreserves ter wereld dankzij het gigantische South Pars veld (13.026
bcm aan reserves). Hierdoor zal de productie sterk stijgen en het
verbruik ervan blijven groeien.

[[popup:iran-aardgasproductie.jpg:(thumbnail)::1:center]]
Grafiek 4, Iraanse aardgasproductie 2004-2030, gegevens afkomstig van het IEA

De groei zal niet alleen aangewakkerd worden doordat de binnenlandse
markt steeds meer aardgas consumeert. Het binnenlandse beleid is er
namelijk op gericht om zoveel mogelijk olie te exporteren en dus
binnenlands olieverbruik te substitueren voor aardgas. Daarnaast is er
steeds meer aardgas nodig voor injectie in olievelden om de productie
te handhaven en op te krikken. Dat levert veel meer geld op dan het
direct exporteren van het aardgas naar bijvoorbeeld India. Momenteel
wordt 35 bcm of 30% van de aardgasproductie geinjecteerd in oude
olievelden. In 2003 importeerde Iran nog een kleine hoeveelheid aan
aardgas, tegen 2020 kan het land een flinke exporteur worden dankzij de
gasreserves. Als er tegen die tijd een flinke hoeveelheid kerncentrales
staan, die grofweg 50% van de elektriciteitsproductie kunnen dekken,
kan er veel meer aardgas ge-exporteert worden. Aardgas lijkt een grote
toekomstige inkomstenbron voor Iran.

[[popup:iran-aardgasimpexp.jpg:(thumbnail)::1:center]]
Grafiek 4, Iraanse aardgas import/export verhouding 1990-2030, gegevens afkomstig van het IEA

Zeker in het licht van de aardgasverdeling over de wereld. De reserves
zijn geconcentreerd in een zeer kleine hoeveelheid landen. Rusland,
Iran en Qatar bezitten 56% van de aardgasreserves in de wereld. De rest
van de reserves zijn sterk verdeeld over de wereldbol, de meeste
overige landen bezitten een klein beetje van het aardgas, sommige wat
meer zoals Saoedi-Arabië (4%). Dit betekent dat de voorziening van
aardgas steeds meer van geopolitiek belang zal worden. De productie van
de landen waar de kleine beetjes liggen zal steeds verder dalen of niet
meer genoeg zijn om aan de behoeftes te kunnen voldoen. (VS, Europa,
China, India etc.). De prijs van aardgas zal hierdoor flink op scherp
komen te staan, en de vorming van een kartel voor aardgas (GASPEC)
lijkt niet onwaarschijnlijk.

Een andere factor die van invloed zou kunnen zijn is de olieproductie.
Nu is olie nog van levensbelang voor de Iraanse economie, goed voor 80%
van de export-inkomsten. Als de Iraanse Dr. Ali Samsam Bakhtiari echter
gelijk heeft, is dat redelijk snel afgelopen. Hij werkt sinds 1971 bij
de Nationale Iraanse oliemaatschappij (NIOC) en is een van de
“dissidenten” binnen de oliewereld. Zijn inschatting van de Iraanse
oliereserves ligt velen malen lager dan het politiek gedreven cijfer.
Het “officiële” reservecijfer geciteerd in de oil & gas journal en
BP statistical review is 130 miljard vaten. Volgens Colin Campbell
(exploratie geoloog, ASPO) zijn de Iraanse reserves goed voor 69
miljard vaten. Bakhtiari denkt dat de oliereserves van Iran maar 40
miljard bedragen. Alhoewel hij niet goed kan verklaren waardoor,
waarschijnlijk omdat hem dat zijn kop zou kosten, is het wel een
opvallende statement voor iemand die 35 jaar ervaring heeft binnen de
NIOC. Als je kijkt naar de olieproductie ziet het er niet naaruit dat
de productie binnenkort omhoog gaat. De olie-industrie heeft grote
moeite om de productie stabiel te houden tussen de 3 en 3.5 miljoen
vaten per dag.

Reactie's

blog comments powered by Disqus